له ایران او پاکستان نه تر ۷۰۰ ډېرې کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې

یاد وزارت د سې‌شنبې په ورځ (د سلواغې ۲۸مه) ویلي، په دغه ناسته کې درمل پلورونکو او ټولو شرکتونو ته خبرداری ورکړل شوی چې له احتکار او په بېلابېلو پلمو د بیو د ناقانونه لوړېدو څخه ډډه وکړي.

طالبانو د یادې ټولنې مسوولینو ته ډاډ ورکړی، چې په دې برخه کې به ستونزې وارزوي او د حل لپاره به یې اقدامات وکړي. د طالبانو دغه وزارت وایي، هڅه کوي په کور دننه د درملو د کمښت ستونزه پر وخت حل کړي.

د طالبانو عامې روغتیا وزارت د خوړو او درملو ادارې تېره ورځ هم ویلي و، د درملو د بیو ټاکلو جوړه‌ شوې لایحه به ژر عملي کړي چې له دې سره به په هېواد کې په لوړه بیه د درملو پلورلو مخه ونیول شي. تر دې وړاندې افغانستان انټرنشنل ته د درملتونونو مسوولانو ویلي وو، د ځینو درملو بیې ۴۰ سلنه لوړې شوې دي.

د طالبانو عامې روغتیا وزارت د خوړو او درملو مرستیال مولوي حمدالله زاهد خبرداری ورکړی، که له بهر څخه فرمایشي او کم‌کیفیته درمل وارد شي؛ نو دوی به شرکت او فابریکه په تور نوملړ کې شامل کړي.

د طالبانو د خوړو او درملو مرستیال زیاته کړې، چې له پاکستان نه د درملو پر واردېدو ځکه بندیز لګېدلی چې ځیني درمل یې د ګټې پرځای زیان‌رسوونکي وو او په دې برخه کې کره اسناد هم لري.

یاد بنسټ وړاندوېنه کړې، چې د هوا د تودوخې درجه له ۱–۸ درجې سانتي‌ګرادو ترمنځ پاتې کېدل او د سويلي ولایتونو د ۲۰ درجې سانتي‌ګرادو لوړ حرارت، د يخنۍ ګواښ کموي او د کرنې او مالدارۍ لپاره ګټور شرایط رامنځته کوي.

د ملګرو ملتونو د دغه ادارې اټکل ښيي، چې د افغانستان په لوېدیځو او سويلي ولایتونو کې درانه بارانونه د ځمکې په کچه د اوبو تېز جریان او د سېلابونو ګواښ زیاتوي. ورته مهال ښایي د افغانستان په شمال کې ګڼې سیمې د بارانونو د نشتوالي له امله د اوبو له کمښت سره مخ شي.

د وړاندوینې له مخې؛ د تودوخې غیر معمولي لوړوالی د يخنۍ ګواښ کموي، د واورو وېلي کېدل چټکوي او د موسم په وروستیو کې د واورې زېرمه او د خاورې رطوبت کمېدو امکان زیاتوي. یاد بنسټ پر کرونده‌ګرو، مالدارانو او اړونده ادارو غږ کړی، چې د احتمالي سېلابونو او وچکالۍ لپاره چمتووالی ونیسي.

د خبرپاڼې له مخې؛ د یادې غونډې په پیل کې د کابل ولایت د اداري کمپلېکس د جوړولو په اړه خبرې وشوې او د طالبانو د چارو ادارې رییس په مشرۍ پلاوي ته دنده وسپارل شوه، چې د ده‌سبز ولسوالۍ د تره‌خېلو تنګي سیمه کې د کمپلېکس د جوړښت څرنګوالی وارزوي او د پرېکړې لپاره یې معلومات کابینې ته وړاندې کړي.

په خبرپانه کې راغلي، د طالبانو د ریاست الوزرا اداري مرستیال مولوي عبدالسلام حنفي په مشرۍ پلاوي ته هم دنده سپارل شوې چې له روغتیايي بنسټونو سره د روغتیايي کادرونو د کمښت ستونزو حل لارې ومومي او خپل راپور کابینې ته وړاندې کړي.

په افغانستان کې د روغتیايي کادرونو کمښت یوه حیاتي موضوع ګڼل کېږي؛ خو په خبرپاڼه کې یوازې د راپور سپارلو یادونه شوې، پرته له دې چې د ستونزې د ریښو، د کافي روزنې او د شته امکاناتو د وضعیت وضاحت ورکړل شي.

د راپورونو له مخې؛ په افغانستان کې د ښځينه روغتیايي کارکوونکو کمښت جدي ستونزه ده، چې د ښځو روغتیايي خدمتونه محدودوي. د چارو پوهان وایي، که د نجونو زده‌کړې محدودې پاتې شي او د ښځينه روغتیايي کادرونو کمښت دوام وکړي؛ نو د اوسني روغتیايي خدمتونو کیفیت به اغېزمن شي او د راتلونکو نسلونو زده‌کړې او ټولنیز پرمختګ به له جدي ګواښ سره مخ شي.

خبرپاڼه زیاتوي، د راستنېدونکو کډوالو ستونزې او د اړتیا وړ مرستې هم د کابینې د بحث موضوع وې او اړوندو ادارو ته دنده سپارل شوې، چې د ستونزو د حل او د اسانتیاوو برابرولو لارې چارې ومومي.

هغه ویلي، چې د دواړه هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو راکړو ورکړو د توازن رامنځته کولو لپاره ګډ پروګرامونه څاري. نوموړي زیاته کړې، چې قراردادي کرنه او د کرنیزو همکاریو پراختیا د دواړه هېوادونو د پروګرامونو اصلي برخې دي.

هغه له اېرنا خبري اژانس سره په خبرو کې ویلي، چې د تهران او طالبانو د هڅو په پایله کې به سوداګریز توازن ښه شي او «قراردادي کرنه» د دواړو هېوادونو له مهمو عملي پروګرامونو څخه ده.

نوموړي زیاته کړې، چې له دې سره به د کرنې، مالدارۍ او بڼوالۍ محصولاتو په برخه کې د ایران د اړتیاوو یوه برخه د افغانستان له لارې پوره شي. سیادت ویلي:‌«د سوداګریز توازن او قراردادي کرنې موضوع د خراسان او هرات په ناستو او همدارنګه د دواړه هېوادونو په ګډو کمېسیونونو کې په جدي ډول څاري او د دولت په عمومي تګلارو کې هم ځانګړی ځای لري».

هغه د افغانستان او ایران ترمنځ د صادراتو او وارداتو د لوی واټن په یادولو سره وویل: «افغانستان د صنعت او کانونو په برخه کې ایران ته د صادراتو لپاره ډېر ظرفیت نه‌لري؛ خو د کرنې او مالدارۍ په برخه کې لوړه وړتیا لري او کولای شي د ایران د اړتیاوو مهمه برخه پوره کړي».

سیادت ټینګار کړی، چې د دې موخې پوره کېدل تخنیکي پلان جوړونې او افغان بزګرانو ته د مسلکي سلامشورو ورکولو ته اړتیا لري. د هغه په وینا؛ که د افغانستان تولیدوونکو ته کرنیزې ماشینرۍ او تخنیکي پوهه ورکړل شي، نو ډېر هغه محصولات چې اوس له لرو هېوادونو واردېږي؛ ښایي په ښه کیفیت او لږ وخت کې په افغانستان کې برابر شي.

هغه د کاناډا څخه د حبوباتو وارداتو ته په اشارې وویل: «هغه حبوبات چې دوه میاشتې په سمندري لاره کې وي، د خپل کیفیت یوه برخه له لاسه ورکوي؛ حال دا چې همدغه محصولات له افغانستان نه په لوړ کیفیت واردېدای شي».

یادې شورا د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، په داسې وخت کې چې افغانستان له ژورو، سیاسي او بشري حقونو له کړکېچونو سره مخ دی؛ د دغه مېکانېزم دوام «اړین» دی، ځکه د افغانستان په اړه نړۍوال تمرکز ژوندی ساتي او له طالبانو سره د چلند لپاره یو همغږی او اصولي چوکاټ پیاوړی کوي.

نوموړې شورا ټینګار کړی، چې پر طالبانو دوامداره نړۍوال څار او فشار لا هم اړین دی؛ څو افغانستان د باور وړ سیاسي بهیر پر لور حرکت وکړي.

د اعلامیې له مخې؛ وروستي بحثونه چې د ملګرو ملتونو او اروپایي ټولنې په کچه شوي، په‌کې څرګنده شوې، چې د افغانستان اوږدمهاله ثبات د «رښتیني ټول‌شموله سیاسي چوکاټ» او د یوې روښانه تګلارې جوړولو پورې تړلی دی.

په اعلامیه کې ویل شوي، چې د بنسټیزو حقونو په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو د حقونو بشپړ درناوی او د نړۍوالو ژمنو پوره کول به د افغانستان په اړه د نړۍوال تعامل راتلونکی مسیر وټاکي.

یادې شورا ویلي، د څار ډلې ماموریت غځول یو فرصت برابروي؛ څو د حساب ورکونې، روڼتیا او د افغانستان د سولې او ټیکاو لپاره د همغږۍ او هراړخیز نړۍوال چلند پر ارزښت ټینګار وشي. په پای کې دغې شورا ویلي، چې له نړۍوالو شریکانو، ملګرو ملتونو او ټولو اړخونو سره به خپلې همکارۍ ته دوام ورکړي؛ څو افغانستان یو باثباته او ټول‌ګډونه راتلونکی ولري.

دا په داسې حال کې ده، چې (د سلواغې ۲۳مه) د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غړو پر طالبانو د بندیزونو د څار ډلې او د افغانستان د سولې او امنیت ګواښوونکو بنسټونو ماموریت د یو بل کال لپاره وغځاوه.

خو د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد بیا پر افغانستان د بندیزونو د څار ډلې ماموریت غځولو په غبرګون کې ویلي، د فشار او بندیزونو پالیسۍ خپله ناکامي ثابته کړې ده. نوموړي زیاته کړې، د بندیزونو غځول او د څار ډلې د ماموریت دوام یوه تکراري او ناکامه تجربه ده چې ستونزې نه‌شي حل کولی.