د طالبانو د سوداګرۍ وزیر او ازبکستاني پلاوی د سوداګرۍ پر پراختیا غږېدلي دي

دې ادارې ویلي، چې د څو لسیزو جګړو له امله افغانستان د ځمکنیو ماینونو او ناچاودېدلو مهماتو له پراخ ګواښ سره مخ دی، چې لا هم د ملکي وګړو ژوند اخلي او یا یې ټپیانوي.

د اروپایي کمیسیون په خبرپاڼه کې راغلي، چې افغانستان د نړۍ له هغو هېوادونو څخه دی چې تر ټولو ډېر د ماینونو پر پاتې شونو ککړ دی، او میلیونونه چاودېدونکي پاتې شوني په کلیو، غرنیو سیمو او کرنیزو ځمکو کې پراته دي. د دې موادو ډېری برخه کلونه مخکې ځای پر ځای شوې او دقیق موقعیتونه یې ثبت شوي نه دي.

د د ملګرو ملتونو د ماینونو پر ضد د اقدام ادارې د شمېرو له مخې، له ۱۹۸۹کال راهیسې په افغانستان کې د ماینونو او ناچاودېدلو مهماتو د چاودنو له امله تر ۴۵زره ډېر ملکي وګړي وژل شوي یا ټپیان شوي دي. په قربانیانو کې هغه ماشومان هم شامل دي چې په ازاد چاپېریال کې لوبې کوي، او هغه لویان چې پر کرنه، د سون توکو راټولولو یا خپلو پرېښودل شویو کورونو ته د بېرته ستنېدو پر مهال له چاودنو سره مخ شوي دي.

اروپایي ټولنه د خپلو همکارو بنسټونو، په ځانګړي ډول د هالو ټرسټ، له لارې د ماین پاکۍ بشري عملیات تمویلوي. د دغو عملیاتو موخه دا ده چې ککړې ځمکې پاکې شي، څو خلک وکولای شي له دغو سیمو څخه د کرنې، د کورونو د جوړولو او د ښوونځیو د جوړېدو لپاره په خوندي ډول استفاده وکړي.

یاد کمیسیون ټینګار کړی، چې ځمکني ماینونه او ناچاودېدلي مهمات لا هم په افغانستان او نورو جګړه ځپلو هېوادونو کې د ملکي وګړو لپاره جدي ګواښ دی. د دې ادارې په وینا، د ماین پاکۍ بهیر وخت او لګښت ته اړتیا لري، خو د هر ماین له منځه وړل د خاورې لاندې د یوه پټ ګواښ له منځه وړل دي.

په مکتوب کې ویل شوي چې د ناروغ جنسیت دې په پام کې نه نیول کیږي.

په دې مکتوب کې د کابل طبي پوهنتون د طالبانو مشر احسان الله ابوالفیضان امر کړی چې «د ناروغ جنس معیار نه دی؛ بلکې د جراحي په جریان کې ټول پرسونل باید د یو جنس څخه وي.»

دا مکتوب د سه شنبې په ورځ، د سلواغې پر ۲۱مه خپور شوی او په ټولو تدریسي روغتونونو کې عملي کېږي.

په کابل کې طبي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته د طالبانو دا حکم تایید کړی دی.

د طالبانو نوي مکتوب په جراحي عملیات خونه کې د طبي کارمندانو د یو جنس کیدو وروسته د کیفیت او کافي خدماتو چمتو کولو په اړه اندېښنې راپورته کړې دي.

د روغتیا څارونکي وايي، چې افغانستان کافي ښځینه متخصصین نلري او ددې امر عملي کېدل به ستونزې راپورته کړي.

د یوه طبي متخصص په وینا، په جراحي ټیم کې ډیری هغه کسان شامل وي چې د یوې عملیات خونې لپاره اړین دي.

هغه وویل، چې په ټیم کې ډاکټران، نرسان، انستیزي لوګ، پاکوونکي، انټرن او هغه خلک شامل دي چې تخصص ترلاسه کوي.

یو بل ډاکټر افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د نسایي او ولادي څانګې پرته، په افغانستان کې د ښځینه متخصصینو شمیر خورا محدود دی.

هغه زیاته کړه، د مثال په توګه، په ټول هیواد کې یوازې «دوه یا درې ښځینه عصبي جراحانې» شتون لري، او «د غوږ او ستوني په څانګه کې له پنځو یا شپږو څخه ډیرې ښځینه متخصصینې شتون نلري.» دغه ډاکټر د ارتوپيډي او پلاستيکي جراحۍ په برخه کې د ښځینه متخصصینو کمښت هم راپور ورکړ.

د تیر کال په لیندۍ میاشت کې د طالبانو مشر ملا هیبت الله یو فرمان صادر کړ، چې د لوړو او نیمه لوړو طبي زده کړو ټول بنسټونه د نجونو لپاره وتړل، دا یو داسې اقدام دی چې په افغانستان کې یې جدي اندېښنې راپورته کړي دي کوم چې د ښځینه طبي پرسونل له کمښت سره مخ دی.

طالبانو د شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو ښوونځي او پوهنتونونه تړلي دي.

په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې د هرات ولایت په چشت ولسوالۍ کې د نشه یي توکو پر وړاندې د مبارزې طالب پولیسو ۴زره ۱۶۰کیلوګرامه ومان کشف او سوځولې دي. دوی زیاته وي چې په تړاو یې درې کسان هم نیول شوي دي.

همدارنګه، په یوې بلې جلا خبرپاڼه کې طالبانو ویلي، چې د فراه ولایت په فراه رود ولسوالۍ کې یې دوه تنه د ۱۵کیلوګرامه شیشې (کریسټال میټ) د قاچاق په تور نیولي دي.

د یادو ولایتونو ځایي چارواکي ویلي، چې نیول شوي کسان به د څېړنو وروسته طالب عدلي او قضايي ارګانونو ته وسپارل شي.

د طالبانو عامې روغتیا وزارت د خوړو او درملو مرستیال مولوي حمدالله زاهد خبرداری ورکړی چې که له بهر څخه فرمایشي او کم‌کیفیته درمل وارد شول، نو دوی به شرکت او فابریکه په تور نوملړ کې شامله کړي.

د طالبانو خوړو او درملو مرستیال زیاته کړې، چې له پاکستان څخه د درملو پر واردېدو ځکه بندیز لګېدلی چې ځیني درمل یې د ګټې پرځای زیان‌رسوونکي وو چې په دې برخه کې ځینې کره اسناد هم لري.

په روان کال لړم میاشت کې د طالبانو ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال عبدالغني برادر افغان سوداګرو او صنعتکارانو ته امر وکړ، چې د درملو د واردولو لپاره بدیلې لارې ومومي. هغه خبرداری ورکړ،چې د پاکستان د سرحدي لارو تړل د بازار او عامو خلکو لپاره ستونزې رامنځته کوي.

ملا برادر د درملو واردوونکو څخه وغوښتل، چې د دریو میاشتو په اوږدو کې له پاکستان سره خپلې ټولې کړې معاملې ختمې کړي او بدیلې لارې ومومي.

له هغه وخت راهیسې طالب چارواکو هند، ترکیې، ایران او د منځنۍ اسیا هیوادونو ته سفرونه کړي؛ خو تر اوسه یې د درملو د بیې د راټیټولو لپاره کومه لاره نه ده موندلې.

نوموړي دغه څرګندونې وروسته له هغې وکړې، چې د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد له یوې رسنۍ سره په مرکه کې پاکستان د داعش ډلې په ملاتړ تورن کړ او ادعا یې وکړه، چې د پاکستان د پوځ دننه ځینې کړۍ د خپلو موخو لپاره له دې ډلې ملاتړ او تمویل کوي.

مجاهد همداراز ویلي وو، چې په اسلام‌اباد کې پر شیعه لمونځ کوونکو وروستی خونړی برید د پاکستان د حکومت له لوري د داعش د ملاتړ او روزنې پایله ده، او زیاته کړې یې وه، چې دا ډول پالیسۍ به په پای کې د پاکستان او افغانستان خلکو ته زیان ورسوي.

خو مشرف زیدي پر ایکس خواله رسنۍ لیکلي، چې دا ادعاوې بې‌اساسه دي او د ملګرو ملتونو راپورونه بل ډول واقعیت ښيي. د هغه په وینا، د د ملګرو ملتونو امنیت شورا مستند راپورونه څرګندوي، چې د ټي‌ټي‌پي، القاعده او داعش خراسان په ګډون څو ترهګرې ډلې په افغانستان کې حضور او فعالیت لري.

زیدي ټینګار کړی، چې طالبان هڅه کوي روان تاوتریخوالی داعش ته منسوب کړي، په داسې حال کې چې په افغانستان کې د ټي‌ټي‌پي حضور ردوي. هغه زیاته کړه، چې د ملګرو ملتونو اسناد ښيي دغه ډلې په افغانستان کې فعالې دي، پراخېږي او دا هېواد د ترهګرو ډلو لپاره پر خوندي پناه‌ځای بدل شوی دی.

د پاکستان د لومړي وزیر ویاند همداراز وویل، چې د طالبانو دا ادعا چې ګواکې القاعده، داعش خراسان او ټي‌ټي‌پي له یو بل جلا فعالیت کوي، دا د موضوع د پېچلي کولو هڅه ده، ځکه د هغه په وینا، دغه ډلې له ګډو سرچینو د جنګیالیو جلب، تمویل او لوژستیکي شبکو څخه استفاده کوي او له یو بل سره همغږي لري.

هغه زیاته کړه، سره له دې چې پاکستان پرله‌پسې داسې شواهد وړاندې کړي چې ترهګري له افغانستان څخه سرچینه اخلي او پر پاکستان اغېز کوي، خو د طالبانو حکومت هڅه کوي د خپلو مسوولیتونو څخه د خلکو او ګاونډیو هېوادونو پام واړوي.