یونېسف: د افغان ماشومانو او کورنیو اړتیاوې د زلزلې، وچکالۍ او ستنېدونکو له کبله زیاتې شوې

د طالبانو یاد وزارت د سې‌شنبې په ورځ (د سلواغې ۲۸مه) ویلي، چې نورالدین عزیزي په دغه ناسته کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د صنعت، تصدیو او نویو عملي پروژو په برخو کې پر ګډو هڅو ټینګار کړی.

عزیزي زیاته کړې، چې د افغانستان او ازبکستان ترمنځ اړیکې په وروستیو کلونو کې پراخې شوې او د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري په ۲۰۲۵ زېږدیز کال کې د ۲۰۲۴کال پرتله زیاته شوې وه.

د یادې هوکړې تر لاسلیک وړاندې طالبانو د ازبکستان له دغه پلاوي سره په لیدنه کې د هغه هېواد ټولو سوداګرو ته بلنه ورکړې وه، چې افغانستان ته سفر وکړي او د افغانستان د خصوصي سکتور له غړو سره وګوري.

یاد کمېسیون په خپل راپور کې ویلي، چې دغه کورنۍ د تورخم، سپين بولدک، ورېښمو پله، اسلام‌کلا او بهرامچې له لارو افغانستان ته ستنې شوې دي. د راپور له مخې؛ له دې ډلې د نيمروز د ورېښمو پله لارې ۵۹، د هرات د اسلام‌کلا له لارې ۲۴، د کندهار د سپين بولدک له لارې ۶۸، د هلمند د بهرامچې له لارې ۳ او د ننګرهار د تورخم له لارې ۵۶۷ کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې دي.

له بل پلوه د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، چې په تېرو درېیو میاشتو کې نږدې ۹۴زره کډوالې کورنۍ له ایران، پاکستان او ترکیې نه افغانستان ته ستنې شوې دي. د دغه وزارت په وینا؛ په دغه موده کې ۲۵۴زره او ۲۱۸ کسان له کورنیو پرته په جبري توګه ستانه کړای شوي دي.

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت زیاته کړې، چې په ورته موده کې ۳زره او ۶۴۸ بندیان د پاکستان له بېلابېلو زندانونو خوشې شوي دي.

یاد وزارت د سې‌شنبې په ورځ (د سلواغې ۲۸مه) ویلي، په دغه ناسته کې درمل پلورونکو او ټولو شرکتونو ته خبرداری ورکړل شوی چې له احتکار او په بېلابېلو پلمو د بیو د ناقانونه لوړېدو څخه ډډه وکړي.

طالبانو د یادې ټولنې مسوولینو ته ډاډ ورکړی، چې په دې برخه کې به ستونزې وارزوي او د حل لپاره به یې اقدامات وکړي. د طالبانو دغه وزارت وایي، هڅه کوي په کور دننه د درملو د کمښت ستونزه پر وخت حل کړي.

د طالبانو عامې روغتیا وزارت د خوړو او درملو ادارې تېره ورځ هم ویلي و، د درملو د بیو ټاکلو جوړه‌ شوې لایحه به ژر عملي کړي چې له دې سره به په هېواد کې په لوړه بیه د درملو پلورلو مخه ونیول شي. تر دې وړاندې افغانستان انټرنشنل ته د درملتونونو مسوولانو ویلي وو، د ځینو درملو بیې ۴۰ سلنه لوړې شوې دي.

د طالبانو عامې روغتیا وزارت د خوړو او درملو مرستیال مولوي حمدالله زاهد خبرداری ورکړی، که له بهر څخه فرمایشي او کم‌کیفیته درمل وارد شي؛ نو دوی به شرکت او فابریکه په تور نوملړ کې شامل کړي.

د طالبانو د خوړو او درملو مرستیال زیاته کړې، چې له پاکستان نه د درملو پر واردېدو ځکه بندیز لګېدلی چې ځیني درمل یې د ګټې پرځای زیان‌رسوونکي وو او په دې برخه کې کره اسناد هم لري.

یاد بنسټ وړاندوېنه کړې، چې د هوا د تودوخې درجه له ۱–۸ درجې سانتي‌ګرادو ترمنځ پاتې کېدل او د سويلي ولایتونو د ۲۰ درجې سانتي‌ګرادو لوړ حرارت، د يخنۍ ګواښ کموي او د کرنې او مالدارۍ لپاره ګټور شرایط رامنځته کوي.

د ملګرو ملتونو د دغه ادارې اټکل ښيي، چې د افغانستان په لوېدیځو او سويلي ولایتونو کې درانه بارانونه د ځمکې په کچه د اوبو تېز جریان او د سېلابونو ګواښ زیاتوي. ورته مهال ښایي د افغانستان په شمال کې ګڼې سیمې د بارانونو د نشتوالي له امله د اوبو له کمښت سره مخ شي.

د وړاندوینې له مخې؛ د تودوخې غیر معمولي لوړوالی د يخنۍ ګواښ کموي، د واورو وېلي کېدل چټکوي او د موسم په وروستیو کې د واورې زېرمه او د خاورې رطوبت کمېدو امکان زیاتوي. یاد بنسټ پر کرونده‌ګرو، مالدارانو او اړونده ادارو غږ کړی، چې د احتمالي سېلابونو او وچکالۍ لپاره چمتووالی ونیسي.

د خبرپاڼې له مخې؛ د یادې غونډې په پیل کې د کابل ولایت د اداري کمپلېکس د جوړولو په اړه خبرې وشوې او د طالبانو د چارو ادارې رییس په مشرۍ پلاوي ته دنده وسپارل شوه، چې د ده‌سبز ولسوالۍ د تره‌خېلو تنګي سیمه کې د کمپلېکس د جوړښت څرنګوالی وارزوي او د پرېکړې لپاره یې معلومات کابینې ته وړاندې کړي.

په خبرپانه کې راغلي، د طالبانو د ریاست الوزرا اداري مرستیال مولوي عبدالسلام حنفي په مشرۍ پلاوي ته هم دنده سپارل شوې چې له روغتیايي بنسټونو سره د روغتیايي کادرونو د کمښت ستونزو حل لارې ومومي او خپل راپور کابینې ته وړاندې کړي.

په افغانستان کې د روغتیايي کادرونو کمښت یوه حیاتي موضوع ګڼل کېږي؛ خو په خبرپاڼه کې یوازې د راپور سپارلو یادونه شوې، پرته له دې چې د ستونزې د ریښو، د کافي روزنې او د شته امکاناتو د وضعیت وضاحت ورکړل شي.

د راپورونو له مخې؛ په افغانستان کې د ښځينه روغتیايي کارکوونکو کمښت جدي ستونزه ده، چې د ښځو روغتیايي خدمتونه محدودوي. د چارو پوهان وایي، که د نجونو زده‌کړې محدودې پاتې شي او د ښځينه روغتیايي کادرونو کمښت دوام وکړي؛ نو د اوسني روغتیايي خدمتونو کیفیت به اغېزمن شي او د راتلونکو نسلونو زده‌کړې او ټولنیز پرمختګ به له جدي ګواښ سره مخ شي.

خبرپاڼه زیاتوي، د راستنېدونکو کډوالو ستونزې او د اړتیا وړ مرستې هم د کابینې د بحث موضوع وې او اړوندو ادارو ته دنده سپارل شوې، چې د ستونزو د حل او د اسانتیاوو برابرولو لارې چارې ومومي.