طالبانو له هندي پانګوالو سره د درملو سکټور په برخه کې د همکارۍ پراختیا په اړه خبرې کړي

د طالبانو له بیا واک ته رسېدو یو کال وروسته، د افغانستان نويو واکمنو په ناڅاپي ډول د کوکنارو کرکېله چې د تریاکو او هیروینو د تولید بنسټیزه ماده ده، منع اعلان کړه. یاده رسنۍ زیاتوي، چې دغه پرېکړه په افغانستان کې د نشه‌يي توکو په تولید کې د پام وړ کمښت لامل شوه او د دې هېواد دودیز «نشه‌يي اقتصاد» یې سخت بدل کړ.

راپور کې راغلي، د دې بندیز په پایله کې، د کوکنارو کرکېله په چټکۍ سره د ډیورنډ کرښې هغې غاړې ته، بلوچستان ته ولېږدېده. بلوچستان چې مخکې هم له امنیتي او اقتصادي ستونزو سره مخ و، په وروستیو کلونو کې په سیمه کې د کوکنارو د ناقانونه کرکېلې له نويو مرکزونو څخه ګرځېدلی دی.

هم‌مهاله له دې بدلون سره، له افغانستان سره تړلو د قاچاق شبکو خپل تمرکز په پراخه کچه د صنعتي نشه‌يي توکو پر تولید او وېش واړاوه. په پایله کې، په افغانستان کې تولیدېدونکی میت‌امفیتامین اوس د پاکستان بازار سخت اغېزمن کړی او ورته د کاروونکو لپاره په پراخه کچه لاسرسی شونی شوی دی.

د نشه‌يي توکو د دې اقتصاد پراختیا د پاکستان ټولنې ته مستقیمې او ویجاړوونکې پایلې لرلې دي؛ داسې چې اوس میلیونونه کسان د اعتیاد له ستر ناورین سره لاس او ګرېوان دي. کارپوهان خبرداری ورکوي، که د دغې ښکارندې پر وړاندې اغېزناکې مبارزې لپاره تګلاره او سیمه ییزه همکاري رامنځته نه‌شي، نو دا بحران به لا پسې پراخ شي او د سیمې ټولنیز او اقتصادي ثبات به نور هم له ګواښ سره مخ کړي.

د افغان- امریکايي محمود شاه حبیبي ورور احمد شاه حبیبي وايي، د طالبانو په زندان کې یې د ورور ۳ کاله پوره شول.

نوموړي د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۳۰مه) له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې ویلي:«موږ ته اجازه نه‌راکول کېږي، چې له محمود شاه حبیبي سره اړیکه ونیسو. موږ داسې فکر کوو، چې طالبان په تمه دي، چې د امریکا له حکومت څخه زما د ورور او یا نورو بندیانو په بدل کې کوم امتیاز واخلي».

که څه هم طالبان د محمود شاه حبیبي نیول او زنداني کېدل نه‌مني، خو د نوموړي ورور ټینګار کوي، چې محمود شاه حبیبي د طالبانو په زندان کې دی او د امریکا له حکومت سره هم د هغه د نیولو او زنداني کولو په اړه کره شواهد نشته.

احمدشاه حبیبي زیاته کړې: «طالبانو زما ورور پرته له کوم جرم څخه کینولی دی او نور امریکایان یې هم بندیان کړي دي. طالبان دې ته په تمه دي چې د دې بندیانو پر سر کوم امتیاز ترلاسه کړي. خو د امریکا حکومت اوس ډېر جدي شوی او نه‌غواړي چې طالبان دغې چارې ته دوام ورکړي».

نوموړي ویلي، که طالبان د محمود شاه حبیبي په ګډون بندي امریکایان خوشې نه‌کړي، نو د امریکا حکومت به پرې سخت بندیزونه ولګوي.

احمدشاه حبیبي زیاته کړې: «د امریکا اوسنی حکومت د بندیانو په اړه ډېر جدي دی او طالبانو ته د بندیانو په بدل کې کوم امتیاز ورکړې ته چمتو نه‌دی».

د افغانستان د ملکي هوايي چلند ادارې پخوانی رییس محمود شاه حبیبي د ۲۰۲۲ کال د اګسټ په لسمه، د خپل کور له‌مخې له خپل موټر چلونکي سره یو ځای د طالبانو له لوري ونیول شو. په کوم شرکت کې چې حبیبي کار کاوه، ۲۹ نور کارکوونکي یې هم طالبانو ونیول، خو د حبیبي همکاران ځینې یې دوه ورځې، ځینې یې اونۍ او ځینې يې څلور میاشتې وروسته د ده د موټر چلونکي په ګډون خوشې شول، خو شاوخوا درې کاله کېږي چې لاهم نوموړی د طالبانو په بند کې دی.

تر دې وړاندې سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي وو، چې محمود شاه حبیبي د کندهار د عینو مېنې په ښارګوټي کې د ملا هبت‌الله په شخصي زندان کې ساتل کېږي، خو طالبان د هغه نیول او بندي کول رد کړي دي.

د راپور له مخې، په ضبط شویو توکو کې ۳۰ کیلوګرامه تاریاک، ۱۹ کیلوګرامه چرس، او ۹ کیلوګرامه هېرویین شامل دي چې په تړاو یې دوه کسه چې ۵۷ او ۵۵ کلن دي، نیول شوي دي.

د تاجکستان امنیتي چارواکو زیاته کړې چې دغه نشه‌يي توکي د افغان قاچاقبرو له خوا د رسمي سرحدي لارو له لارې دغه هېواد ته انتقال شوي وو. ددغه هېواد د امنیتي کمېټې په وینا، تورنو کسانو پلان درلود چې یاد توکي لومړی د دوشنبې ښار ته ورسوي او بیا یې د خپلو شریکانو له لارې نورو هېوادونو ته ولېږدوي.

اړونده چارواکو ویلي چې نیول شوي کسان د قانوني څېړنو لپاره محکمې ته سپارل شوي چې د تاجکستان د قوانینو له مخې به په شل کلن بند محکوم شي.

د سرچینې په وینا، له ټولو ۴۶۰ کارکوونکو څخه د یاد شرکت د رییس په ګډون ۴۰ کارکوونکي په دې شرکت کې پاتې دي، نور ټول له دندو لرې شوي دي.

طالبانو د دغو کارکوونکو درملتونونه ترې اخیستي او بولۍ ته یې ورکړي، خو خپله دوی په بولۍ کې د ګډون اجازه نه لري.

دغه کارکوونکي وایي چې ډېری کارکوونکو درملتونونه په خپل شخصي لګښت جوړ کړي دي او طالبان یې د لګښت پیسې هم نه ورکوي.

ددوی په وینا، پر هر درملتون اته سوه زره یا یو میلیون افغانۍ مصرف شوې، خو طالبانو ورته ویلي چې دا دولتي پیسې دي او دولت ته وقف شوې.

ګوښه شوي کارکوونکي شکایت کوي، چې طالبان دغه درملتونونه خپلو قوماندانانو ته ورکوي او بولۍ هسې نمایشي کار دی. یو تن وویل، « په ننګرهار کې یوه دواخانه یوه طالب لوګري او بله هم قاري محمد رهبر ته ورکړل شوې، چی دملا نیک محمد رهبر وراره دی».

دغه کارکوونکي وایي چې همدا بهیر روان دی او د بلخ حوزوي روغتون درملتونونه هم یو طالب چارواکي نیولي دي.

د سرچینې په وینا، د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي خوریې چې نور الله نومیږي، د ننګرهار حوزوي روغتون کې څلور درملتونونه، یوه هم وزیر محمد اکبر خان روغتون کې، بل هم په هرات حوزوي روغتون کې په واک کې اخېستي دي.

هڅه مو وکړه چې د دې موضوع په اړه د طالبانو د روغتیا وزارت ویاند ډاکټر شرافت زمان نه معلومات واخلو، خو ځواب مو ترلاسه نه کړ.

په تېر جمهوریت کې د میدان ښار ښاروالې نن بنجشنبه، د سلواغې پر ۳۰مه په اېکس کې لیکلي چې تېره اونۍ یې «BLISS 2026» یوه جایزه واخیسته، خو دا یوازې سمبولیکه شیبه نه ده او خپل سیاسي ارزښت لري.

مېرمن غفاري نیوکه کړې ده، چې افغان مېرمنې له ټولنې څخه اېستل کېږي، خو په نړۍ کې په دې تړاو سیاسي اراده ناکامه شوې ده.

د لورا چنجیلا په نوم د بشري حقونو، ازادۍ، دیموکراسۍ او عدالت کلنۍ جایزه تېره اونۍ د میدان ښار پخوانۍ ښځینه ښاروالې ته ورکړل شوه.

غفاري د لاتینې امریکا اړوند کاستاریکا هېواد کې د یادې جایزې د اخیستو پر مهال نړۍ او د بشري حقونو، دیموکراسۍ او عدالت دعوه لرونکي سیاستوال په منځنۍ اسیا کې په دوه مخي سیاست تورن کړل، ځکه ددې په وینا، دیموکراسي او بشري حقونه د شعار تر بریده پاتې شوي.

هغې وویل چې د ښځو په وړاندې په مرګونو افراطي پالیسیو پټه خوله پاتې کېدل تاریخي خیانت دی.

د لورا چینچیلا جایزه د نړۍ هغو ښځو ته ورکول کېږي چې د زړورتیا، صداقت، زغم، خواخوږۍ او هیلې بېلګې وي او د بشري حقونو، ازادۍ او عدالت لپاره خپلې مبارزې ته دوام ورکوي.