پوتین په ایران او سیمه کې د روان وضعیت د کابو کولو لپاره پر ډيپلوماټیکو حل‌لارو ټینګار کړی

نوموړي ویلي، چې په سیمه کې د عربي هېوادونو په نښه کول «د منلو وړ نه‌دي» او باید وغندل شي. د شهزاده رضا پهلوي په وینا، دا ډول کړنې نوې نه‌دي او ایران له نږدې پنځو لسیزو راهیسې ورته اقدامات کوي.

رضا پهلوي ویلي، چې دا ډول پالیسۍ د ایران د خلکو د ارادې څرګندونه نه‌کوي او دا کړنې د هغه «رژیم» له‌خوا ترسره شوي چې د نوموړي په وینا، هېواد یې «اشغال» کړی دی.

نوموړي د ۱۹۷۹ کال له انقلاب څخه وړاندی له عربي هېوادونو سره د ایران اړیکو ته په اشارې سره ویلي، چې ایران هغه وخت د ملک فیصل، شیخ زاید، ملک حسین او انور سادات په ګډون د عربي هېوادونو له مشرانو سره نږدې همکاري درلوده او په وینا یې، ایران او عربي هېوادونه ریښتني ملګري وو.

د هغه په وینا، د «انتقالي دورې» یو اصلي ماموریت به دا وي، چې ایران او د هېواد بهرنۍ اړیکې عادي حالت ته راوګرځوي او د ایران خلک به خپله راتلونکې د رایو صندوقونو له لارې وټاکي.

د پاکستان حکومت د پټرول او ډېزل په بیو کې په هر لیټر کې څه باندې ۵۵ کلدارې زیاتوالی اعلان کړی او اوس په پاکستان کې د هر لیټر پټرول بیه ۳۲۱ کلدارې او ۱۷ پیسې او د یو لیټر ډیزل بیه ۳۳۵،۸۶ کلدارې ټاکل شوې ده.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار ویلي: «په سیمه کې د جګړې وضعیت دی، د تېلو بیې اسمان ته ختلي، لومړی وزیر په دې اړه ډېر اندېښمن دی او نن یې په خپله پر دې غونډه وکړه، څو وضعیت وڅېړي».

نوموړي ویلي، پاکستان هڅه کوي، چې له خپلو متحدینو سره په ګډه روان کړکېچ کم کړي، خو لا هم څرګنده نه‌ده، چې روان حالت به څومره وخت ونیسي.

له دې سره سم، د پاکستان د پټرولیم وزیر علي پرویز ملک وویل: «په دې کې شک نه‌شته چې موږ له غیر عادي حالاتو تېریږو، په ګاونډ کې بل شوی وضعیت ټوله سیمه متضرره کړې ده. موږ د حالاتو مطابق خپلې زېرمې زیاتې کړې دي او هڅه کوو چې د یوه دولت په توګه دا چاره په حکمت سره پر مخ یوسو».

نوموړي ویلي، چې د پاکستان حکومت د تېلو د بیو لوړولو پړېکړه د مجبوریت له‌مخې کړې او ژمنه یې وکړه، چې د وضعیت له ښه کېدو سره به بېرته د تېلو بیې راټیټې کړي.

دغه ۳۰ کلن افغان مخکې هم د ۲۰۲۳ کال د اکټوبر پر ۲۳مه برېتانیا ته د «ناقانونه ننوتلو» په جرم محکوم شوی وو.

د ساوت‌همپټن ښار څارنوالۍ ویلي، چې دغه افغان پناه غوښتونکي د ۲۰۲۳ کال د سپټمبر د ۲۳مې د سهار شاوخوا ۶:۳۰ بجې هغه ښځه وځوروله چې د کار ځای ته روانه وه او ترې یې وغوښتل چې «یوازې یوه بوسه ورکړي». څارنوال زیاتوي، چې نږدې په همدې وخت کې د هماغې قربانۍ بله همکاره هم د سهیل له لوري د ځورونې هدف ګرځېدلې وه او مجرم له هغې څخه هم د بوسې غوښتنه کړې وه.

درېیمه قرباني چې د پوهنتون زده‌کړیاله ده، د نیمې شپې پر مهال هغه وخت وځورول شوه چې له کاره خپل کور ته روانه وه. څارنوال څرګنده کړه، چې دغه سړي د هغې د لاس مړوند په زور ونیو، پرې فشار یې راوړ، ځان یې پرې ونښلاوه او څو ځله یې د هغې مخ ښکل کړ.

د دغو جنسي ځورونو له امله درې واړه قربانیانې اوس په یوازې توګه له ګرځېدو څخه وېرېږي او د خوب له ستونزو سره مخ شوې دي. د پوهنتون زد‌ه‌کړیاله د سخت اضطراب له امله اړه شوې چې خپل یو تحصیلي کال وځنډوي. دغه افغان پناه غوښتونکي په محکمه کې د جنسي ځورونې پر ټولو درېیو پېښو اعتراف کړی دی.

د امکاناتو کمښت، د سیالیو د تر سره کولو لپاره د برېښنايي سیسټم او د منظمې تګلارې نشتوالی او همداراز د تکواندو د لیګ سیالیو نه ترسره کېدل هغه لاملونه دي، چې په هرات کې یې د دې ورزش د پام وړ رکود رامنځته کړی دی.

په تېرو ورځو کې سید بهار مبارز، چې د دې ولایت یو تکواندو کار او روزونکی دی، د اعتراضي اقدام په توګه په خپل ورزشي دوکان کې د تکواندو جامې وسوځولې. هغه وايي، د دې کار موخه یې دا ده چې مسوولین د هرات د تکواندو خراب او ګډوډ حالت ته متوجه کړي.

د ورزشي سرچینو په وینا، پخوا په هرات کې د تکواندو کلپونو ته شاوخوا ۶۰ رسمي جوازونه ورکړل شوي وو او ډېری دغو کلپونو فعالیت درلود. هغه مهال تکواندو په دې ولایت کې له فعال او ډېر مینه‌وال لرونکو ورزشونو څخه شمېرل کېده، خو اوس د هماغو لسګونو کلپونو له منځه یوازې اته کلپونه فعال پاتې دي او ډېر هغ یې د شته ستونزو له امله تړل شوي دي.

ویل کېږي، چې همدا پاتې کلپونه هم د هرات د تکواندو فډراسیون له لوري د ملاتړ او روښانه پروګرام د نشتوالي له امله پراخ او اغېزناک فعالیت نه‌لري.

د اوسني وضعیت معترضان وایي، چې د دې ولایت د تکواندو فډراسیون د پام وړ فعالیت نه‌لري او له ورزشکارانو څخه یې لازم ملاتړ نه‌کېږي. د هغوی په باور، هغه ورزش چې یو وخت د افغانستان د ورزش له ویاړونو څخه شمېرل کېده او په اسیايي، نړیوالو او حتی د المپیک په سیالیو کې یې هېواد ته مډالونه ګټلي وو، اوس د جدي رکود له ګواښ سره مخ دی.

سید بهار مبارز چې د افغانستان له هغو تکواندوکارانو څخه دی چې په بهرنیو سیالیو کې یې مډالونه ګټلي وایي، د تکواندو د وسایلو، امکاناتو او جامو د برابرولو په برخه کې یې پانګونه کړې وه، خو په هرات کې د کلپونو له تړل کېدو او د ورزشي فعالیتونو له کمېدو وروسته له پام وړ مالي زیان سره مخ شوی دی.

هغه زیاتوي، چې د دې اعتراضي اقدام موخه یې د مسوولینو پام د تکواندو حالت ته را اړول او په هرات کې د دې ویاړلي ورزش د بیا راژوندي کولو لپاره هڅه ده. د هغه په وینا، که مناسبه تګلاره، ملاتړ او سم مدیریت رامنځته شي، تکواندو کولای شي یو ځل بیا د افغانستان په ورزش کې خپل پخوانی ځای بېرته ترلاسه کړي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې په خبرپاڼه کې راغلي، چې په دې کتنه کې دواړو خواوو د افغانستان او قرغزستان ترمنځ د دوه اړخیزې سوداګرۍ پر پیاوړتیا، د صادراتو او وارداتو پر پراختیا او د دواړو هېوادونو د سوداګرۍ خونو تر منځ د همکاریو پر زیاتوالي تفصیلي خبرې کړې دي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې ویلي، چې هڅه کوي له قرغزستان سره د سوداګریزو اسانتیاوو په رامنځته کولو سره د افغاني محصولاتو لپاره نوي بازارونه ومومي او د سیمه‌ییز اتصال په برخه کې رغنده رول ولوبوي.

دا په داسې حال کې ده، چې له تېرو څو میاشتو راهیسې د افغانستان او پاکستان ترمنځ سوداګري په ټپه درېدلې او د طالبانو او پاکستان ترمنځ روانو شخړو ته په کتو ښکاري، چې ښايي د دواړو لورو ترمنځ د سوداګرۍ عادي کېدل ډېر وخت ونیسي.

په ورته مهال پر ایران د امریکا او اسراییل له بریدونو وروسته په افغانستان کې د خوراکي توکو بیې لوړې شوې دي.

له پاکستان سره د افغانستان د سوداګرۍ له بندېدو وروسته د افغانستان تکیه تر ډېره پر ایران او د منځنۍ اسیا پر هېوادونو ده.