د باجوړ تر برید وروسته؛ پاکستان طالب ډیپلوماټ احضار کړ

په دغه نندارتون کې د خطاطۍ او رسامۍ بېلابېل اثار شامل وو، چې د هنر برخې مینه‌والو په‌کې ګډون کړی و؛ خو د یاد نندارتون د ګډونوالو په ډله کې هېڅ ښځینه نه‌وه شامله او نه هم د ښځو کوم هنري اثر نندارې ته وړاندې شو.

دا په داسې حال کې ده، چې څو ورځې وړاندې هم په کابل کې د یوه سوداګریز او صنعتي نندارتون ته د ښځو د ورتګ مخه نیول شوې وه. سره له دې چې افغان نجونې او ښځې په نقاشۍ، خطاطۍ او نورو هنري برخو کې ځانګړې وړتیاوې لري؛ خو په دغه نندارتون او ورته نورو فرهنګي پروګرامونو کې د ګډون اجازه نه‌ورکول کېږي.

دغه وضعیت د ښځو پر هنري، فرهنګي او ټولنیزو فعالیتونو د محدودیتونو دوام ښيي، چې له امله یې ګڼې نجونې له خپلو هنري فعالیتونو او د خپلو اثارو له نندارې بې‌برخې پاتې کېږي.

اوچا د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۳۰مه) پر اېکس پاڼه لیکلي، چې له سختې لوږي سره مخ مېلیونونه ستنې شوې کډوالې کورنۍ او د طبیعي پېښو اغېزمنو سره باید مرسته او همکاري وشي.

تازه د ملګرو ملتونو د خوړو نړۍوال پروګرام مشر جان ایلیف په افغانستان کې د خوارځواکۍ ناورین په اړه خبرداری ورکړی. هغه د مرستو د کمښت ویجاړونکو پایلو ته په اشارې ویلي:« د څلور مېلیونه ماشومانو ژوند له ګواښ سره مخ دی».

اسوشیټیډ پرېس راپور ورکړی، چې د ۱۷.۴ مېلیون کسانو څخه چې له سختې لوږې سره مخ دي؛ د خوړو نړۍوال پروګرام اوس یوازې دوه مېلیونو سره مرسته کولای شي. جان ایلیف اسوشیټېډ پرېس ته وویل: «موږ اوس اړ یو، چې د هرو څلورو کسانو له ډلې یوازې له یوه سره مرسته وکړو؛ ځکه چې کافي بودجه نه‌لرو».

جان ایلیف اسوشیټېډ پرېس ته وویل: «موږ اوس اړ یو، چې د هرو څلورو کسانو له ډلې یوازې له یوه سره مرسته وکړو؛ ځکه چې کافي بودجه نه‌لرو». هغه زیاته کړه: «دغه شمېرې بې‌سارې دي او ما د بشري فعال په توګه د خپلې ۳۰کلنې کاري تجربې پرمهال هیڅکله داسې څه نه‌و لیدلي».

اسوشیټیډ پرېس راپور ورکړی، چې د ۱۷.۴ مېلیون کسانو څخه چې له سختې لوږې سره مخ دي؛ د خوړو نړۍوال پروګرام اوس یوازې دوه مېلیونو سره مرسته کولای شي. ایلیف وویل، په ۲۰۲۴کال کې تر ګڼو مرستو وروسته په افغانستان کې د خوړو نړۍوال پروګرام بودجه ۶۰۰ مېلیون ډالره وه.

هغه زیاته کړه، تېر کال دغه اندازه نیمایي ته راټیټه شوه او ښایي سږکال نوره هم کمه شي. په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د خوړو نړۍوال پروګرام مشر ټینګار وکړ، چې دغه شمېره د لوږې ستونزې د حل لپاره کافي نه‌ده.

د یاد ریاست په وینا؛ دغه کورونه چې د ۱۳۲زره امریکایي ډالرو په لګښت جوړ شوي، د هر کور د جوړېدو لګښت یې ۴زره او ۴۰۰ ډالر دی او هر کور دوه خونې، یو دهلېز، یو پخلنځی او دوه تشنابونه لري.
د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزارت تر دې وړاندې هم ویلي و، چې په بېلابېلو ولایتونو کې یې اړمنو کډوالو ته د ځمکو د وېش لړۍ پیل کړې ده. د دغه وزارت په وینا؛ د دایمي مېشتېدنې کمېټې له لوري کندهار، لغمان، بلخ او کندوز ولایتونو کې دغه لړۍ پیل شوې او په نورو ولایتونو کې بیا دغه لړۍ چټکه شوې ده.

سره له دې چې طالبانو افغانستان ته د بېرته ستنېدونکو کډوالو لپاره په ځینو ولایتونو کې د اوسېدو ځانګړي پنډغالي او ښارګوټي جوړ کړي؛ خو تازه ستانه شوي کډوال له بې‌کارۍ او د سرپناه له نشتوالي شکایت کوي او ځینې کسان هڅه کوي بېرته پر ناقانونه لارو له هېواده ووځي.

طالبان دغه څرګندونې داسې مهال کوي، چې په تېرو څلورو کلونو کې له درېیو هېوادونو څه باندې ۷ مېلیونه افغانان هېواد ته ستانه شوي دي. د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت ویلي، چې د یادې ډلې له واکمنېدو راهیسې له پاکستان، ایران او ترکیې هېوادونو ۵۹۷۸۶۳ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۴مېلیونه او ۲۸۳زرو ته رسېږي؛ په جبري ډول او خپله خوښه بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي..

د یاد وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ دغه کسان چې د پاکستان په بېلابېلو سیمو کې نیول شوي وو او د دغه هېواد په زندانونو کې له یوې ورځې تر دوو میاشتو پورې بندیان وو، تر خوشې کېدو وروسته د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

په خبرپاڼه کې د دغه کسانو د جرمونو په اړه څه نه‌دي ویل شوي؛ خو په پاکستان کې افغانان تر ډېره په دغه هېواد کې د اوسېدو قانوني اسنادو نه لرلو له امله د پولیسو له‌خوا نیول کېږي.

له هغه راهیسې چې له طالبانو سره د اسلام‌اباد اړیکې ترېنګلې شوې؛ پاکستان د پلازمېنې په ګډون په یوشمېر ښارونو کې د افغان کډوالو پرضد عملیاتو ته زور ورکړی. په تېرو وروستیو کې پاکستاني پولیسو د افغانانو د نیولو لپاره ان د دوی د کورونو دروازې هم ماتې کړې دي.