پاکستان پوځ ته د اصف دراني سپارښتنه؛ په افغانستان کې پر اطلاعاتو ولاړ عملیات پیاوړي کړئ

فواد چوهدري د پښتنو مشرانو څخه وغوښتل، چې د خان عبدالغفار خان زده ګړو ته بیرته راوګرځي.

د خدايي خدمتګار غورځنګ مشر خان عبدالغفار خان د عدم تشدد مبارزې، ټولنیزو اصلاحاتو، تعلیم او د پښتنو ترمنځ د مساوات سمبول و. هغه د قومي ډلو او مذهبونو ترمنځ د سوله ییز ګډ ژوند لپاره مبارزه وکړه.

فواد چوهدري د پاکستان د خیبر پښتونخوا ایالت روان وضعیت ته اشاره کړې، چې په عمده توګه پښتانه دي. دا ایالت په پاکستان کې ترټولو ناامنه سیمه ګڼل کیږي.

د چارواکو په وینا، خیبر پښتونخوا تقریبا هره ورځ د امنیتي پیښو شاهده وي.

هغه زیاته کړه، چې په خیبر پښتونخوا کې، د کم عمره نجونو ودونه منع نه دي، موسیقي "کفر" اعلان شوې او زاړه قبایلي دودونه عام شوي دي.

افغان طالبانو هم په څو مواردو کې د موسیقۍ وسایل لمنځه وړي دي، په دې وروستیو ورځو کې په پروان ولایت کې د سلګونو وسایلو سوځول شامل دي.

ښاغلي چوهدري ټینګار وکړ :«چې د پښتنو مشرتابه باید هوش ته راشي.»

فواد چوهدري د دیني مدرسو د تدریجي بدلون غوښتنه وکړه، چې په تدریجي ډول عصري مدرسې شي، ځان د قبیلوي فکر څخه لرې کړي او د ښځو او ماشومانو حقونو ته درناوی وکړي.

افغان او پاکستاني طالبان د نجونو د زده کړې مخالف دي.

افغان طالبانو په افغانستان کې واک ته له رسیدو سره سم د شپږم ټولګي څخه پورته ښوونځي او پوهنتونونه د نجونو او ښځو پرمخ وتړل.

د پاکستان په قبایلي سیمو کې زده کړو ته د نجونو لاسرسی هم له جدي محدودیتونو سره مخ دی.

فواد چوهدري مخکې په څو مواردو کې په افغانستان کې د طالبانو پر پالیسیو نیوکه کړې وه، او دا یې د پاکستان او سیمې لپاره یو ګواښ بللی و.

د پاکستان د جماعت اسلامي پخوانی مشر سراج‌الحق چې څه موده مخکې د طالبانو په بلنه افغانستان ته سفر کړی و، له افغانستان انټرنشنل- پښتو سره په ځانګړې مرکه کې ویلي چې امریکا او ناټو په افغانستان کې د خپلې «ماتې» غچ اخیستنې لپاره غواړي افغانستان او پاکستان په جګړه کې وي.

سراج‌الحق وايي: «امریکا پر دې پوهه ده چې په ډاګه نه‌ پاکستان او نه هم افغانستان ته نقصان رسولی شي، لهذا هغه د خپل درد د کمولو لپاره ښه لاره ورته دا ښکاري چې دغه دواړه ملکونه له یو بل نه په فاصله کې شي او له یو بل سره په جنګ کې شي».

سراج‌الحق وايي، د افغانستان او پاکستان تر منځ د شخړې تر شا د امریکا لاس دی او زیاتوي: «فکر کوم چې په دې علاقه کې چې څومره شخړې دي د دې تر شا هغه د استعمار سوچ او استعماري قوت دی. پخوا یې هم همدا کار کړی دی. انګرېز چې کله هند ته راته دلته واړه ریاستونه او نوابۍ وې، ښه په خوند او رنګ یې ژوند تېراوه، هغوی یې له یو بل سره وجنګول او بیا یې پر ټول هند قبضه وکړه. اوس د امریکا هماغه پالیسي ده».

د هغه په باور، د افغانستان او پاکستان تر منځ جګړه کې د امریکا ګټه ده او په وینا یې: «چېرته چې جنګ کېږي نو مړي د ځايي خلکو کېږي، خو کارخانې د اسلحې د امریکې چلېږي.»

مولانا سراج‌الحق تر دې مخکې د روان کال د لړم په ۲۱مه په پښتونخوا کې د امن جرګې پر مهال وینا کې ویلي وو، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ جګړه د هند په ګټه ده.

سراج الحق وایي، د طالبانو او پاکستان جګړه د هند په ګټه ده | افغانستان انټرنشنل پښتو

نوموړي یو ځل بیا په پاکستان کې د امن راوستلو لپاره له طالبانو د مرستې غوښتنه وکړه او په باور یې، پاکستان او افغانستان په یوازې سر امن نه‌شي راوستلی او په دې برخه کې د دواړو هېوادونو پر همکاریو ټينګار لري.

سراج‌الحق وايي: «موږ افغانستان ته هم دا خبره کوو چې په پاکستان کې د امن راوستلو لپاره دې افغان حکومت د پاکستان له حکومت سره تعاون وکړي. دواړه ملکونه باید دا یوه مشترکه مسله وګڼي او د دې خاورې د پرمختګ لپاره امن ضروري دی او امن نه پاکستان او نه افغانستان په یوازې سر راوستی شي».

سراج‌الحق د دواړو هېوادونو تر منځ د خبرو له لارې د روانو ناندریو د حل غوښتنه لري او زیاتوي: «موږ دواړو ته وایو چې د دې پر ځای چې تاسې لوی طاقتونه سره کېنوي او د خبرو مېز ته مو راوغواړي، ولې په خپله نه‌کېنئ او خپلې مسلې خپله ولې نه حل کوئ».

نوموړی پرته له دې چې د ټي‌ټي‌پي نوم واخلي وايي، په پاکستان کې د هر ډول ترهګرۍ خلاف دی او په باور یې، دمګړی پاکستان له ډېر لوی سرخوږي سره مخ دی او هره ورځ په بلوچستان او خېبرپښتونخوا کې بریدونه کېږي او زیاتوي: «د دغو بریدونو تر شا یو سټلایت سیستم دی، داسې ساده نظام نه‌دی. هغوی ته موږ دعوت ورکوو چې په جمهوري لاره او د عوامو په رایه خپلې اجنډا عملي کړي. نو که دوی دا کار د هر چا په وینا کوي، که امریکا یا بل هر چا په وینا کوي، پایله یې نه د هغوی په ګټه ده او نه هم د پاکستان».

هغه په دې مرکه کې څرګنده کړه، چې د افغانستان او پاکستان تر منځ له جګړې مخکې د سوداګرۍ د راکړې ورکړې کچه ۲ اعشاریه ۷ میلیارده ډالرو ته رسېده، خو اوس دغه بهیر راپرېوتی دی.

سراج‌الحق د افغانستان په تړاو د پاکستان د دفاع وزیر خواجه اصف څرګندونې هم وغندلې او په وینا یې «[خواجه اصف] هر څه یې چې ویلي دي غلطې خبرې یې کړې دي».

نوموړي دغه څرګندونې وروسته له هغې وکړې، چې د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد له یوې رسنۍ سره په مرکه کې پاکستان د داعش ډلې په ملاتړ تورن کړ او ادعا یې وکړه، چې د پاکستان د پوځ دننه ځینې کړۍ د خپلو موخو لپاره له دې ډلې ملاتړ او تمویل کوي.

مجاهد همداراز ویلي وو، چې په اسلام‌اباد کې پر شیعه لمونځ کوونکو وروستی خونړی برید د پاکستان د حکومت له لوري د داعش د ملاتړ او روزنې پایله ده، او زیاته کړې یې وه، چې دا ډول پالیسۍ به په پای کې د پاکستان او افغانستان خلکو ته زیان ورسوي.

خو مشرف زیدي پر ایکس خواله رسنۍ لیکلي، چې دا ادعاوې بې‌اساسه دي او د ملګرو ملتونو راپورونه بل ډول واقعیت ښيي. د هغه په وینا، د د ملګرو ملتونو امنیت شورا مستند راپورونه څرګندوي، چې د ټي‌ټي‌پي، القاعده او داعش خراسان په ګډون څو ترهګرې ډلې په افغانستان کې حضور او فعالیت لري.

زیدي ټینګار کړی، چې طالبان هڅه کوي روان تاوتریخوالی داعش ته منسوب کړي، په داسې حال کې چې په افغانستان کې د ټي‌ټي‌پي حضور ردوي. هغه زیاته کړه، چې د ملګرو ملتونو اسناد ښيي دغه ډلې په افغانستان کې فعالې دي، پراخېږي او دا هېواد د ترهګرو ډلو لپاره پر خوندي پناه‌ځای بدل شوی دی.

د پاکستان د لومړي وزیر ویاند همداراز وویل، چې د طالبانو دا ادعا چې ګواکې القاعده، داعش خراسان او ټي‌ټي‌پي له یو بل جلا فعالیت کوي، دا د موضوع د پېچلي کولو هڅه ده، ځکه د هغه په وینا، دغه ډلې له ګډو سرچینو د جنګیالیو جلب، تمویل او لوژستیکي شبکو څخه استفاده کوي او له یو بل سره همغږي لري.

هغه زیاته کړه، سره له دې چې پاکستان پرله‌پسې داسې شواهد وړاندې کړي چې ترهګري له افغانستان څخه سرچینه اخلي او پر پاکستان اغېز کوي، خو د طالبانو حکومت هڅه کوي د خپلو مسوولیتونو څخه د خلکو او ګاونډیو هېوادونو پام واړوي.

عاصم افتخار احمد پر اېکس پاڼه لیکلي، اوس پرېکړه د طالبانو په لاس کې ده چې د افغانستان لپاره کومه لاره غوره کوي؛ د انزوا لاره او که د سولې لاره. هغه ټینګار کړی، چې د څار ډلې به خپلې هڅې دوامداره وساتي، په فعاله توګه به خپل راپورونه وړاندې کړي او د ملګرو ملتونو د بندیزونو کمېټې د ماموریت ملاتړ به د امنیت شورا د پرېکړې له لارښوونې سره سم وکړي.

هغه لیکلي:«د طالبانو پر وړاندې د امنیت شورا وروستۍ پرېکړه واضح پیغام لري، چې افغان خاوره باید د هېڅ هېواد پر وړاندې ونه کارول شي. موږ هیله‌من یو، چې د څار ډلې به خپلې هڅې دوامداره وساتي او د ملګرو ملتونو د ۱۹۸۸کال د بندیزونو کمېټې د ماموریت ملاتړ وکړي».

د پاکستان استازي ټینګار کړی، د امنیت شورا پرېکړه د نړۍوالې ټولنې د اصولو ملاتړ کوي او د طالبانو لپاره یې په ډاګه کړې چې د افغانستان راتلونکی په سولې او سوکالۍ کې دی؛ نه په انزوا او ګواښونو کې.

تر دې وړاندې د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد پر افغانستان د بندیزونو د څار ډلې ماموریت غځولو په غبرګون کې ویلي و، د فشار او بندیزونو پالیسۍ خپله ناکامي ثابته کړې ده. نوموړي زیاته کړې وه، د بندیزونو غځول او د څار ډلې د ماموریت دوام یوه تکراري او ناکامه تجربه ده چې ستونزې نه‌شي حل کولی.

دا په داسې حال کې ده، چې (د سلواغې ۲۳مه) د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غړو پر طالبانو د بندیزونو د څار ډلې او د افغانستان د سولې او امنیت ګواښوونکو بنسټونو ماموریت د یو بل کال لپاره وغځاوه.

نوموړي د سلواغې پر ۲۶مه له افغانستان څخه د شوروي اتحاد د پوځونو د وتلو د کلیزې په مراسمو کې، په غیر مستقیم ډول پاکستان ته اشاره وکړه او ویې ویل: «موږ د جګړې مزه څکلې ده، او ټولو هېوادونو ته وایو چې موږ ته دې پلمې او سترګې نه برګوي.»

دا څرګندونې وروسته له هغه کېږي چې د پاکستان دفاع وزیر د اسلام اباد له ځانمرګي برید وروسته ویلي وو، چې ښایي له روژې مخکې په افغانستان کې د دغه برید غچ واخلي.

نور محمد ثاقب ټینګار وکړ، څوک چې د افغانستان پر وړاندې ناوړه نیت ولري، له سخت غبرګون سره به مخ شي.

هغه همداراز افغانان جګړې ته وهڅول او ویې ویل: «جنت د تورو تر سیورو لاندې دی»، او پر راتلونکي نسل یې غږ وکړ چې د خپلو پلرونو او نیکونو لاره تعقیب کړي.

بل خوا، د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد، له یوې رسنۍ سره په خبرو کې ویلي، چې«موږ داسې مستند شواهد او راپورونه لرو چې پاکستان داعش ډلې ته لومړی د بلوچستان په مستونګ سیمه کې پناه ځایونه ورکړي وو او د خپلو موخو لپاره یې کارول، او اوس یې په خیبر پښتونخوا کې دا ډله ځای پر ځای کړې او د پوځ له ملاتړه برخمنه ده.»

د طالبانو د چارواکو دا څرګندونې په داسې حال کې دي چې د سیمې د امنیتي وضعیت او د افغانستان او پاکستان ترمنځ د اړیکو په اړه اندېښنې زیاتې شوې دي.

پاکستان ادعا کوي چې طالبانو په افغانستان کې ټي ټي پي ته خوندي پټنځایونه ورکړي او له هغه ځایه د پاکستان پر ضد وسله وال بریدونه تنظیموي، خو طالبان بیا وایي چې ټي ټي پي د پاکستان کورنۍ مساله ده او دوی هیچاته اجازه نه ورکوي چې د افغانستان خاوره د نورو پر ضد وکاروي.