د فرانسې ولسمشر امانوېل مکرون په یو درې ورځني سفر هند ته ورسېد. دا سفر د مصنوعي ځیرکتیا په برخه کې د همکارۍ، د دفاعي تړونونو د لاسلیک او د دواړو هېوادونو ترمنځ د سټراټېژیکو اړیکو د پیاوړتیا په موخه ترسره کېږي.
تمه کېږي، چې په دې لیدنو کې به د «رافال» جنګي الوتکو د څو میلیارد ډالرو ارزښت لرونکي تړون په اړه هم خبرې وشي.
مکرون او مېرمن یې بریژیت مکرون د دوشنبې په سهار وختي د هند مالي پلازمېنې ممبۍ ته ورسېدل. دا له ۲۰۱۷ کال راهیسې چې نوموړی ولسمشر شوی، هند ته د هغه څلورم سفر دی. ټاکل شوې ده، چې مکرون د سېشنبې په ورځ د هند له لومړي وزیر نرېندرا مودي سره وګوري او وروسته به د چهارشنبې او پنجشنبې په ورځو کې د مصنوعي ځیرکتیا په غونډه کې د ګډون لپاره نوي ډیلي ته ولاړ شي.
فرانسه هڅه کوي، چې له نوي ډیلي سره خپلې پوځي اړیکې نورې هم وغځوي. په همدې تړاو د فرانسوي هوايي صنعت شرکت داسو اویاسیون له خوا جوړېدونکو ۱۱۴ نورو رافال جنګي الوتکو د پېرلو د احتمالي تړون په اړه خبرې روانې دي.
د هند دفاع وزارت تېره اوونۍ اعلان وکړ، چې د دغو الوتکو د پېرلو وړاندیز منل شوی او «اکثریت» به یې د هند په کور دننه جوړېږي. که دا تړون وروستی شي، نو هغه ۳۶ رافال الوتکو ته به ورزیاتې شي، چې هند په ۲۰۱۶ کال کې د خپل هوايي ځواک لپاره اخیستې وې او همدارنګه ۲۶ نورو الوتکو ته چې د سمندري ځواک لپاره یې سپارښتنه شوې ده.
د پاریس د سیاسي علومو پوهنتون د نړۍوالو مطالعاتو د مرکز د هند چارو کارپوه کریسټف ژفرلو وایي، چې د ۱۱۴ رافال الوتکو احتمالي ارزښت شاوخوا ۳۰ میلیارده یورو (۳۵ میلیارده ډالر) اټکل شوی او کېدای شي، چې د «پېړۍ تړون» او د دواړو هېوادونو د اړیکو لوړه څوکه وګرځي.
ټاکل شوې ده، چې مکرون او مودي به د ویډیو کنفرانس له لارې په هند کې د چورلکو د وروستي اسمبلۍ لومړۍ کرښه هم پرانیزي. دا ګډه پروژه د هند د ټاټا ګروپ او د اروپایي هوايي شرکت اېربس ترمنځ ده.
دغه فابریکه د هند په کرناټکا ایالت کې د ټکنالوژۍ ښار بنګلور ته نږدې موقعیت لري او ټاکل شوې ده، چې د «اېچ ۱۲۵» په نوم یو انجن لرونکې چورلکه تولید کړي، چې د اېربس تر ټولو ډېر پلورل کېدونکی ماډل بلل کېږي.
په تېرو لسو کلونو کې فرانسه د هند له مهمو دفاعي او اقتصادي شریکانو څخه ګرځېدلې ده. د دواړو هېوادونو ترمنځ کلنۍ سوداګریزه راکړه ورکړه چې تر ډېره پر دفاعي او هوايي صنعت ولاړه ده، شاوخوا ۱۵ میلیارده یورو اټکل شوې ده. همدارنګه، په هند کې د فرانسې مستقیمه بهرنۍ پانګونه نږدې ۱۳میلیارده یورو ښودل شوې ده.
تمه کېږي، چې د دې اوونۍ خبرې به د نړۍ اقتصادي بېثباتۍ هم راونغاړي چې د ډونالډ ټرمپ د حکومت د ګمرکي تګلارو له امله رامنځته شوې او همدارنګه په سیمه کې د چین د نفوذ موضوع به هم وڅېړل شي.
له بلې خوا، د اوکراین جګړه د دواړو هېوادونو په اړیکو کې له حساسو موضوعاتو څخه ده. هند تر اوسه د روسیې هغه یرغل چې په ۲۰۲۲ کال کې پر اوکراین وشو، نه دی غندلی او له مسکو څخه د تېلو پېرلو ته یې دوام ورکړی دی. ټرمپ ادعا کړې، چې هند د دغو پېرلو د بندولو ژمنه کړې، خو نوي ډیلي تر اوسه دا خبره په رسمي ډول نه ده تایید کړې.
د هند د لومړي وزیر دفتر ویلي، چې د دې لیدنې موخه «د ستراتېژیکې ملګرتیا پیاوړتیا او نوو برخو ته د هغې غځول» دي. څارونکي هم د مکرون او مودي ترمنځ نږدې شخصي اړیکو ته اشاره کوي او دا اړیکې د دوه اړخیزو همکاریو په پرمختګ کې اغېزمنې بولي.
