د ملګرو ملتونو کارپوهان: د ایران په اعتراضونو کې افغانان هم وژل شوي

سولنګي دا څرګندونې وروسته له هغه وکړې، چې د پاکستان د مشهور غزل‌ویونکي مهدی حسن د یوه پخواني کنسرت یوه برخه یې خپره کړه. هغه پر ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې کابل پخوا د هنر او کلتور یو مهم مرکز و، خو د مجاهدینو او طالبانو له واکمنېدو وروسته دا وضعیت بدل شو.

مهدی حسن، چې د «غزل پاچا» په نوم هم پېژندل کېږي، د پاکستان له نامتو سندرغاړو څخه و او د خپل هېواد ترڅنګ یې په هند او افغانستان کې هم ډېر شهرت درلود. نوموړي په ۱۹۶۰م کال کې د افغانستان د پخواني پاچا محمد ظاهر شاه د واکمنۍ پر مهال، په کابل کې کنسرت ترسره کړی و.

د هغه مهال کابل د سیمې د مشهورو هنرمندانو د راټولېدو مهم مرکز بلل کېده، او ګڼو هندي او پاکستاني هنرمندانو پکې هنري پروګرامونه وړاندې کول. مهدی حسن په فارسي ژبه هم سندرې ویلې دي، چې له دې ډلې یې «دیشب که تو از مهر به بام آمده بودی» سندره په کابل کې اجرا شوې وه.

د پاکستان د ولسمشر ویاند زیاته کړې، چې دا کنسرتونه د هغه وخت اړوند دي، چې د هغه په وینا، افغانستان لا د جګړو او سیاسي بدلونونو له اغېزو لرې و.

بل لور ته، طالبان موسیقي حرامه ګڼي او په رسنیو او عامه ځایونو کې یې د موسیقۍ خپرول منع کړي دي. د راپورونو له مخې، د طالبانو د واکمنۍ په وروستیو کلونو کې د موسیقۍ زرګونه الات له منځه وړل شوي او د موسیقۍ فعالیتونه سخت محدود شوي دي.

دغه وزارت نن شنبه، د کب ۲مه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې یاد ماشومان له بېلابېلو هېوادونو څخه راستانه شوي، او د پوهنې وزارت د ځانګړې کړنلارې پر بنسټ د هغوی ښوونیزې سویې تر تثبیت وروسته د مرکز په ګډون د ولایتونو په دولتي ښوونځیو کې شامل شوي دي.
د دغه وزارت په وینا چې یاد بهیر لا هم دوام لري او په راتلونکي کې به نور کډوال ماشومان هم د سویې تثبیت ازموینو او طرزالعمل له لارې په ښوونیزو مرکزونو کې شامل شي.

په دې وروستیو کې د پاکستان او ایران څخه د افغان کډوالو د جبري اېستلو پروسه په چټکۍ سره ادامه لري او دوی د کابل په ګډون په بېلابېلو ولایتو کې مېشت شوي دي.

د طالبانو د پوهنې وزارت دا نده په ډاکه کړي، چې افغانستان د پوهنې بهیر په ځانګړي ډول ښوونځي دا ظرفیت لري، چې نور زده کوونکي هم ورزي.

د یاد فدراسیون له‌خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې د نوموړي د معرفي کېدو مراسم، نن د شنبې په ورځ (کب ۲مه) په کابل کې ترسره شوي دي.

د معلوماتو له مخې، نوګیرا د افغانستان د فټبال فدراسیون سره یو کلن تړون لاسلیک کړی او ټاکل شوې ده، چې په همدې موده کې د افغانستان د ملي لوبډلې مشري پر غاړه ولري.

تر دې وړاندې، د افغانستان د فوټبال ملي لوبډلې روزنه د وینچنزو البرتو پر غاړه وه، چې د ایټالیا اوسېدونکی دی.

د فوټبال فدراسیون هیله څرګنده کړې، چې د نوي روزونکي په ټاکل کېدو سره به د افغانستان ملي لوبډله وکولای شي په راتلونکو سیمه‌ییزو او نړیوالو سیالیو کې ښه پایلې ترلاسه کړي او د هېواد د فوټبال لوبې کچه به لوړه کړي.

د وژل شوی قومندان مرغي ګټوازي خپلوانو نن شنبه، د کب ۲مه وویل، چې د مرغي ګټوازي جنازه نن د پکتیکا په یحی خیلو ولسوالۍ کې ادا شوه.

د خپلوانو د معلوماتو له مخې وژل شوي ګټوازي د تېر جمهوري حکومت د سقوط پرمهال طالبانو ته وسلې سپارلې وې او د طالبانو د عمومي بښنې کارت یې هم اخیستی و.

مرغی ګټوازی له تسلیمی او د افغانستان له سقوط څخه وروسته یو ګاوندي هېواد کې اوسېده، چې څو ورځې وړاندې هېواد ته راستون شوې و.

د هغه د خپلوانو د معلوماتو له مخې تېره ورځ په داسې حال کې د طالبانو له خوا ترورو شو، چې نوموړي د خپلې کورنۍ لپاره خوراکي توکي اخیستي و او په خپل موټر کې د کور په لور روان و.

طالبانو تراوسه د مرغي ګټوازي د وژل کېدو په تړاو د کورنۍ ادعاګانو ته غبرګون نه دی ښودلی.

د یادولو وړ ده، چې د طالبانو په روانه واکمنۍ کې د تېر جمهوري حکومت د نظاميانو د نیولو او زنداني کولو راپورونه په پرله پسې ډول خپریږي.

که څه هم د طالبانو د واکمنېدو په درشل کې ملا هبت‌الله خپلو مخالفانو ته ټول‌ بښنه وکړه، خو بیا هم وخت نا وخت د پخواني نظام کارکوونکي په تېره نظامیان په مرموز ډول وژل کېږي او یا هم د دې ډلې په زندانونو کې شکنجه او ځینې وخت وژل کېږي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویاند خبیب زعفران په یوه ویډيویي پېغام کې ویلي، چې په افغانستان کې د رسمي ژبو ترڅنګ نږدې ۳۰ ژبې شتون لري.

دوی همدراز زیاتوي په تېرو درې کالونو کې ددې ژبو پر الفبا، املايي لارښود او ولسي ادبیاتو باندې کار شوی دی او ددې ژبو د پرمختګ لپاره ۱۱ زره جلده کتابونه چاپ شوي دي.

دوی ژمنه کوي، چې په دې برخو کې به خپلو هڅو ته دوام ورکوي.

طالبانو د ۱۱ زره جلده چاپ شوو کتابونه په تړاو نور معلومات نه دي ورکړي، چې چیرې چاپ شوي او په څه ډول به عامو افغانانو ته رسېږي.

دا لومړی ځل دی، چې د طالبانو تر واک لاندې د ژبو د بډاینې لپاره دومره شمیر کې کتابونه چاپ کېږي.

خو د یادولو وړ ده، چې د طالبانو د بیاځلي واک ته رسېدو سره دې ډلې د کتابونو چاپ ته ځانګړی کمېسون جوړ کړی دی او دې کمېسون ځینو کتابونو پر خرڅلاو بندیزونه لګولي او د ځینو یې د چاپ مخنوی کړی دی.

د افغانستان د اساسي قانون له مخې په هېواد کې دوه ملي او رسمي ژبې دي، چې یوه پښتو او بله دري ده.