د اینه وزیر د ویډيو ثبتونکی زعفران وزیر پاکستاني طالبانو نیولی دی

فواد چوهدري د پښتنو مشرانو څخه وغوښتل، چې د خان عبدالغفار خان زده ګړو ته بیرته راوګرځي.

د خدايي خدمتګار غورځنګ مشر خان عبدالغفار خان د عدم تشدد مبارزې، ټولنیزو اصلاحاتو، تعلیم او د پښتنو ترمنځ د مساوات سمبول و. هغه د قومي ډلو او مذهبونو ترمنځ د سوله ییز ګډ ژوند لپاره مبارزه وکړه.

فواد چوهدري د پاکستان د خیبر پښتونخوا ایالت روان وضعیت ته اشاره کړې، چې په عمده توګه پښتانه دي. دا ایالت په پاکستان کې ترټولو ناامنه سیمه ګڼل کیږي.

د چارواکو په وینا، خیبر پښتونخوا تقریبا هره ورځ د امنیتي پیښو شاهده وي.

هغه زیاته کړه، چې په خیبر پښتونخوا کې، د کم عمره نجونو ودونه منع نه دي، موسیقي "کفر" اعلان شوې او زاړه قبایلي دودونه عام شوي دي.

افغان طالبانو هم په څو مواردو کې د موسیقۍ وسایل لمنځه وړي دي، په دې وروستیو ورځو کې په پروان ولایت کې د سلګونو وسایلو سوځول شامل دي.

ښاغلي چوهدري ټینګار وکړ :«چې د پښتنو مشرتابه باید هوش ته راشي.»

فواد چوهدري د دیني مدرسو د تدریجي بدلون غوښتنه وکړه، چې په تدریجي ډول عصري مدرسې شي، ځان د قبیلوي فکر څخه لرې کړي او د ښځو او ماشومانو حقونو ته درناوی وکړي.

افغان او پاکستاني طالبان د نجونو د زده کړې مخالف دي.

افغان طالبانو په افغانستان کې واک ته له رسیدو سره سم د شپږم ټولګي څخه پورته ښوونځي او پوهنتونونه د نجونو او ښځو پرمخ وتړل.

د پاکستان په قبایلي سیمو کې زده کړو ته د نجونو لاسرسی هم له جدي محدودیتونو سره مخ دی.

فواد چوهدري مخکې په څو مواردو کې په افغانستان کې د طالبانو پر پالیسیو نیوکه کړې وه، او دا یې د پاکستان او سیمې لپاره یو ګواښ بللی و.

د رویټرز د راپور له مخې؛ جیفرز همدارنګه ویلي مصر او اردن ژمنه کړې، چې د دغه ځواکونو روزنه به پر غاړه واخلي. د سولې د پلاوي لومړۍ غونډه پرون په واشنګټن کې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د بېلابېلو هېوادونو د مشرانو په ګډون ترسره شوه.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف هم په دغه غونډه کې ګډون کړی و. ډونالډ ټرمپ د سولې د پلاوي په لومړۍ غونډه کې اعلان وکړ، چې امریکا به د غزې د بیارغونې لپاره ۱۰ مېلیارده ډالر او نور هېوادونه به اووه مېلیارده ډالر ځانګړي کړي.

غزې ته د سولې پلاوي د ځواکونو استولو موخه د سرحدي سیمو امنیت ټینګښت، د سیمې غیرنظامي کول او د حماس بې‌‌وسلې کول بلل شوې. اندونیزیا تر دې مخکې اعلان کړی و، چې د غزې تړانګې ته د ۸زره سوله‌ساتو ځواکونو د استولو لپاره چمتووالی نیسي.

دغه عملیات چې تازه د اسلام‌اباد په ترنول او نورو سیمو کې پیل شوي، تر دې دمه په‌کې ۵۱ افغان کډوال نیول شوي دي. پاکستانۍ رسنۍ اېکسپرېس ټربیون راپور ورکړی، ټاکل شوې چې له ۲زره زیات امنیتي پرسونل په اسلام‌اباد او نورو ښارونو کې د بې‌اسناده افغان کډوالو په وړاندې عملیات ترسره کړي.

یادې رسنۍ د پاکستاني چارواکو په حواله لیکلي، چې د لټون دغه عملیات یې په اسلام‌اباد، راولپنډۍ، اټک، جهلم او چکوال کې پیل کړي دي. په خبر کې ویل شوي، چې د اسلام‌اباد په ترنول، اتحاد کالونۍ او شاخوا سیمو کې په ګډو عملیاتو کې ۱۶۵ کورونه تالاشي شوي او له ۵۷۰ کسانو یې پوښتنې او څېړنې کړې دي.

له بل پلوه د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت ویاند عبدالمطلب حقاني وايي، چې په روان لمریز کال کې ۴مېلیونه ۶۷زره او ۸۰۸ کډوال افغانستان ته ستانه شوي. نوموړي زیاته کړې، چې له ۴۵۵زره ۸۳ کډوالو او بې‌ځایه شویو سره یې د څه باندې ۱۶ مېلیارده افغانیو په ارزښت مرستې کړې دي.

د طالبانو له بیا واک ته رسېدو یو کال وروسته، د افغانستان نويو واکمنو په ناڅاپي ډول د کوکنارو کرکېله چې د تریاکو او هیروینو د تولید بنسټیزه ماده ده، منع اعلان کړه. یاده رسنۍ زیاتوي، چې دغه پرېکړه په افغانستان کې د نشه‌يي توکو په تولید کې د پام وړ کمښت لامل شوه او د دې هېواد دودیز «نشه‌يي اقتصاد» یې سخت بدل کړ.

راپور کې راغلي، د دې بندیز په پایله کې، د کوکنارو کرکېله په چټکۍ سره د ډیورنډ کرښې هغې غاړې ته، بلوچستان ته ولېږدېده. بلوچستان چې مخکې هم له امنیتي او اقتصادي ستونزو سره مخ و، په وروستیو کلونو کې په سیمه کې د کوکنارو د ناقانونه کرکېلې له نويو مرکزونو څخه ګرځېدلی دی.

هم‌مهاله له دې بدلون سره، له افغانستان سره تړلو د قاچاق شبکو خپل تمرکز په پراخه کچه د صنعتي نشه‌يي توکو پر تولید او وېش واړاوه. په پایله کې، په افغانستان کې تولیدېدونکی میت‌امفیتامین اوس د پاکستان بازار سخت اغېزمن کړی او ورته د کاروونکو لپاره په پراخه کچه لاسرسی شونی شوی دی.

د نشه‌يي توکو د دې اقتصاد پراختیا د پاکستان ټولنې ته مستقیمې او ویجاړوونکې پایلې لرلې دي؛ داسې چې اوس میلیونونه کسان د اعتیاد له ستر ناورین سره لاس او ګرېوان دي. کارپوهان خبرداری ورکوي، که د دغې ښکارندې پر وړاندې اغېزناکې مبارزې لپاره تګلاره او سیمه ییزه همکاري رامنځته نه‌شي، نو دا بحران به لا پسې پراخ شي او د سیمې ټولنیز او اقتصادي ثبات به نور هم له ګواښ سره مخ کړي.

په سیمه کې د پولیسو یو افسر صمد خان د افغانستان انټرنشنل خبریال ته ویلي، چې ټپیان سملاسي د ولسوالۍ مرکزي روغتون ته انتقال شوي دي.

د نوموړي د معلوماتو له مخې، لومړنۍ څیړنې ښيي چې دا برید په ډرون څرخکې شوی ، خو د پېښې د څرنګتیا په اړه پلټنې لا روانې دي.

تر اوسه پورې په دې چاودنه کې د پاکستاني امنیتي ځواکونو د مرګ ژوبلې په اړه څه نه دي ویل شوي او نه هم کومې وسله والې د برید مسوولیت منلی دی.

په دې وروستیو کې هم د پاکستان پوځ او هم یې وسله وال مخالفان په بریدونو کې له ډرون څرخکو کار اخلي.