ملګرو ملتونو کې د پاکستان استازی: طالبان دې د انزوا او یا د سولې لاره غوره کړي

د ملګرو ملتونو یاد سازمان په یوې خپرې کړې خبرپاڼه کې ویلي، په ځانګړي ډول د نیمروز د خاش‌رود ولسوالۍ ته ستنې شوې کورنۍ له داسې ماشومانو سره هېواد ته راګرځېدلي چې نه یې د واکسین کارتونه لرل او نه هم د شري، پولیو او نورو ګواښوونکو ناروغیو پر وړاندې خوندي شوي وو.

د نوموړي سازمان په وینا؛ دغه ډول «صفر-ډوز» ماشومان د ساري ناروغیو د خپرېدو ګواښ زیاتوي او کولای شي ټولې ټولنې له جدي ګواښ سره مخ کړي. د روغتیا نړۍوال سازمان د خبرپاڼې له مخې؛ د ټولنې د یوځای کولو له لارې یاد ماشومان پېژندل شوي او د خاش‌رود ولسوالۍ او ګرشک فرعي روغتیايي مرکز ته راجع شوي دي.

د دوی په وینا؛ هلته هغوی ته د عمر مطابق واکسینونه تطبیق شوي او د واکسین کارتونه ورکړل شوي، چې په دې سره د افغانستان د ملي معافیت په سیسټم کې شامل شوي دي.

په همدې تړاو په افغانستان کې د روغتیا نړۍوال سازمان استازي اېډوېن سېنیزا سالوادور ویلي:«د راستنېدونکو کورنیو ترمنځ صفر-ډوز ماشومانو ته رسېدل د وباوو د مخنیوي او د تر ټولو زیانمنو وګړو د ساتنې لپاره حیاتي موضوع ده. د پیاوړي ټولنیز مشارکت او دوامداره روغتیايي ملاتړ له لارې کولای شو ډاډ ترلاسه کړو، چې هېڅ ماشوم له پامه نه غورځول کېږي».

دغه سازمان د مرکزي بېړني غبرګون صندوق او نورو تمویل کوونکو له ملاتړ څخه مننه کړې او ویلي یې دي، چې د هغوی پر وخت مالي مرستې د دغه پروګرام عملي کېدل شونې کړي دي.

د روغتیا نړۍوال سازمان په وینا؛ د راستنېدونکو کورنیو ماشومانو ته د واکسین برابرول نه یوازې د هغوی فردي خوندیتوب تضمینوي؛ بلکې د عامې روغتیا په کچه د احتمالي وباوو د مخنیوي لپاره هم اساسي ګام بلل کېږي.

د نوموړي په وینا؛ د دوی په اېستلو سره د حکومت لګښتونه هم کم شوي دي. هغه زیاته کړې: «هر زده‌کوونکی د حکومت لپاره ځینې لګښتونه لري. کله چې تاسو ۳۲۰۰ ټولګي چلوئ؛ نو د دغه ټولګيو د اوبو، برېښنا او ګازو لګښت او ورسره د ښوونکو تنخواوې ټول پر بیت‌المال راځي».

د هغه د شمېرو له مخې؛ یوازې له تهران ولایت څخه له ۵۳۰زره ډېر بې‌اسناده افغان کډوال اېستل شوي دي. د هغه په ​​وینا؛ له دې سره په تهران کې د ډوډۍ او اوړو مصرف هم کم شوی دی.

محمدصادق معتمدیان وايي، چې تهران باید بې‌اسناده افغان کډوالو ته ځای ورنه کړي. هغه وایي: «زموږ له ۱۵ ګاونډیو هېوادونو څخه یو یې هم په پلازمېنه کې د دومره شمېر بې‌اسناده کډوالو منلو ته چمتو نه‌دی».

د افغانستان انټرنشنل موندنې ښیي، چې یوشمېر افغان کډوال له ایران نه تر جبري ستنېدو وروسته په افغانستان کې له خپلسرې نیونې، شکنجې او ناقانونه وژنې سره مخ شوي دي.

مېرمن شفق د طالبانو جزايي اصول‌نامه «یوه اندېښمنونکې پېښه» بللې او پر وړاندې یې د نړۍوالې ټولنې پر چوپتیا نیوکې کړې دي.

اېلیف شفق د یکشنبې په ورځ (د سلواغې ۲۶مه) په خپله انسټاګرام پاڼه لیکلي: «دغه قانون د کورني او جنسیتي زور زیاتیو په ګډون د ښځو د ځپنې لپاره لارې هوارې کړي او ان د ښځې وژنې ته یې هم زمینه برابره کړې ده».

هغې زیاته کړې، طالبانو په دې اصول‌نامې سره ټولنه پر طبقو وېشلې ده.

اېلیف شفق له هغو محدودو نړۍوالو ناول لیکوالو ده، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې په وار وار په دغه هېواد کې د افغان ښځو او نجونو د وضعیت په تړاو څرګندونې کړې دي.

د یادونې وړ ده، چې د طالبانو مشر ملا هبت‌الله اخوندزاده څو اوونۍ مخکې په یوه ځانګړي فرمان کې د خپل نظام لپاره د جزا قانون، د «محاکمو د جزایي اصول‌نامې» په نوم نافذ کړ، چې په‌کې خلک پر څلورو طبقو وېشل شوي دي. دا قانون په یوه سریزه، درېیو بابونو، لسو فصلونو او ۱۱۹ مادو کې ترتیب شوی دی. دې اصول‌نامه کې جرمونه او د هغوی جزاوې درج شوې دي.

د امریکا او ایران تر منځ په ناندریو کې د طالبانو ویاند ‌ذبیح‌الله مجاهد پر ایران د اسراییل او امریکا تېرو بریدونو ته په اشارې وايي، په هغه جګړه کې ایران ګټونګی وو او دا ځل هم که پرې برید وشي، نو ایران به برلاسی وي.

ذبیح‌الله مجاهد د یکشنبې په ورځ (د سلواغې ۲۶مه) له یوې رسنۍ سره په مرکه کې ویلي: «ها بل وارې چې د ایران پر اسلامي جمهوریت کوم برید وشو، پایله دا وه چې ایران ګټونکی وو او زه فکر کوم بیا به هم همداسې کېږي».

د مجاهد په باور، ایران په اوسني وخت کې وړتیاوې لري او دغه هېواد په «حقه» دی او له خپل ځان څخه د دفاع حق لري.

نوموړي د دې پوښتنې په ځواب کې چې که امریکا پر ایران برید وکړي، طالبان به کومه خوا نیسي ویلي: «که پر موږ هر غږ کېږي، افغانان دې ته چمتو دي چې د جګړې د ستونزو په برخه کې له ایراني ملت سره همدردي ولري او همکاري ولري».

د یادونې وړ ده، چې د ایران د ملي امنیت د عالي شورا منشي علي لاریجاني له الجزیرې سره په تازه مرکه کې ویلي، که امریکا له ایران سره له زور څخه کار واخلي، دوی به هم ورته غبرګون وښيي او د هر ډول تېري په صورت کې به د امریکا اډې په نښه کړي.

پاکستاني رسنیو د سند ایالت د خیرپور ولسوالۍ د ځايي چارواکو له قوله راپور ورکړی، چې د یکشنبې په ورځ د خیرپور ولسوالۍ په ټنډو مستي سیمه کې د مساپر وړونکي موټر او لارۍ ترمنځ د ټکر په پېښه کې د مساپر وړونکي موټر د چلوونکي په ګډون ۱۱ کسان مړه او ۱۱ تنه نور ټپیان شوي دي.

چارواکو ویلي، چې یاده ټرافیکي پېښه د مساپر وړونکي موټر د چلوونکي د بې‌احتیاطۍ له امله رامنځته شوې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې تېر ورځ هم د سند ایالت پر عمومي لاره د څو موټرونو د ټکر په پېښه کې ۱۳ کسان مړه شوي دي.