طالبان په هرات کې د ۵ میلیونه ډالرو په ارزښت د زراعتي محصولاتو نړیوال بازار جوړوي

مجاهد په کابل کې د دلوې ۲۶مې په مراسمو کې وویل چې که افغانان د انتقام‌اخیستنې او د قدرت لپاره د سیاسي اختلافاتو په فکر پاتې شي، نو نظام به پایدار نه شي او دغه وضعیت به هېواد لا پسې بې‌ثبات کړي.

هغه زیاته کړه: «که د انتقام اخیستنې په فکر یاست، دا نظام دوامداره نه دی، او هغه کسان چې یوازې د اقتدار په لټه وو، نن حتی قبرونه یې هم شتون نلري.»

نوموړي د ملي یووالي او د راتلونکي نسل لپاره د مسولیت پر اهمیت هم خبرې وکړې او ویې ویل چې افغانان باید داسې تاریخ جوړ کړي چې راتلونکی نسل پرې وویاړي، نه دا چې پرې وشرمیږي.

یعقوب مجاهد همدا راز وویل چې د «برترۍ معیار باید نه ژبه، نه قوم او نه مقام، بلکې تقوا او ایمانداري وي.»

په ورته وخت کې د افغانستان په اوسني سیاسي جوړښت انتقاد کوونکي وايي چې د طالبانو په واکمنۍ کې ټول واک په یوه قشر، یعنې ملایانو راټول شوی، چې د سیاسي تنوع او ټولشموله ګډون د نشتوالي سبب شوی دی. د دې مطلق واکمنۍ له امله د خلکو حقوق، د ښځو او نجونو د زده کړو محدودیتونه، د اقلیتونو او لږکیو کمزوری استازیتوب، او د مدني بنسټونو محدوده ونډه څرګندېږي.

شنونکي ټینګار کوي چې که د هېواد اوږدمهاله ثبات، ملي یووالی او اقتصادي پرمختګ غواړي، نو لازمه ده چې د تصمیم نیونې په پروسه کې د ټولنې مختلف قشرونه، قومونه او سیاسي ډلو ته ځای ورکړل شي، څو حکومت د یو قشر د غوښتنو تابع پاتې نشي او ملي او ټولشموله بنسټونه جوړ شي.

د تهران والي معتمدیان زیاتوي چې د دوی په ایستلو سره د دولت لګښتونه هم راکم شوي دي.

د تهران والي ویلي: «هر زده‌کوونکی د دولت لپاره ټاکلي لګښتونه لري. کله چې تاسو ۳۲۰۰ټولګي اداره کوئ، د اوبو، برېښنا، ګاز، د ښوونځیو د روانو مصارفو او د ښوونکو د معاشونو لګښتونه ټول پر دولتي بودجې تحمیل کېږي.»

د نوموړي د وړاندې کړو شمېرو له مخې، یوازې له تهران ولایته تر ۵۳۰ زرو ډېر بې‌اسناده افغان کډوال ایستل شوي چې له دې سره د ډوډۍ او اوړو مصرف هم کم شوی دی.

محمدصادق معتمدیان ویلي چې تهران باید د بې‌اسنادو افغان کډوالو کوربه نه وي. هغه زیاته کړې: «زموږ له ۱۵ګاونډیو هېوادونو هېڅ یو هم چمتو نه دی چې دومره شمېر ناقانونه بهرني وګړي په خپله پلازمېنه کې ومني.»

د ملګرو ملتونو دغه ادارې په خپل تازه ایکس پوسټ کې ټینګار کړی چې مناسبه سرپناه د یو باثباته راتلونکي لومړنی ګام دی او د دې اړتیاوو د پوره کولو لپاره بیړني اقدام ته اړتیا ده.

ادارې خبرداری ورکړی چې د سرپناه او اړینو توکو د نشتوالي دوام کولی شي د زیان‌منو کورنیو ژوند لا پسې له ګواښ او بې‌ثباتۍ سره مخ کړي.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي چې افغانستان لا هم له طبیعي پېښو، اقتصادي ستونزو او بشري فشارونو سره مخ دی، او میلیونونه کسان د اساسي خدماتو او خوندي استوګن‌ځای له کمښت سره لاس او ګرېوان دي.

د دغه ریاست په خبرپاڼه کې راغلي چې دغه شمیر د تیر کال پرتله دوه نیم برابره زیاتوالی ښي.

سږ کال د تلې په میاشت کې د طالبانو د احصایې او معلوماتو ادارې خبر ورکړی و، چې په دغه میاشت کې د هوايي ډګرونو او د ځمکنیو بندرونو له لارې افغانستان ته د ښځینه و په ګډون ۲۳۳۷ بهرني سېلانیانو تګ راتګ کړی دی.

دا په داسې حال کې ده چې طالبانو له خپلې واکمنۍ راهیسې پر ښځو پراخ بندیزونه لکولي چې له مخې یې ښځې په عامه ځایونو پارکونو، تاریخي ځایونه ته له تګ راتګ او له محرم پرته له سفر منع دي.

نوموړي په خپل ایکس پوسټ کې لیکلي: «نن د دلوې ۲۶مه، افغانستان څخه د پخواني شوروي اتحاد د وروستي عسکر د وتلو او په افغانستان کې د ملي نجات ورځ ده.» خو هغه ټینګار کړی چې له دې ورځې وروسته د «استعمار او د هغوی د شاتګپالو متحدینو د کرغېړنو ګامونو» او همدارنګه د «ملتپالو افغانانو د سیاسي عدم انسجام» له امله د هېواد سیاست، تاریخ، هویت، فرهنګ، ټولنیز جوړښت او حکومتولۍ ته جدي زیانونه واوښتل.

یاده دې وي چې، د ۱۳۶۷ لمریز کال د دلوې ۲۶مه (۱۵ فبروري ۱۹۸۹) هغه ورځ ده چې د پخواني شوروي اتحاد وروستی عسکر له افغانستانه ووت او نږدې لس کلنه جګړه پای ته ورسېده. دغه جګړه چې په ۱۹۷۹ کال کې د شوروي ځواکونو له یرغل سره پیل شوې وه، میلیونونه افغانان یې کډوال کړل او لکونه کسان پکې ووژل شول.

له شوروي ځواکونو تر وتلو وروسته، که څه هم د هغه وخت حکومت څو کاله نور هم پاتې شو، خو د کورنیو سیاسي اختلافونو او وسله‌والو شخړو له امله هېواد ژر د کورنۍ جګړې پر لور ولاړ. د ۱۹۹۰مې لسیزې سیاسي بې‌ثباتي، د ډلو ټپلو ترمنځ جګړې او وروسته د طالبانو واکمنۍ، د افغانستان پر سیاسي جوړښت، ټولنیز ثبات او اقتصادي وضعیت ژور اغېز وکړ.

همدا لامل دی چې د دلوې ۲۶مه د ځینو لورو له خوا د «ملي نجات» په توګه نمانځل کېږي، خو په عین حال کې د جګړو او سیاسي بې‌ثباتۍ د یوې نوې مرحلې د پیل په توګه هم ارزول کېږي.