فرید حمیدي: طالبانو د اړمنو او ناروغو متقاعدینو حقوق غصب کړي دي
د افغانستان پخوانی لوی څارنوال محمد فرید حمیدي پر طالبانو په نیوکو سره وايي، دغه ډله د متقاعدینو د حقونو په ورکړه کې غفلت کوي. هغه زیاته کړې، چې په روانه روژه کې باید له ظلم څخه ډډه وشي او دغو اړمنو کسانو ته خپل حقوق ورکړل شي.
نوموړي وویل، چې طالبانو په تېرو څو کلونو کې د متقاعدینو معاشونه او حقوق نهدي ورکړي.
حمیدی د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۳۰مه) په خپله اېکسپاڼه لیکلي، د څو کلونو د حقوقو له غصب وروسته، طالبانو تېر کال د اګست په میاشت کې داسې فرمان صادر کړ چې «تفرقه» پهکې له ورایه ښکارېده. هغه وایي، دا فرمان د دې سبب شوی چې «بې ځایه کاغذپرانۍ وشي، د طالبانو محاکمو، د مالیې وزارت، د کار او ټولنیزو چارو وزارت او نورو اړوندو ادارو په دهلیزونو کې سپین ږیري او ناروغ متقاعدین لا پسې سرګردانه شي».
حمیدی ټینګار وکړ، له پیل څخه روښانه وه، چې طالبان د متقاعدینو حقوق غصبوي، خو د خلکو د فریب لپاره یې ورته «اداري، قضایي او قانوني خنډونه» جوړ کړي دي.
پخواني لوی څارنوال دا هم وویل: «د روژې په مبارکه میاشت کې باید له ظلم څخه ډډه وشي او حق حقدار ته ورسول شي. باید دروغجن سیاست او د متقاعدینو سرګردانۍ نورې بندې شي».
دغو پخوانیو متقاعدینو څو څو ځله په کابل کې د طالبانو د بېلابېلو وزارتونو مخې ته لاریونونه وکړل او د طالبانو له مشره یې غوښتنه وکړه، چې د دوی حقوق ورکړي، خو د دغې ډلې د مشر هغه فرمان لا هم په اداراتو کې نهعملي کېږي چې دغو پخوانیو مامورینو ته یې د تقاعدۍ حقوقو پر ورکړې ټینګار کړی دی.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
