د تاجکستان لوی څارنوال له افغان پولې پر چینايي وګړو بریدونه د جنايي ډلو کار وباله

حسین جمشیدی د دوشنبې په ورځ وویل، چې دغه افغان وګړي د ورښت او سړې هوا له امله په یادو سیمو کې بند پاتې شوي وو.

هغه زیاته کړه چې یاد افغانان ایران ته د ننوتلو پر مهال د ګډې پولې په اوږدو کې تشخیص شوي وو.

د تایباد ولسوال ویلي، چې د بشردوستانه مرستو په چوکاټ کې یې کډوالو ته خواړه، درملنه او نورې اسانتیاوې برابرې کړې دي.

نوموړي زیاته کړه، چې دوی به د درملنې او د قانوني پړاوونو تر بشپړېدو وروسته طالبانو ته وسپارل شي.

د ایران دغه چارواکي همداراز ویلي، چې هېواد ته یې د غیر قانوني وګړو ننوتل منع دي او دا چاره د طالبانو په تعامل او همکارۍ پورې تړلې ده.

هغه خبرداری ورکړی، چې د ایران او افغانستان له ګډې پولې په غیر قانوني توګه له اوښتونکو سره به پرېکنده او قانوني چلند وشي.

په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې په دې ځمکه کې به یو معیاري مرکز جوړ شي، چې د صادراتي محصولاتو پروسس، بسته‌بندي او د صادرولو لپاره د چمتو کولو چارې به په کې ترسره کېږي.

د اړونده چارواکو په وینا، د دې مرکز موخه د صادراتو پیاوړتیا، د داخلي تولیداتو کیفیت ښه کول، او سوداګروته د اسانتیاوې برابرول دي.

دا په داسې حال کې ده چې د پاکستان او افغانستان د لارو تړلو راهیسې، طالبانو خپلې سوداګریزې اړیکې د تاجکستان، ازبکستان، ایران او ترکمنستان سره پراخې کړي. همدارنګه ډېریوارداتي توکې د یادو هیوادونو څخه افغانستان ته واردېږي، او ځینې افغان تولیدات هم یادو هیوادونو ته صادریږي.

هغه پر ایکس خواله رسنۍ زیاته کړې، چې دا خبرې د هغو مهمو مذاکراتو د تیاري لپاره ترسره شوې، چې سبا به په ژنیو کې د ایران او امریکا ترمنځ ترسره شي.

ګروسي ټینګار کړی، چې د عراقچي سره خبرې د هغو تخنیکي موضوعاتو او د مذاکرو د موقفونو د برابرولو لپاره وې، چې په راتلونکو مذاکراتو کې اړین دي.

سبا به په جنیوا کې د ایران او امریکا ترمنځ خبرې ترسره شي، چې موخه یې د دواړو خواو پر اختلافاتو بحث کول او د ایران د اټومي شخړې د حل لپاره سوله ییزه لار موندل دي.

دغه راپور تېره ورځ د ترکیې په قیصریې ښار کې د یوې غونډې پر مهال وړاندې شو. غونډه د «له حاشیې څخه تر حذف پورې؛ د افغانستان د ښځو د بنسټیزو حقونو کلنی راپور» تر سرلیک لاندې ترسره شوه، چې پکې د افغانستان او ترکیې ځینې مدني فعالانو، اکاډمیکو شخصیتونو او د ښځو د حقونو فعالان ګډون درلود.

د راپور له مخې، لږ تر لږه ۷۶قضیې د ښځو او نجونو قصدي وژنې ښيي، چې زیاتره یې په ننگرهار ولایت کې ثبت شوي، او د دې راپور په اساس د دې وژنو عاملان نه دي څرګند شوي.

راپور همداراز ښيي چې په ۲۰۲۵کال کې د ښځو او نجونو له خوا ۳۰څخه زیاتې قضیې د ځان وژنې یا ځان سوزونې شاملې دي. سربېره پردې، لږ تر لږه درې قضیې د طالبانو په توقیف‌خانو کې د جنسي تاوتریخوالي پورې اړه لري، چې دوه یې په بلخ کې ثبت شوي دي.

د افغانستان د ښځو حقونو څار بنسټ مشره، ذاکره حکمت، په دې غونډه کې ټینګار وکړ، چې د افغان ښځو پر وړاندې نظام‌مند تشدد یوازې د افغانستان داخلي موضوع نه ده، بلکې نړیوال مسوولیت دی. هغه د نړیوالې ټولنې پر غليتوب او بې‌عملۍ نیوکه وکړه او ویې ویل، چې دا غليتوب د طالبانو د ځپونکو سیاستونو او د ټولنیزو، تعلیمي او سیاسي ډګرونو څخه د ښځو د له منځه وړلو ملاتړ معنا لري.

سربېره پر دې، د ترکیې فلم جوړونکی او د ښځو د حقونو د غږ د رسولو سفیر، بولوت ریحان‌اوغلو، وویل چې افغان ښځې د ټولنیز ژوند له ټولو برخو په سیستماتیک ډول ایستل شوي، او دا بحران یوازې د افغانستان جغرافیایي حدودو پورې محدود نه دی. هغه له نړیوالې ټولنې وغوښتل چې د ډیپلوماتیکو اقداماتو پر ځای، عملي او جدي ګامونه واخلي څو د افغان ښځو بنسټیز حقوق خوندي شي.

ریحان‌اوغلو د نړۍ پر غليتوب نیوکه وکړه او ویې ویل، چې دا سکوت د افغان ښځو پر وړاندې روان تبعیض او فشارونو سره د یوالي معنا لري.

د امریکا پخواني ولسمشر بارک اوباما په دې باور دی، چې د هستۍ نړۍ د پراختیا له امله، له ځمکې څخه بهر د مخلوماتو ژوند احتمال لري چې په بل ځای کې شتون ولري.

اوباما تېره اونۍ وروسته له هغه د خلکو پام ځانته راواړاوه کله چې هغه په ​​یوه امریکایي پوډکاسټ کې د فضايي مخلوقاتو شتون تایید کړ.

کوربه له اوباما څخه وپوښتل، «کله چې تاسو ولسمشر شوئ، نو لومړۍ پوښتنه څه وه چې تاسو یې ځواب غوښته؟» هغه په ​​خندا سره ځواب ورکړ«بهرنیان [فضايي مخلومات] چیرته دي؟»

د اوباما ځوابونو په نړیوالو رسنیو او همدارنګه په ټولنیزو رسنیو کې سرلیکونه جوړ کړل.

اوباما د یکشنبې په ماښام وویل چې«ما غوښتل چې پوښتنو ته ژر ځواب ورکړم، خو اوس چې دې موضوع پام ځانته را اړولی دی، اجازه راکړئ تشریح کړم،» اوباما د یکشنبې په ماښام د خپلو نظرونو روښانه کولو لپاره وویل. د احصایې له مخې فضا دومره پراخه ده چې د فضايي مخلوقاتو د ژوند احتمال لري چې بل ځای شتون ولري.

هغه زیاته کړه: « د سیسټمونو ترمنځ واټن دومره لوی دی چې د فضايي موجداتو د راتګ احتمال کم دی، او زما د ولسمشرۍ په جریان کې ما هیڅ داسې شواهد نه دي لیدلي چې فضايي مخلوقات ځمکې ته راغلي وي.»

دا لومړی ځل نه دی چې اوباما د دې مسلې په اړه خبرې کړې دي. هغه مخکې هم ویلي و: «هغه څه چې ریښتیا دي او زه واقعیا جدي یم دا دي چې په اسمان کې د شیانو انځورونه او ریکارډونه شتون لري چې موږ په سمه توګه نه پوهیږو چې دوی څه دي.»

هغه وویل: «موږ نشو کولی تشریح کړو چې دوی څنګه حرکت وکړ یا د دوی لاره څه وه. دوی هیڅ د توضیح وړ نمونه نه درلوده.»

۲۰۱۹ کال د جون په میاشت کې د بریتانوي سروې شرکت یوګو لخوا ترسره شوې سروې وموندله چې ۵۴ سلنه امریکایی لویان پدې باور دي چې حکومت احتمال لري حکومت د ناپیژندل شویو الوتونکو شیانو په اړه د ادعا په پرتله په ډیر څه پوه شي.