په افغانستان کې د ملګرو ملتونو اماني صندوق (STFA) وایي، چې د مرستو کمښت په دغه هېواد کې د خلکو اړتیاوې محدودوي او د لاسته راوړنو ثبات له ګواښ سره مخ کوي. د دغه صندوق په وینا؛ د راستنېدونکو زیاتېدونکې شمېرې او اقتصادي ستونزې پر خلکو شته فشار نور هم پراخوي.
د دغه ادارې لهخوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، د دغه صندوق له مالي ملاتړ سره ترسره شوې پروژې د خلکو بنسټیزې اړتیاوې پوره کوي، د پاکو اوبو، روغتیا، زدهکړې او اقتصادي چارو زمینه برابروي او ټولنې ته د طبیعي پېښو پر وړاندې مقاومت ورکوي.
د دغه صندوق د څارنې او ارزونې متخصص وادزانای موشانډیکوا د پکتيکا، لوګر، خوست او غزني ولایتونو ته د سفر پرمهال ویلي:« هره پروژه د خلکو پر ژوند مستقیمه اغېزه لري».
هغه وایي، د کوچنیو او متوسطو سوداګریزو پروژو او اقتصادي مقاومت پروګرامونو له لارې کورنۍ خپل عاید لوړوي او اقتصادي ثبات ترلاسه کوي. د نوموړې په وینا؛ د یاد صندوق پروژې د ټولنیز مسوولیت پراختیا، د کورونو او کرنیزو ځمکو د ساتنې، د طبیعي پېښو پر وړاندې د ګواښ کمولو او د ښځو د ګډون فرصتونه زیاتوي.
موشانډیکوا ټینګار کړی:«د خلکو همکاري او ګډ مسوولیت د پروژو اغېز دوه چنده کوي».
سره له دې چې طالبان هره ورځ له ستنېدونکو کډوالو سره د مرستې خبره کوي؛ په کندهار کې له ایران او پاکستان نه یوشمېر تازه ستنو شویو کډوالو کورنیو د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۲۷مه) افغانستان انټرنشنل ـ پښتو سره په خبرو کې د طالبانو له مرستندویه ادارو شکایت کړی.
د همدې کډوالو په خبره؛ د مرستو لپاره اړوندو ادارو ته ورځي؛ خو په سپکه لهجه رټل کېږي او ان ښځې له سپکو الفاظو سره مخ کېږي. د پنځو ماشومانو یوه مور بيبي عاليه چې له پاکستان نه تازه ستنه شوې؛ له څو اونیو راهیسې په خېمه کې ژوند کوي.
هغه وایي، د شپې سړه هوا د زغملو نهده او ماشومان یې په پرلهپسې توګه ناروغه کېږي. هغې د خپلو خبرو په پیل کې وویل، چې د ماشومانو ټوخی او تبه یې ورځ تر بلې زیاتېږي او د درملو د پېرلو توان نهلري.
د نوموړې په وینا: «کله چې کندهار ته راغلو ویل کېدل، چې له موږ سره به مرسته کېږي؛ خو اوس هېڅ هم نهشته، موږ په خېمه کې ژوند کوو. د شپې یخ باد راځي، ماشومان مې ټوله شپه ژاړي، یو ماشوم مې سخت ناروغه شو، ډاکټر ته د وړلو پیسې نهلرو، کله چې د مرستې لپاره ورځو راته وایي نور مه راځئ».
د شېر پاچا په نوم یو بل تازه ستون شوی کډوال چې د کورنۍ ټول مسوولیت په غاړه لري وایي، د بېکارۍ او د سرپناه نشتوالي یې ژوند ورته په عذاب بدل کړی. هغه وایي، چې د کور کرایه نهشي ورکولای او مجبوره دی له خپلې کورنۍ سره په خېمه کې ژوند وکړي.
هغه زیاته کړې: «موږ نه کار لرو نه کور، که لږه مرسته وای لږ تر لږه به مو خېمه ګرمه کړې وای. ماشومان مې د یخ له امله ناروغه دي، هر ځای ته چې ولاړ شو یوازې سپکې سپورې اورو؛ هېڅوک زموږ حالت ته نهګوري».
یو عمر خوړلی سپینږېری چې د سختې مجبورۍ له امله د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ریاست ته تللی و وایي، هلته ورسره داسې چلند شوی چې لا یې هم له یادولو سره سترګې له اوښکو ډکېږي.
هغه وویل، چې د کورنۍ ټول امید یوازې ده ته دی؛ خو د مرستې پر ځای سپک وضعیت ورسره شوی. نوموړي په ژړغوني او لړزېدلي غږ وویل: «زه ډېر مجبوره یم، ولاړم چې مرسته یو څوک راسره وکړي. د کډوالو ریاست سره یوه طالب راته وویل، مرسته نهشته ولاړ شه سپين ږېری یې مړ شه. زه یې ډېر مایوسه کړم، ما ورته وویل څنګه مړ شم؟ زما لمسیانو ماته سترګې نیولې دي».
ښځې هم د مرستو د نشتوالي تر څنګ د ناوړه چلند له امله شکایت کوي او وايي، کله چې دوی د مرستې پوښتنه وکړي په سپکو الفاظو ورته ځواب ورکول کېږي. د یوې راستنې شوې کورنۍ سرپرسته وایي: «موږ ته وایي، د کډوالو ریاست ته ورسئ چې هلته ورسو وايي، سرې میاشتې ته ورسئ یا راته وایي، چې نور مه راځئ، مرسته نهشته. ځینې وخت خو داسې خبرې راته کېږي، چې انسان شرمېږي. موږ خو یوازې د خپلو ماشومانو لپاره مرسته غواړو موږ څه وکړو چېرې ولاړ شو؟»
راستانه شوي کډوال وایي، یوازې له لږ شمېر کورنیو سره د طالبانو تر واک لاندې د افغاني سرې میاشتې له لوري یو څه نغدي مرسته شوې؛ خو دغه مرسته د ټولو لپاره نهده او د ژمي د سختو اړتیاوو پر وړاندې هېڅ بسنه نهکوي.
راستنې شوې کورنۍ له ملي او نړۍوالو مرستندویه بنسټونو غوښتنه کوي، چې د ژمي په دې سړه هوا کې دوی ته بېړنۍ مرستې ورسوي، د سرپناه ستونزه یې حل کړي او د ښځو، ماشومانو او سپین سرو پر وړاندې د سپک چلند مخه ونیسي. د دوی په وینا؛ که دغه وضعیت همداسې دوام وکړي دا به یو جدي بشري ناورین ته لاره هواره کړي.
