د فرانسې ولسمشر د مصنوعي ځیرکتیا او دفاعي همکاریو په تړاو هند ته لاړ

د پاکستان د جماعت اسلامي پخوانی مشر سراج‌الحق چې څه موده مخکې د طالبانو په بلنه افغانستان ته سفر کړی و، له افغانستان انټرنشنل- پښتو سره په ځانګړې مرکه کې ویلي چې امریکا او ناټو په افغانستان کې د خپلې «ماتې» غچ اخیستنې لپاره غواړي افغانستان او پاکستان په جګړه کې وي.

سراج‌الحق وايي: «امریکا پر دې پوهه ده چې په ډاګه نه‌ پاکستان او نه هم افغانستان ته نقصان رسولی شي، لهذا هغه د خپل درد د کمولو لپاره ښه لاره ورته دا ښکاري چې دغه دواړه ملکونه له یو بل نه په فاصله کې شي او له یو بل سره په جنګ کې شي».

سراج‌الحق وايي، د افغانستان او پاکستان تر منځ د شخړې تر شا د امریکا لاس دی او زیاتوي: «فکر کوم چې په دې علاقه کې چې څومره شخړې دي د دې تر شا هغه د استعمار سوچ او استعماري قوت دی. پخوا یې هم همدا کار کړی دی. انګرېز چې کله هند ته راته دلته واړه ریاستونه او نوابۍ وې، ښه په خوند او رنګ یې ژوند تېراوه، هغوی یې له یو بل سره وجنګول او بیا یې پر ټول هند قبضه وکړه. اوس د امریکا هماغه پالیسي ده».

د هغه په باور، د افغانستان او پاکستان تر منځ جګړه کې د امریکا ګټه ده او په وینا یې: «چېرته چې جنګ کېږي نو مړي د ځايي خلکو کېږي، خو کارخانې د اسلحې د امریکې چلېږي.»

مولانا سراج‌الحق تر دې مخکې د روان کال د لړم په ۲۱مه په پښتونخوا کې د امن جرګې پر مهال وینا کې ویلي وو، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ جګړه د هند په ګټه ده.

سراج الحق وایي، د طالبانو او پاکستان جګړه د هند په ګټه ده | افغانستان انټرنشنل پښتو

نوموړي یو ځل بیا په پاکستان کې د امن راوستلو لپاره له طالبانو د مرستې غوښتنه وکړه او په باور یې، پاکستان او افغانستان په یوازې سر امن نه‌شي راوستلی او په دې برخه کې د دواړو هېوادونو پر همکاریو ټينګار لري.

سراج‌الحق وايي: «موږ افغانستان ته هم دا خبره کوو چې په پاکستان کې د امن راوستلو لپاره دې افغان حکومت د پاکستان له حکومت سره تعاون وکړي. دواړه ملکونه باید دا یوه مشترکه مسله وګڼي او د دې خاورې د پرمختګ لپاره امن ضروري دی او امن نه پاکستان او نه افغانستان په یوازې سر راوستی شي».

سراج‌الحق د دواړو هېوادونو تر منځ د خبرو له لارې د روانو ناندریو د حل غوښتنه لري او زیاتوي: «موږ دواړو ته وایو چې د دې پر ځای چې تاسې لوی طاقتونه سره کېنوي او د خبرو مېز ته مو راوغواړي، ولې په خپله نه‌کېنئ او خپلې مسلې خپله ولې نه حل کوئ».

نوموړی پرته له دې چې د ټي‌ټي‌پي نوم واخلي وايي، په پاکستان کې د هر ډول ترهګرۍ خلاف دی او په باور یې، دمګړی پاکستان له ډېر لوی سرخوږي سره مخ دی او هره ورځ په بلوچستان او خېبرپښتونخوا کې بریدونه کېږي او زیاتوي: «د دغو بریدونو تر شا یو سټلایت سیستم دی، داسې ساده نظام نه‌دی. هغوی ته موږ دعوت ورکوو چې په جمهوري لاره او د عوامو په رایه خپلې اجنډا عملي کړي. نو که دوی دا کار د هر چا په وینا کوي، که امریکا یا بل هر چا په وینا کوي، پایله یې نه د هغوی په ګټه ده او نه هم د پاکستان».

هغه په دې مرکه کې څرګنده کړه، چې د افغانستان او پاکستان تر منځ له جګړې مخکې د سوداګرۍ د راکړې ورکړې کچه ۲ اعشاریه ۷ میلیارده ډالرو ته رسېده، خو اوس دغه بهیر راپرېوتی دی.

سراج‌الحق د افغانستان په تړاو د پاکستان د دفاع وزیر خواجه اصف څرګندونې هم وغندلې او په وینا یې «[خواجه اصف] هر څه یې چې ویلي دي غلطې خبرې یې کړې دي».

د ایران نيمه دولتي خبري اژانس تسنيم ويلي، چې د دې تمرين موخه د عملياتي ځواکونو د چمتووالي ارزونه ده، څو د «احتمالي امنيتي او پوځي ګواښونو» پر وړاندې خپل تياری وازمايي.

دغه تمرين په داسې حال کې تر سره کېږي، چې د تهران او واشنګټن ترمنځ کړکېچ خورا زيات شوي دي. د دواړو لوریو خبرې اترې د ايران د اټومي پروګرام په اړه وروسته له هغه بيا پيل شوې، چې پخوانۍ خبرې د اسراییل له لوري پر ايران د ۱۲ ورځنۍ هوايي او توغنديزې جګړې پر مهال درېدلې وې.

متحده ايالاتو ګواښ کړی، چې که خبرې اترې ناکامې شي، نو د اسلامي جمهوريت پر ضد به پوځي ګام واخلي. په ځواب کې د ايران پوځي او سياسي چارواکو ويلي، چې د امريکا د هر ډول احتمالي بريد پر وړاندې بشپړ چمتووالی لري.

ټاکل شوې ده، چې د خبرو اترو نوی پړاو سبا سې‌شنبه په سویس کې د عمان په منځګړيتوب تر سره شي. له دې سره هم‌مهاله، د امريکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ تېره اوونۍ منځني ختيځ ته د دویمې الوتکه وړونکې بېړۍ د لېږلو خبر ورکړی او پر ايران يې خپل ګواښونه دوامدار ساتلي دي.

هرمز تنګی د ايران او عمان ترمنځ يوه سټراتيژيکه او مهمه سمندري لاره ده، چې فارس خليج د عمان له خليج او عرب سمندر سره نښلوي. د امريکا د انرژۍ د معلوماتو ادارې دغه تنګی د نړۍ د تېلو د لېږد تر ټولو مهم ځای بللی دی. د اوپک غړو هېوادونو لکه سعودي عربستان، متحده عربي امارات، کويټ او عراق د استخراج شویو خامو نفتو لويه برخه له همدې لارې تېرېږي او نړۍوالو بازارونو ته رسېږي.

ځينې شننې ښيي، چې که د متحده ايالاتو له لوري پر ايران پوځي يرغل وشي، نو تهران به د هرمز تنګي تړل د فشار د وسيلې په توګه وکاروي.

د بشري حقونو د بنسټونو د راپورونو له‌مخې، د ایران د ملي پاڅون پرمهال ځپنه کې زرګونه کسان وژل شوي او لسګونه زره نور نیول شوي دي او د نیونو څپه لا هم روانه ده. راپورونو کې همداراز راغلي، چې ایراني ټولنه د حیرانتیا او غم په حالت کې ده، د ځینو کسانو د جنازو په مراسمو کې او د کورونو له کړکیو څخه د حکومت ضد شعارونه اورېدل کېږي او ان د امنیتي وضعیت فشار ښوونځیو ته هم رسېدلی دی.

دغه راپور همدارنګه څرګندوي، چې د ایران اسلامي جمهوریت له امریکا سره د تازه اټومي خبرو اترو په درشل کې په یوه نازک حالت کې دی.

یوه څېړونکي واشنګټن‌پوسټ ته ویلي، چې د ایران حکومت د پراخ تاوتریخوالي او ویرې اچولو له کبله هڅه کوي، چې د خپلې واکمنۍ دوام تضمین کړي، خو همدا داخلي کمزوري کولی شي د خبرو اترو پر مهال د لویو امتیازونو ورکولو کې د تهران لاسونه وتړي.

له بلې خوا، د ټرمپ حکومت هم د ډیپلوماتیکو هڅو تر څنګ سیمې ته نور پوځي ځواکونه لېږلي او د نظامي اقدام امکان یې هم مطرح کړی دی؛ داسې وضعیت چې د خبرو اترو راتلونکې او د سیمې ثبات یې له لا زیاتو ستونزو سره مخ کړی دی.

کلینګبایل بروکسل ته د سفر پر مهال او د اروپایي ټولنې د مالیې وزیرانو له ناستې وړاندې وویل: «موږ غواړو خنډونه له منځه یوسو او د اروپایي حاکمیت د پیاوړتیا او ځواکمنولو لپاره تل نوې لارې چارې ولټوو». هغه ټینګار وکړ، چې جرمني جوړجاړي ته چمتو دی او زیاته یې کړه: «په اروپا کې د کار اوسنی سرعت له هغو ننګونو سره برابري نه کوي چې موږ ورسره مخ یو».

د EU6 بڼه د پرېکړو د ګړندي کولو لپاره

د اروپایي ټولنې شپږ ستر اقتصادونه چې په‌کې پولنډ، هسپانیا، ایټالیا، فرانسه، جرمني او هالنډ شامل دي، ژمنه کړې څو هغه پروژې چې د اروپایي اتحادیې د پرېکړو د پېچلي بهیر له امله ودرېدلي دي، د جیوپولیټیکي تحولاتو په رڼا کې پرمخ یوسي.

دغه ډله چې د «EU6» په نوم پېژندل کېږي، د مالیې او اقتصاد وزیرانو لومړۍ انلاین غونډه د جنورۍ په میاشت کې وکړه. دا هغه مهال و، چې ډونالډ ټرمپ د ناټو له غړي هېواد ډنمارک څخه د ګرینلینډ د ترلاسه کولو لېوالتیا څرګنده کړه. د دوشنبې په ورځ هم یوه بله غونډه د یوروګروپ د غونډې په څنډه کې وشوه.

کلینګبایل وویل: «هغه څه چې د کال په پیل کې د ګرینلینډ په اړه وشول، ټول هغه کسان چې اروپا ته اهمیت ورکوي هوښیار کړل او دا یې وښودله چې باید د ملي ګټو تر شا پټ نه‌شو، بلکې د جوړجاړي لپاره چمتو واوسو».

د جرمني د مالیې وزارت ویاند وویل، چې دغه غونډې په دوو مهمو محورونو تمرکز درلود چې په اروپایي اتحادیه کې د «سپما او پانګونې اتحادیې» د جوړېدو لپاره د پرمختګ ګړندي کول او د حیاتي خامو موادو د رسولو د زنځیرونو د مقاومت پیاوړتیا په‌کې شامل دي.

د EU6 راتلونکې غونډه د مارچ د ۹مې او ۱۰مې نېټو لپاره پلان شوې ده او تمه کېږي، چې په دې تمرکز وکړي چې د یورو نړۍوال رول پیاوړی شي او د دفاعي پانګونو اغېزمنتیا لوړه شي.

سرچینې وایي، چې اسراییلي ځواکونو د اوربند د وروستي نقض په ترڅ کې د غزې په شمال کې د جبلیا او همداراز د خان یونس په سیمو کې د بې‌ځایه شویو فلسطینیانو پر خیمو بریدونه کړي، چې له امله یې لږ تر لږه ۱۱کسان وژل شوي دي.

د حماس ویاند دغه بریدونه «نوې ډله‌ییزه وژنه» او «جنایت» بللي او ویلي یې دي، چې د دغو بریدونو دوام ښيي، د اوربند د ټینګښت لپاره نړیوالې هڅې بې‌نتیجې پاتې شوې دي.

د غزې د چارواکو د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۵کال د اکتوبر له ۱۰مې نېټې راهیسې، لږ تر لږه ۶۰۱فلسطینیان وژل شوي او له ۱۶۰۰زیات نور ټپیان شوي دي. همداراز، د غزې د رسنیو دفتر ویلي، چې اسراییل د ۲۰۲۵کال د اکتوبر له ۱۰مې څخه د ۲۰۲۶کال د فبرورۍ تر ۱۰مې پورې د اوربند تړون له ۱۶۲۰څخه زیات ځله نقض کړی دی.

په ورته وخت کې، اسراییل بیا حماس تورنوي، چې د اوربند له تړونه یې سرغړونه کړې او ادعا کوي، چې د دې ډلې په بریدونو کې یې څلور سرتېري وژل شوي دي.