دې ادارې ویلي، چې د څو لسیزو جګړو له امله افغانستان د ځمکنیو ماینونو او ناچاودېدلو مهماتو له پراخ ګواښ سره مخ دی، چې لا هم د ملکي وګړو ژوند اخلي او یا یې ټپیانوي.
د اروپایي کمیسیون په خبرپاڼه کې راغلي، چې افغانستان د نړۍ له هغو هېوادونو څخه دی چې تر ټولو ډېر د ماینونو پر پاتې شونو ککړ دی، او میلیونونه چاودېدونکي پاتې شوني په کلیو، غرنیو سیمو او کرنیزو ځمکو کې پراته دي. د دې موادو ډېری برخه کلونه مخکې ځای پر ځای شوې او دقیق موقعیتونه یې ثبت شوي نه دي.
د د ملګرو ملتونو د ماینونو پر ضد د اقدام ادارې د شمېرو له مخې، له ۱۹۸۹کال راهیسې په افغانستان کې د ماینونو او ناچاودېدلو مهماتو د چاودنو له امله تر ۴۵زره ډېر ملکي وګړي وژل شوي یا ټپیان شوي دي. په قربانیانو کې هغه ماشومان هم شامل دي چې په ازاد چاپېریال کې لوبې کوي، او هغه لویان چې پر کرنه، د سون توکو راټولولو یا خپلو پرېښودل شویو کورونو ته د بېرته ستنېدو پر مهال له چاودنو سره مخ شوي دي.
اروپایي ټولنه د خپلو همکارو بنسټونو، په ځانګړي ډول د هالو ټرسټ، له لارې د ماین پاکۍ بشري عملیات تمویلوي. د دغو عملیاتو موخه دا ده چې ککړې ځمکې پاکې شي، څو خلک وکولای شي له دغو سیمو څخه د کرنې، د کورونو د جوړولو او د ښوونځیو د جوړېدو لپاره په خوندي ډول استفاده وکړي.
یاد کمیسیون ټینګار کړی، چې ځمکني ماینونه او ناچاودېدلي مهمات لا هم په افغانستان او نورو جګړه ځپلو هېوادونو کې د ملکي وګړو لپاره جدي ګواښ دی. د دې ادارې په وینا، د ماین پاکۍ بهیر وخت او لګښت ته اړتیا لري، خو د هر ماین له منځه وړل د خاورې لاندې د یوه پټ ګواښ له منځه وړل دي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
