واشنګټن پوسټ ورځپاڼې د پنجشنبې په ورځ د امریکایي چارواکو له قوله راپور ورکړی، چې د ډونالد ټرمپ حکومت د ایران پر وړاندې د پراخ او ښایي اوږدمهاله برید لپاره چمتو دی. پنټاګون وایي، په منځني ختیځ کې یې یو ستر ضربتي ځواک د بشپړیدو په حال کې دی.
په همدې حال کې، د والسټریټ ژورنال ورځپاڼې هم لیکلي، چې ټرمپ د ایران پر وړاندې د محدود لومړني پوځي برید د غور په حال کې دی، څو تهران دې ته اړ کړي چې د هغه غوښتنې ومني.
د واشنګټن پوسټ د معلوماتو لهمخې، دغه پوځي چمتووالی چې له څو اوونیو راهیسې روان دی، د «یواېساېس جرالد فورډ» الوتکې وړونکې جنګي بېړۍ او د هغې ملګرو بېړیو د رسیدو په انتظار کې دی. پوځي قومندانانو تېره اوونۍ د دې بېړیو ماموریت تمدید کړ او د کارابین سمندر له لارې یې د منځني ختیځ سیمې پر لور واستول. بېړۍ د پنجشنبې په ورځ د جبل الطارق تنګي ته نږدې شوې او د سرچینو په وینا، امکان لري، چې په څو ورځو کې برید پیل شي.
د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ د پنجشنبې په سهار (د سلواغې ۳۰مه) په واشنګټن کې د خپل لومړي «سولې بورډ» غونډه کې وویل: «کېدای شي موافقه وکړو، کېدای شي ویې هم نهکړو. تاسو به د ۱۰ ورځو په اوږدو کې پوه شئ». د هغه لوړپوړو امنیتي سلاکارانو د چهارشنبې په ورځ په سپینې ماڼۍ کې د ایران په اړه غونډه وکړه او خبر شول، چې اعزامېدونکې قواوې به د مارچ تر نیمایي په بشپړه توګه په سیمه کې ځای پر ځای شي.
د ځواک ننداره
چارواکي وايي، د امریکا حکومت غواړي، وښيي چې په سیمه کې د خپلې پوځي وړتیاوو د زیاتولو هڅه کوي. ټرمپ په ښکاره توګه د ایران د اسلامي جمهوریت د مشر آیتالله علي خامنهیي د نسکورولو امکان هم یاد کړی او تېره اوونۍ یې ویلي وو، که ایران نوي مشران ولري، «تر ټولو ښه پېښه به وي».
خو د واشنګټن پوسټ په وینا، لا هم د پوځي عملیاتو لپاره رسمي امر نهدی صادر شوی. ځینې سرچینې وايي، د ایټالیا د ژمني المپیک د ختمیدو موضوع هم په پریکړه کې په پام کې نیول شوې ده.
په اسراییل کې د امریکا پخواني سفیر او د پنټاګون پخواني لوړپوړي چارواکي ډینیل شاپیرو وویل، چې متحده ایالات د اسراییل له ملاتړ سره پر ایران له «پرېکنده پوځي برترۍ» برخمن دی. د هغه په وینا، جنګي بېړۍ د امریکا له موجوده ځواکونو سره یو ځای کېږي چې پهکې ګڼ شمېر جنګي الوتکې، د هوایي دفاع سیسټمونه او نورې وسلې شامل دي.
خو شاپیرو د ایران اسلامي جمهوریت د غبرګون په اړه خبرداری ورکړ: «هغوی به د امریکا او اسراییل له ګډو تېرو بریدونو ډېر زیانمن شي، خو دا د جګړې د ژر پای ته رسېدو معنا نهلري او هغوی کولای شي مقابل لوري ته هم تاوان واړوي».
د اوږدې جګړې لپاره چمتووالی
په سیمه کې د امریکا د پوځي حضور زیاتوالی د واشنګټن او تهران له وروستیو خبرو سره همغږی دی، چې په عُمان او جنیوا کې ترسره شوې. د سپینې ماڼۍ ویانده کارولین لېوېټ ویلي، دواړه خواوو په خبرو کې «لږ پرمختګ» کړی، خو «په ځینو موضوعاتو کې ډېر واټن شته» او تمه ده، چې ایران په راتلونکو څو اوونیو کې نور تفصیل وړاندې کړي. لا هم معلومه نهده چې ټرمپ تر هغه وخته انتظار کوي که نه.
یوه اروپایي ډیپلوماټ چې د خبرو اترو له جریان څخه معلومات لري ویلي، په پیل کې فکر کېده، چې پوځي فشار د خبرو لپاره د امتیاز اخیستو وسیله وي، خو له جنیوا مذکراتو وروسته اوس داسې ښکاري، چې ایران به له خپلو اصلي دریځونو د بېلګې په توګه د یورانیمو غني کولو حق څخه، شا ته لاړ نهشي.
هغه وویل، د پوځي حضور زیاتوالی په پیل کې ځینې سیمه ییزو چارواکو ته ډاډ ورکوونکی وو، خو اوس د اوږدې جګړې لپاره د چمتووالي نښې جدي اندېښنې رامنځته کړې دي. هغه وویل: «موخهييز بریدونه کېدای شي فشار راولي، خو اوږده وینه بهوونکې جګړه به وي او ښایي نور هېوادونه هم په قصدي یا تېروتنې سره په دې جګړه کې ښکېل کړي».
د پنټاګون پخوانۍ چارواکې دانا استرول وايي، د ځواکونو دا غونډېدنه د «یوازې یوه ورځني برید» ته نه، بلکې ډېرو پراخو عملیاتو لپاره چمتووالی ښيي.
له ایران سره اوږدمهاله جګړه د ټرمپ د تېر وخت له عملیاتو لکه په ونزوېلا کې د نیکولاس مادورو نیول، په یمن کې د حوثيانو بمبارۍ او یا د ایران پر اټومي تاسیساتو له محدودو بریدونو سره اساسي توپیر لري. په تېرو مواردو کې ټرمپ د لنډمهاله عملیاتو امر کړی وو، بیا یې د بریا اعلان کړی او نورو موضوعاتو ته رسېدلی دی.
په میز کې اختیارات: له محدود برید څخه تر رژیم بدلولو
په دې پرمختګونو کې، والسټریټ ژورنال راپور ورکړی، چې ټرمپ په «سولې بورډ» کې د غزې په اړه خبرداری ورکړی: «که ایران موافقه ونهکړي، بدې پېښې به وشي» او زیاته یې کړه، چې د ۱۰ ورځو په اوږدو کې به وضعیت روښانه شي.
امریکایي چارواکو یادې ورځپاڼې ته ویلي، چې ټرمپ لا هم د برید امر نهدی کړی، خو د اختیارونو په منځ کې یې د یوې اوونۍ پراخو عملیاتو پلان شته چې هدف یې د ایران رژیم کمزوري کول یا بدلول دي او د محدودو حملو پلانونه هم د دولتي او پوځي تاسیساتو پر وړاندې سنجول کېږي.
ځینو چارواکو خبرداری ورکړی، چې داسې بریدونه ښایي تهران د غچ اخیستنې غبرګون ته اړ کړي او امریکا به د منځني ختیځ په پراخه جګړه کې ښکېله کړي.
والسټریټ ژورنال لیکي، د وروستیو خبرو ټپېدلی وضعیت، په سیمه کې د امریکا د پوځي حضور له زیاتوالي سره یو ځای، د پوځي اقدام احتمال لوړ کړی دی. واشنګټن غواړي، چې د ایران اټومي فعالیتونه ختم، د بالسټیک توغندیو پروګرام محدود او د نیابتي ځواکونو ملاتړ بند کړي. په همدې حال کې، تهران یوه جامع موافقه رد کړې او یوازې یې د محدودو امتیازاتو وړاندیز کړی دی.
دغې ورځپاڼه د ایراني چارواکو ګواښونو ته هم اشاره کړې او لیکلي یې دي، چې خامنهیي په خپلو پیغامونو کې ویلي، چې ځواکونه یې کولای شي د امریکا یوه الوتکې وړونکی بېړۍ ډوبه کړي او پوځ یې «په داسې سختۍ ووهې چې بیا به ځان هم نهشي پورته کولی».
والسټریټ ژورنال یادونه کړې، چې د ایران حکومت د ټرمپ د پخوا ټاکل شوې ضربالاجل په اړه بدبینه دی، ځکه تېر کال هم سپینې ماڼۍ ورته وخت ورکړ، خو څو ورځې وروسته د بی-۲ بمبارکوونکو الوتکو درې اټومي سایټونه په نښه کړل.
د ورځپاڼې په وینا، اوسني پلانونه د پخوانیو محدودو بریدونو پرتله ډېر پراخ او ډېر خطرناک دي.
