پاکستان ومنله چې د افغانستان په ۷ سیمو یې هوايي بریدونه کړي دي

د دغې ادارې ویاند د شنبې په ورځ (د کب ۲مه) ویلي، په تېره سلواغې میاشت کې یې د خلکو له لوري د معلوماتو له ورکړې وروسته ۶۹۰ ماینونه او ناچاودي توکي هم کشف او له‌منځه وړي دي.

د نوموړي په وینا، په دې موده کې څه باندې ۱۳۴ زره کسانو ته د ماینونو او ناچاودو توکو په تړاو معلومات ورکړل شوي او همداراز د ماینونو او ناچاودو توکو پيغام لرونکي څه باندې ۱۱۲ زره قرطاسیې هم وېشلې دي.

د ځايي خلکو په وینا، په هېواد کې د ماینونو پر تله د طالبانو په لاس جوړ شوي بوشکه‌يي ماینونه ډېر دي. طالبانو له ۲۰۰۱ تر ۲۰۲۱ کال پورې د جمهوري نظام او بهرنیو ځواکونو پر وړاندې په لاس له جوړو شویو بوشکه‌يي ماینونو ډېره استفاده کوله او اوس د ماین پاکۍ موسسې تر ډېره د دغو بوشکه‌يي (زېړو بوشکو) ماینونو پر موندلو او شنډولو بوخت دي.

د ناچاودو ماینونو پېښې نږدې د افغانستان په ټولو ولایتونو کې ثبت شوې دي، خو د افغانستان انټرنشنل د پلټنو له‌مخې، تر ټولو ډېرې پېښې په هغو ولایتونو کې دي چې د طالبانو د جګړو اصلي مرکزونه پاتې شوې دي. پکتیا، ننګرهار، کونړ، لغمان، سمنګان، میدان وردګ، غزني، هلمند، کندهار، ارزګان، زابل، فراه، فاریاب، کندز، بدخشان او بادغیس په دې وروستیو کې د ناچاودو مرمیو تر ټولو ډېرې پېښې لري.

دا هغه سیمې دي چې یا په‌کې له پخوانیو جګړو کارېدلې مرمۍ پاتې دي یا د طالبانو د جګړې سیمې وې او یا هم غرني او لرې پراته کلي لري، چې د ماین پاکانو لاسرسی ورته سخت دی.

د افغانستان انټرنشنل-پښتو د څېړنو او پلټنو له‌مخې، د ماین چاودنو او ناچاودو مرمیو د چاودېدو د قربانیانو تر ټولو ستره برخه ماشومان په ځانګړې توګه هلکان جوړوي.

د ډېرو ماشومانو عمرونه د شپږو او څوارلسو کلونو ترمنځ دي. هغوی یا له ناچاودو مرمیو سره د لوبو پر مهال یا د څارويو څرولو، کباړ ټولولو، بوټو راټولولو او یا هم کور ته د مهماتو د انتقال پر وخت د چاودنو ښکار شوي دي.

سرچینو ویلي، چې د پاکستان هوايي ځواکونو د شنبې په شپه د افغانستان په ختیځ کې د پکتیکا په برمل او ارګون ولسوالیو کې بریدونه وکړل او له یادو بریدونو وروسته د پاکستان هوايي ځواکونو د ننګرهار د خوګياڼو ولسوالۍ د کوز بیار، مارکو شاوخوا سیمو تر څنګ د بهسودو ولسوالۍ په ګردي کڅ سیمه کې هم هوايي بریدونه کړې دي.

سرچینو ویلي، چې پاکستاني ځواکونو تر ډېره په یادو بریدونو کې دیني مدرسي او د طالبانو نظامي پوستې په نښه کړې دي.

طالبانو تر اوسه د پاکستان د یادو هوايي بریدونو په تړاو کوم غبرګون نه دی ښودلی.

په یادو بریدونو کې د مرګ‌ژوبله اړه هم تر اوسه له رسنیو سره کوم معلومات نه دي شریک شوي.

دا په داسې حال کې ده، چې د خېبرپښتونخوا په بنو کې د پاکستان د دوو امنیتي سرتېرو له وژل کېدو وروسته، د پاکستان پوځ په یوه اعلایمه کې ویلي چې د خپلو هغو دوو امنیتي سرتېرو د وژل کېدو غچ به واخلي، چې نن د شنبې په ورځ په بنو کې د وسله‌والو په یوه برید کې وژل شوي دي.

د پوځ د عامه اړیکو ځانګې په خپره شوې اعلامیه کې راغلي، چې دا برید «د افغانستان له خاورې څخه په ګته اخیستنې» ترسره شوی او ټینګار یې کړی، چې پاکستان به په دې اړه هېڅ ډول زغم ونه ښيي او د پېښې له عاملانو به «هر چېرې چې وي» غچ واخلي.

سرچینو افغاستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې د شنبې په ورځ ناوخته د خېبرپښتونخوا په تیرا دره کې له نامعلوم لوري څخه د هاوان څو مرمۍ د ملکي کسانو پر کورونو او د خلکو په ګڼه ګوڼه کې لګېدلي دي، چې له امله یې ۱۲ کسانو ته مرګ‌ژوبله اوښتې ده.

سرچینو ویلي، چې د هاوان یوه مرمۍ پر یوه موټر لګېدلې چې له امله یې پنځه کسان مړه شوي او ۷ تنه نور ټپیان شوي دي.

د دغې پېښې په غبرګون کې د سیمې اوسېدونکو پراخ لاریون پیل کړی او د هاوان مرمۍ د لګېدو له امله د یوه وژل شوي کس مړی یې د اعتراض په توګه په باړه بازار کې پر سړک اېښی دی.

لاریون کووونکي وايي، حکومت دې په خېبرپښتونخوا کې د ثبات او خلکو ساتنې په برخه کې خپل مسوولیت په سمه توګه ترسره کړي او په یاده سیمه کې دې د ملکي بې‌ګناه کسانو د وژلو مخه ونیسي.

د خېبرپښتونخوا حکومت تر اوسه د یادې پیښې په تړاو په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

په هلمند کې د طالبانو د والي دفتر د شنبې په ورځ (د کب ۲مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د دې ولایت په باغران ولسوالۍ کې یې د نشه‌يي توکو د پروسس یاد شمېر کارخونې کشف کړې دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې طالبانو په یادو کارخونو کې ۲۸۶۶ کیلو اومان، ۷۲۰ لیټره اېکسل مواد، ۸۰ لیټره تېزاب، ۱۳۰۵ کیلو سود مواد، ۲۸۰ لیټره ډیزل، ۱۲۰ کېلو مالګه، څلور ژرندې او نور مواد هم تر کشف وروسته له منځه وړي دي.

طالبانو دا نه ده څرګنده کړي چې د نشه‌يي توکو د کارخونو په تړاو یې څوک نیولي او که نه.

پر همدغه مهال ختیځ کې د طالبانو د خالد بن ولید ۲۰۱ قول اردو په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې د ننګرهار ولایت په خوګياڼو ولسوالۍ کې یې د نشه‌يي توکو د پروسس یوه کارخونه کشف کړې ده.

طالبانو ویلي، چې په یاده کارخونه کې یې ۵۲ کیلو شیشه، د اپینو خټه، چونه، نوشادر، ګچ، دوه شاجورونه او ۳۰ فیره مرمۍ هم نیولي دي.

طالبانو ویلي، چې د نشه‌يي توکو د پروسس کارخونې په تړاو یې څلور کسان هم نیولي دي.

د طالبانو د چارو ادارې لوی ریاست د شنبې په ورځ (د کب ۲مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، له دغې چارې یې موخه دا ده، چې ولس په اسانه توګه خبر او پر «ارزښتونو» یې پوه شي.

دغه ریاست دغه چاره د ټولنې د «اصلاح»، د ناسمو دودونو د مخنیوي او د ښاري نظم د پیاوړتیا لپاره مهم بولي او له خلکو غواړي چې په خپل ورځني ژوند کې یې رعایت کړي.

د ملا هبت‌الله اخوندزاده ۱۷مه ګڼه فرمان د خېښیو، ودونو، مصیبتونو او حج او عمرې څخه د راستنېدو پر مهال د ناوړه دودونو او غېر ضروري لګښتونو د مخنیوي او ۲۰مه ګڼه فرمان د ښاري طرحو، نقشو، ښاري پلانونو او ودانیزو چارو د تنظیم په په تړاو صادر شوي دي.

ډېری افغانان په نیوکو سره وايي، د طالبانو دغه ډول فرمانونه یوازې پر عامو خلکو تطبیق کېږي او پر طالبانو او اړوندو کسانو یې نه‌عملي کېږي.

په دغو بنرونو کې د طالبانو د مشر ملا هبت‌الله د یوه فرمان «واده او په اړوندو چارو کې د رعایت وړ ټکي» لیکل شوي، «په زور، ګواښ او ډزو سره نکاح نه‌کېږي، بلکې دا جرم دی او مجرم محاکمو ته معرفي کېږي».

100%

په دغو یوه لګول شوي بېلبورډ کې لیکل شوي: «د واده زلمی به د واده مراسم امارتي موټر کې نه‌ترسره کوي». حال دا چې په ډېریو ودونو کې له دولتي موټرو استفاده کېږي او ځينې داسې ویډیوګانې هم په ټولنیزو رسنیو کې خپرې شوې، چې طالبان په دولتي موټرونو کې د خپلو کورنیو لپاره خوراکي مواد هم لېږدوي.

د طالبانو د چارو ادارې ریاست یاد فرمانونه د «ټولنې د سمون او پرمختګ» لامل ګڼي.