مایک هاکبي: ایران باید ډونالډ ټرمپ هم په مذاکراتو او هم د زور په کارولو کې جدي ونیسي

د برېتانیا پخواني لومړي وزیر زیاته کړې، چې په ۲۰۱۴ کال کې د کریمیا له نیولو ورروسته د اوکراین جګړه د لوېدیځ د ناکامۍ پایله ده.

بوریس جانسن ویلي، چې برېتانیا او اروپايي متحدین یې باید په سملاسي ډول اوکراین ته غېر جنګي سرتېري واستوي، ترڅو د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین ته وښيي چې لوېدیځ هېوادونه په ریښتیا د اوکراین ازادۍ او خپلواکۍ ته ژمن دي.

بوریس جانسن پر اوکراین د روسیې د برید د څلورمې کالیزې په مناسبت بي‌بي‌سي سره په خبرو کې ویلي، چې یاد ځواکونه باید غېر جنګي ماموریتونو کې ځای پرځای شي.

جانسن زیاته کړې: «زه هېڅ داسې منطقي دلیل نه وینم چې موږ ولي د ازاد او خپلواک اوکراین د ملاتړ لپاره د سوله ساتو ځمکنیو ځواکونو د لېږلو څخه ډډه وکړو».

دمګړی د «داوطلب اېتلاف» اوکراین ته د سرتېرو د لېږلو لپاره په مشورو بوخت دی او یوازې به د جګړې د پای ته رسېدو او یوې هوکړې وروسته د اوربند څارنې لپاره ځواکونه واستوي.

په ورته مهال لوېدیځ پوځي پلان جوړونکي د داسې اقدام په اړه په عامه توګه له بحث کولو څخه ډډه کوي او داسې انګیري چې روسیه به دغه ډول اقدام د شخړې د زیاتوالي په توګه وګڼي.

پوتین په تېر سپټمبر میاشت کې په اوکراین کې د سوله‌ساتو ځواکو د جوړولو لپاره د لوېدیځ وړاندیزونه رد کړل او ویلي یې و، چې اوکراین ته لېږل شوي سرتېري به مشروع هدف وګرځي.

خو جانسن بیا وايي، چې پوتین باید اوکراین او د هغه متحدینو ته شرایط ونه‌ټاکي.

پر همدغه مهال د جانسن د څرګندونو په ځواب کې د برېتانیا د دفاع وزارت ویلي، چې حکومت لا هم له اوربند وروسته اوکراین ته د ځواکونو د لېږلو لپاره د داوطلب اېتلاف سره په ګډه کار کوي.

د برېتانیا د دفاع وزارت په خبرپاڼه کې راغلي: «په اوکراین کې د برېتانیا په مشرۍ د څو ملیتي ځواک به اوږدمهاله سوله خوندي کړي او لومړي وزیر روښانه کړې چې موږ به هلته برېتانوي سرتېري ځای پر ځای کړو کله چې شخړه پای ته ورسېږي».

پر همدې مهال، بوریس جانسن ویلي چې په اوکراین کې جګړه د کریمیا له لاسه وتلو، له اوکراین سره د لوېدیځ د ملاتړ د ناکامۍ، د خپل ولس پر وړاندې د کیمیاوي وسلو د کارولو له امله بشارالاسد ته په سزا ورکولو کې د پاتې راتلو او همدارنګه له افغانستان څخه د امریکا د وتلو د ناورین پایله ده.

نوموړي زیاته کړې: «زه فکر کوم چې پوتین د ۲۰۲۲ کال په فبرورۍ کې د هغه څه له امله چې هغه په افغانستان کې لیدلي وو زړور شو او یو عمومي احساس شتون درلود چې لوېدیځ د کمزورۍ په حالت کې دی. هغه له افغانستان څخه د امریکایانو د ګډوډ وتلو او همدارنګه د برېتانوي ځواکونو وتلو هغه وحشتناک انځورونه لیدلي وو او دې مسلې هغه په حقیقت کې زړور کړ».

سرچینو افغاستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې د شنبې په ورځ ناوخته د خېبرپښتونخوا په تیرا دره کې له نامعلوم لوري څخه د هاوان څو مرمۍ د ملکي کسانو پر کورونو او د خلکو په ګڼه ګوڼه کې لګېدلي دي، چې له امله یې ۱۲ کسانو ته مرګ‌ژوبله اوښتې ده.

سرچینو ویلي، چې د هاوان یوه مرمۍ پر یوه موټر لګېدلې چې له امله یې پنځه کسان مړه شوي او ۷ تنه نور ټپیان شوي دي.

د دغې پېښې په غبرګون کې د سیمې اوسېدونکو پراخ لاریون پیل کړی او د هاوان مرمۍ د لګېدو له امله د یوه وژل شوي کس مړی یې د اعتراض په توګه په باړه بازار کې پر سړک اېښی دی.

لاریون کووونکي وايي، حکومت دې په خېبرپښتونخوا کې د ثبات او خلکو ساتنې په برخه کې خپل مسوولیت په سمه توګه ترسره کړي او په یاده سیمه کې دې د ملکي بې‌ګناه کسانو د وژلو مخه ونیسي.

د خېبرپښتونخوا حکومت تر اوسه د یادې پیښې په تړاو په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

هغه د نړیوالو فشارونو او ننګونو یادونه وکړه او ویې ویل: «د نړیوال فشار او کورنیو ستونزو پر وړاندې به سر ټیټ نه کړو.»

پزشکیان همداراز د ایران د خلکو پر ملاتړ ټینګار وکړ او زیاته یې کړه: «موږ دنده لرو چې هغه ټپونه چې د ټولنې پر بدن لګېدلي، بېرته ورغوو.»

د ایران ولسمشر دغه څرګندونې په داسې حال کې کړې چې دا هېواد له اقتصادي ستونزو، نړیوالو بندیزونو او سیاسي فشارونو سره مخ دی، او چارواکي هڅه کوي د خلکو باور وساتي او د ستونزو د حل لپاره اقدامات وکړي.

ټرمپ زیاته کړه چې د تعرفې د لوړېدو موخه د متحده ایالات د کورني اقتصاد ملاتړ او د سوداګرۍ د توازن ښه کول دي. دا اقدام په داسې حال کې کېږي چې نوموړي مخکې هم د وارداتو پر وړاندې سخت سوداګریز سیاستونه غوره کړي وو.

د امریکا د تعرفو د زیاتولو دا پرېکړه یوازې یوه ورځ وروسته له هغې اعلان شوه چې د امریکا سترې محکمې د ټرمپ د پراخو تعرفوي د اقداماتو یوه لویه برخه لغوه کړه.

کارپوهان وایي، د تعرفو زیاتوالی کولای شي پر نړیواله سوداګرۍ، د توکو پر بیو او د امریکا له سوداګریزو شریکانو سره پر اقتصادي اړیکو مستقیم اغېز وکړي.

ماري اګنس ویلي چې هغه په ښکاره ډول د ایراني ډیپلوماتانو د اخراج د غوښتنې ملاتړ کوي او ټینګار یې کړی چې هغه کسان چې د ترور او ځپنې تنظیم او ملاتړ کوي، باید له عادي ډیپلوماتیکو اړیکو برخمن نه شي.

نوموړې زیاته کړې چې د اروپايي هېوادونو له لوري باید د ایران پر وړاندې قاطع او روښانه دریځ خپل شي، څو د دې هېواد له لوري د امنیتي ګواښونو او احتمالي اقداماتو مخه ونیول شي.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي چې په وروستیو کلونو کې د ایران او اروپايي هېوادونو ترمنځ اړیکې د سیاسي اختلافاتو او امنیتي اندېښنو له امله ترینګلې شوې دي. اروپايي چارواکو مخکې هم د ایران د امنیتي بنسټونو پر ځینو غړو بندیزونه لګولي او د بشري حقونو او امنیتي مسایلو په تړاو یې اندېښنه ښودلې ده.