د منځنۍ اسیا هېوادونو استازو د افغانستان د اقتصادي او امنیتي وضعیت په اړه ناسته کړې

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت نن دوشنبه، د سلواغې پر ۲۷مه لیکلي، چې د ازبکستان د سیر دریا ولایت والي توردیموف ددې ولایت د تولیدي فابریکو، سوداګرۍ او محصولاتو په اړه معلومات وړاندې کړل او د افغانستان د تازه میوو، په ځانګړې توګه د انارو، او همدارنګه د پنبې تخمونو واردولو او په عمومي توګه د دواړو هیوادونو ترمنځ د سوداګرۍ د زیاتوالي په اړه یې خپله علاقه څرګنده کړه.

د طالبانو د سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي د افغانستان او سیمې د هیوادونو ترمنځ د سوداګرۍ د شرایطو، د دواړو هیوادونو د اړتیا وړ سمنټو، کیمیاوي سرې، درملو او نورو توکو د واردولو په اړه هم معلومات وړاندې کړل او د هغه هیواد ټولو سوداګرو ته یې بلنه ورکړه چې افغانستان ته سفر وکړي او د افغانستان د خصوصي سکتور له غړو سره وګوري.

د طالبانو د سوداګرۍ وزیر هم سږ کال په افغانستان کې د تولید شویو پنبې د مقدار او د هغې د لوړ کیفیت په اړه معلومات ورکړل او ویې ویل چې له دې هیواد څخه ازبکستان ته د پنبې صادرول غوره انتخاب دی.

په دې کتنه کې د ازبکستان په سر دریا ولایت کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د نړیوالې سوداګرۍ غونډې د جوړولو او د افغانستان او ازبکستان ترمنځ د سوداګرۍ او ترانزیت د اسانتیا لپاره د ګمرکي ستونزو د حل په اړه هم بحث وشو.

د یادونې وړ ده، چې د ازبکستان په پلاوي کې د سیر دریا ولایت ۳۰ سوداګر شامل ول.

دې ادارې ویلي، چې د څو لسیزو جګړو له امله افغانستان د ځمکنیو ماینونو او ناچاودېدلو مهماتو له پراخ ګواښ سره مخ دی، چې لا هم د ملکي وګړو ژوند اخلي او یا یې ټپیانوي.

د اروپایي کمیسیون په خبرپاڼه کې راغلي، چې افغانستان د نړۍ له هغو هېوادونو څخه دی چې تر ټولو ډېر د ماینونو پر پاتې شونو ککړ دی، او میلیونونه چاودېدونکي پاتې شوني په کلیو، غرنیو سیمو او کرنیزو ځمکو کې پراته دي. د دې موادو ډېری برخه کلونه مخکې ځای پر ځای شوې او دقیق موقعیتونه یې ثبت شوي نه دي.

د د ملګرو ملتونو د ماینونو پر ضد د اقدام ادارې د شمېرو له مخې، له ۱۹۸۹کال راهیسې په افغانستان کې د ماینونو او ناچاودېدلو مهماتو د چاودنو له امله تر ۴۵زره ډېر ملکي وګړي وژل شوي یا ټپیان شوي دي. په قربانیانو کې هغه ماشومان هم شامل دي چې په ازاد چاپېریال کې لوبې کوي، او هغه لویان چې پر کرنه، د سون توکو راټولولو یا خپلو پرېښودل شویو کورونو ته د بېرته ستنېدو پر مهال له چاودنو سره مخ شوي دي.

اروپایي ټولنه د خپلو همکارو بنسټونو، په ځانګړي ډول د هالو ټرسټ، له لارې د ماین پاکۍ بشري عملیات تمویلوي. د دغو عملیاتو موخه دا ده چې ککړې ځمکې پاکې شي، څو خلک وکولای شي له دغو سیمو څخه د کرنې، د کورونو د جوړولو او د ښوونځیو د جوړېدو لپاره په خوندي ډول استفاده وکړي.

یاد کمیسیون ټینګار کړی، چې ځمکني ماینونه او ناچاودېدلي مهمات لا هم په افغانستان او نورو جګړه ځپلو هېوادونو کې د ملکي وګړو لپاره جدي ګواښ دی. د دې ادارې په وینا، د ماین پاکۍ بهیر وخت او لګښت ته اړتیا لري، خو د هر ماین له منځه وړل د خاورې لاندې د یوه پټ ګواښ له منځه وړل دي.

په مکتوب کې ویل شوي چې د ناروغ جنسیت دې په پام کې نه نیول کیږي.

په دې مکتوب کې د کابل طبي پوهنتون د طالبانو مشر احسان الله ابوالفیضان امر کړی چې «د ناروغ جنس معیار نه دی؛ بلکې د جراحي په جریان کې ټول پرسونل باید د یو جنس څخه وي.»

دا مکتوب د سه شنبې په ورځ، د سلواغې پر ۲۱مه خپور شوی او په ټولو تدریسي روغتونونو کې عملي کېږي.

په کابل کې طبي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته د طالبانو دا حکم تایید کړی دی.

د طالبانو نوي مکتوب په جراحي عملیات خونه کې د طبي کارمندانو د یو جنس کیدو وروسته د کیفیت او کافي خدماتو چمتو کولو په اړه اندېښنې راپورته کړې دي.

د روغتیا څارونکي وايي، چې افغانستان کافي ښځینه متخصصین نلري او ددې امر عملي کېدل به ستونزې راپورته کړي.

د یوه طبي متخصص په وینا، په جراحي ټیم کې ډیری هغه کسان شامل وي چې د یوې عملیات خونې لپاره اړین دي.

هغه وویل، چې په ټیم کې ډاکټران، نرسان، انستیزي لوګ، پاکوونکي، انټرن او هغه خلک شامل دي چې تخصص ترلاسه کوي.

یو بل ډاکټر افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د نسایي او ولادي څانګې پرته، په افغانستان کې د ښځینه متخصصینو شمیر خورا محدود دی.

هغه زیاته کړه، د مثال په توګه، په ټول هیواد کې یوازې «دوه یا درې ښځینه عصبي جراحانې» شتون لري، او «د غوږ او ستوني په څانګه کې له پنځو یا شپږو څخه ډیرې ښځینه متخصصینې شتون نلري.» دغه ډاکټر د ارتوپيډي او پلاستيکي جراحۍ په برخه کې د ښځینه متخصصینو کمښت هم راپور ورکړ.

د تیر کال په لیندۍ میاشت کې د طالبانو مشر ملا هیبت الله یو فرمان صادر کړ، چې د لوړو او نیمه لوړو طبي زده کړو ټول بنسټونه د نجونو لپاره وتړل، دا یو داسې اقدام دی چې په افغانستان کې یې جدي اندېښنې راپورته کړي دي کوم چې د ښځینه طبي پرسونل له کمښت سره مخ دی.

طالبانو د شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو ښوونځي او پوهنتونونه تړلي دي.

په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې د هرات ولایت په چشت ولسوالۍ کې د نشه یي توکو پر وړاندې د مبارزې طالب پولیسو ۴زره ۱۶۰کیلوګرامه ومان کشف او سوځولې دي. دوی زیاته وي چې په تړاو یې درې کسان هم نیول شوي دي.

همدارنګه، په یوې بلې جلا خبرپاڼه کې طالبانو ویلي، چې د فراه ولایت په فراه رود ولسوالۍ کې یې دوه تنه د ۱۵کیلوګرامه شیشې (کریسټال میټ) د قاچاق په تور نیولي دي.

د یادو ولایتونو ځایي چارواکي ویلي، چې نیول شوي کسان به د څېړنو وروسته طالب عدلي او قضايي ارګانونو ته وسپارل شي.

د طالبانو عامې روغتیا وزارت د خوړو او درملو مرستیال مولوي حمدالله زاهد خبرداری ورکړی چې که له بهر څخه فرمایشي او کم‌کیفیته درمل وارد شول، نو دوی به شرکت او فابریکه په تور نوملړ کې شامله کړي.

د طالبانو خوړو او درملو مرستیال زیاته کړې، چې له پاکستان څخه د درملو پر واردېدو ځکه بندیز لګېدلی چې ځیني درمل یې د ګټې پرځای زیان‌رسوونکي وو چې په دې برخه کې ځینې کره اسناد هم لري.

په روان کال لړم میاشت کې د طالبانو ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال عبدالغني برادر افغان سوداګرو او صنعتکارانو ته امر وکړ، چې د درملو د واردولو لپاره بدیلې لارې ومومي. هغه خبرداری ورکړ،چې د پاکستان د سرحدي لارو تړل د بازار او عامو خلکو لپاره ستونزې رامنځته کوي.

ملا برادر د درملو واردوونکو څخه وغوښتل، چې د دریو میاشتو په اوږدو کې له پاکستان سره خپلې ټولې کړې معاملې ختمې کړي او بدیلې لارې ومومي.

له هغه وخت راهیسې طالب چارواکو هند، ترکیې، ایران او د منځنۍ اسیا هیوادونو ته سفرونه کړي؛ خو تر اوسه یې د درملو د بیې د راټیټولو لپاره کومه لاره نه ده موندلې.