د «بېل د نشتوالي» له امله؛ طالبانو په خوست کې د خوراکي توکو ۱۲ هټۍ وتړلې

هغه د دغه ډلې تر واک لاندې ملي ټلوېزیون ته د جمعې په ورځ (د کب لومړۍ) نېټه ویلي، چې د خوشې شویو زندانیانو په ګډون د ستانه شویو کډوالو ډېره برخه له ایران او پاکستان نه ده.

هغه زیاته کړې: «د ټولو ستانه شویو کډوالو شمېر ۴ مېلیونه ۶۷زره او ۸۰۸ کسانو ته رسېږي، دوی ته په لنډمهاله پنډغالو کې د مېشتېدنې، خوراکي او غیر خوراکي مرستو، عامه خدماتو او ترانسپورټ زمینه برابره شوې او خپلو سیمو ته لېږدول شوي دي».

په راپور کې زیاته شوې، چې د نړۍوالې ټولنې نه پاملرنې او د مرستو کمښت د افغان کډوالو ژوند له ګواښ سره مخ کړی دی. حقاني ویلي، چې په همدې موده کې یې له ۴۵۵زره او ۸۳ ستانه شویو کډوالو او داخلي بې‌ځایه شویو سره د ۱۶ مېلیارده او ۱۵۳ مېلیونه افغانیو په ارزښت مرستې کړې دي.

نوموړي‌ ویلي: «د روان کال له پیله د مرغومي میاشتې تر پایه پورې ۴۵۵زره او ۸۳ کورنیو سره د مرستندویه موسسو په همکارۍ نغدي، خوراکي او غیرخوراکي توکي، روغتیا، سرپناه او حقوقي مشورو برخو کې مرستې شوې». د هغه په خبره؛ له دغه مرستو په مستقیم ډول ۳ مېلیونه او ۱۷۶زره تنه برخمن شوي.

هغه ویلي، چې له افغانستان سره د تایباد پر پوله ژغورل شوي کسان د مرګ له ګواښ سره مخ وو. نوموړي زیاته کړې: «د ایران او افغانستان په پوله کې د سخت باران او سړې هوا له امله د افغان وګړو یوه لویه ډله د کنګل کېدو او د مرګ له ګواښ سره مخ وه. پوله ساتي وتوانېدل، چې دغه کسان د سرحدي څار تجهیزاتو په کارولو او همغږو عملیاتو وژغوري».

نوموړي ویلي، چې ژغورل شویو افغانانو ته یې لومړنۍ روغتیایي مرستې رسولې او یوشمېر کسان یې روغتیايي مرکزونو ته هم لېږدولي دي. نوموړي له افغانانو غوښتي، چې له قانوني لارو دغه هېواد ته ولاړ شي او خبرداری یې ورکړی: «د مرګ د ګواښ ترڅنګ، پر ناقانونه لارو تګ به دوی له جدي اقدام سره مخ کړي».

تر دې وړاندې د ایران د تایباد ولسوال حسین جمشېدي ویلي و، د دغه هېواد په شمال ختیځ کې ایراني وسله‌والو ځواکونو د یو لړ عملیاتو پرمهال ۳۰۰ بندپاتې افغان کډوال له سختې واورې او توپان څخه ژغورلي دي.

همداراز د ایران د تایباد ولسوالۍ څارنوالۍ د (لېندۍ په ۳۰مه) اعلان کړی و، ایراني ځواکونو له ۲زره ډېر هغه افغان کډوال ژغورلي چې د ایران او افغانستان په پوله د سختې واورې او یخنۍ له امله بند پاتې وو.

د افغانستان لپاره د امریکا د سفارت شارژدافیر ډان براون د چهارشنبې په ورځ ویلي و، چې طالبان په مذاکراتو کې له بندیانو د فشار د وسیلې په توګه کار اخلي. هغه د طالبانو چلند «د خواشینۍ وړ» بللی و او ویلي یې و، چې نړۍ باید پر طالبانو فشار راوړي.

تر دې مخکې په ملګرو ملتونو کې د امریکا مرستیالې سفیرې ټامي بروس د امنیت شورا غونډې ته ویلي‌ و، چې طالبان د امریکا او نورو هېوادونو پر وړاندې بندیان د مذاکراتو په وخت کې د فشار وسیله ګرځوي.

د راپورونو له مخې؛ اوس‌مهال شاوخوا درې امریکایي وګړي پولینیسیس اډرین، ډېنس والټر کویل او محمودشاه حبیبي د طالبانو په زندانونو کې دي؛ خو طالبانو د حبیبي نیول رد کړي او د کویل د خوشې کېدو په بدل کې یې د ګوانټانامو له زندانه د القاعدې د یوه افغان غړي د خوشې کېدو غوښتنه کړې.

ویل کېږي، طالبان د محمد رحیم په نوم د یوه کس د خوشې کېدو غوښتنه کوي چې له ۲۰۰۸کال راهیسې په ګوانټانامو زندان کې دی. هغه د القاعدې شبکې او د اسامه بن لادن سره د همکارۍ په تور تورن دی.

د طالبانو یاد کمېسون د جمعې په ورځ (د کب لومړۍ) نېټه ویلي، چې له دې ډلې د نيمروز د ورېښمو پله لارې ۴۵، د هرات د اسلام‌کلا له لارې ۱۸، د کندهار د سپين بولدک له لارې ۶۴ او د ننګرهار د تورخم له لارې ۷۷۹ کورنۍ افغانستان ته ستنې شوې دي.

طالبانو زیاته کړې، چې له دغه کورنیو سره یې لومړنۍ مرستې کړې او ژر به خپلو مېنو ته هم ولېږدول شي.

دا په داسې حال کې ده، چې په دې وروستیو کې له پاکستان او ایران نه د افغان کډوالو د جبري ستنولو لړۍ پراخه شوې. بل‌خوا په جلاوطنۍ کې د کډوالو د بشري حقونو د مدافعانو نړۍوال فدراسیون شهباز شریف ته په یوه لېږلي لیک کې له اسلام‌اباد نه غوښتنه کړې، چې د روژې او اختر په ورځو کې دې د افغان کډوالو د ستنولو لړۍ وځنډوي.

ورته مهال د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ خبر ورکړی، چې د روان زېږدیز کال له پیل راهیسې تر دې دمه له پاکستان او ایران نه ۱۵۰زره کډوال افغانستان ته ستانه شوي. دغه ادارې په افغانستان کې بشري وضعیت د اندېښنې وړ ګڼلی.

شاوخوا دوه اوونۍ وړاندې د طالبانو د امربالمعروف او نهې عن المنکر وزارت د ټولو ولایتونو د سپورټ او بدني روزنې ولایتي مسوولینو ته د یوه مکتوب په لېږلو سره امر کړی و، چې د «رمضان جام» کرېکټ سیالۍ به نه‌ترسره کوي.

د طالبانو د امربالمعروف او نهې عن المنکر وزارت پر یادو سیالیو د بندیز لامل، د تراوېح لمونځ قضا کېدل بللي وو.

په ورژه کې پر سپورټي سیالیو د طالبانو د بندیز په تړاو د افغانستان انټرنشنل- پښتو د راپور له خپرېدو وروسته، تازه افغانستان انټرنشنل- پښتو په هلمند کې د طالبانو د والي امان‌الدین منصور هغه مکتوب تر لاسه کړی، چې د شپې له‌خوا سپورټي لوبو ته په مشروط ډول اجازه ورکړل شوې ده.

په مکتوب کې لیکل شوي: «د هلمند د ورزشکارانو غوښتنه، وايي زموږ سیالۍ د روژې په خاطر بندې سوي دي، نو د ولایت مقام له طرفه تر تراوېحو وروسته د سیالۍ اجازه سته، تر تراوېحو یو ساعته وروسته».

سرچینو ویلي، چې ورزشي سیالیو ته په دې شرط اجازه ورکړل شوې، چې د طالبانو د امربالمعروف او نهې عن المنکر محتسبین به پر ټولو لوبغالو څارنه کوي او د تراوېح لمونځ پر وخت هغو کسانو ته چې پر لوبو بوخت وي، سزا ورکړل شي.

تر دې مخکې په هلمند کې ګڼو ورزشکارانو او د کرېکټ لوبغاړو د طالبانو له‌خوا د شپې له لوري د کرېکټ او نورو ورزشي سیالیو په اړه بندیز ته غبرګونونه ښودلي وو.

دا په داسې حال کې ده، چې هر کال په ولایتونو کې د ټینېس، کرېکټ، فوټسال او فوټبال سیالۍ ترسره کېږي او په یادو سیالیو کې سلګونه لوبغاړي او مینه‌وال یې ګډون کوي.