د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو خبریال
د افغاني دودیزو جامو ډیزاینره ملیحه نوري چې د سلګونو زرو نورو افغان نجونو او ښځو په څېر له افغانستان څخه وتلو ته اړ شوې، د جمهوري نظام رانسکورېدو او واک ته د طالبانو رسېدو ته په اشارې سره وايي، چې ټولو افغانانو او په ځانګړې توګه ځوان نسل د دومره لوی بدلون تصور نه درلود.
د ریدۍ په نوم د افغاني جامو برنډ مسووله ملیحه نوري چې اوس په پاکستان کې د «فېشن ډيزاین» په برخه کې خپلو زدهکړو ته له دوام سربېره د افغاني دودیزو جامو ډیزاین او کاروبار کوي افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل، په ۲۰۲۱ کال کې په افغانستان کې تحولاتو کابو ټول افغانان او په ځانګړې توګه ځوان نسل اغېزمن کړ. هغه وايي: «زه ډاډه یم چې ټول یې اغېزمن کړي، یو څوک یې په مالي لحاظ او بل څوک یې د تعلیم په لحاظ اغېزمن کړي. په ټوله کې پر هر چا یې تاثیر کړی دی».
نوموړې زیاتوي، په جمهوري نظام کې ټولو خپله راتلونکې په افغانستان کې لیدله او پرې پانګونه یې کوله او په وینا یې: «دغه بدلونونه چې راغلل هغه ته موږ اماده نهوو، ځکه ټولو ذهناً خپل راتلونکی په افغانستان کې لیده او ټولو پر زدهکړو پانګونه کوله چې زه به په افغانستان کې اینده ولرم، خو متاسفانه تغییرات راغلل او د ټولو ژوند یې اغېزمن کړ، زما ژوند یې هم متاثره کړ».
دغه افغان ډيزاینره چې دوه ځلي کډوالۍ ته اړه شوې او لومړنۍ زدهکړې یې په پاکستان او لوړې زدهکړې یې په افغانستان کې کړي، په خپل هېواد کې د خپلو هیلو او خوبونو په تړاو وايي، له پوهنتوني زدهکړو وروسته یې هوډ درلود چې سیاست ته مخه کړي، خو د طالبانو په بیا واکمنېدو سره یې په دې برخه کې زدهکړې نیمګړې پاتې شوې او دا هیله یې یوازې هیله پاتې شوه.
نوموړې په افغانستان کې د خپلو زدهکړو تر څنګ په یوه ښوونځي کې نجونو ته تدریس هم کاوه، خو له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زدهکړو د طالبانو له بندیز وروسته د نجونو د زدهکړو د دوام لپاره په رسمي توګه «ملیحه اکاډمي» جوړه کړه، خو هغه هم د درېیو میاشتو په تېرېدو سره د طالبانو له لوري وتړل شوه.
ملیحه نوري په دې اړه چې څنګه د جامو ډیزاین ته یې مخه کړه وايي: «زما په اکاډمۍ کې د افغانستان له کریکولم سربېره د بهرنیو ژبو زدهکړه او همداراز د مهارتونه برخه هم وه. د مهارتونو په برخه کې د فېشن ډيزان له درسونو سره زما مینه هم پیدا شوه».
هغه چې اوس د پاکستان په یوه پوهنتون کې د «فېشن ډيزان» په څانګه کې د پنځم سمستر زدهکړیاله ده، پر دې باوري شوې: «چې که یو نارینه باسواده شي، نو یو کس باسواده کېږي، خو که ښځه باسواده شي، نو یو نسل باسواده کېږي».
د جامو دغه ډيزاینره د نجونو او ښځو پر زدهکړو له ټينګار سربېره وايي: «د ښځو تعلیم تر هر څه ډېر مهم دی. که تاسو یوه ښه ټولنه، راتلونکې او هېواد غواړئ، نو د ښځو تعلیم ورته ډېر مهم دی».
دا چې اوس په انلاین بڼه د افغاني دودیزو جامو ډيزاین او کاروبار کوي، تر اوسه یې ۸ ډيزاینونه د «فېشن نړۍ» ته معرفي کړي او د جامو د ډيزان چاره یوه اوږدمهاله پروسه ګڼي او د جامو د ډيزان په برخه کې د خپل کار یوه ځانګړنه د افغاني- شرقي او افغاني- غربي ترکیب بولي.
دغه جلا وطنه افغان ډیزاینره وايي، د افغانستان پخوانۍ دودیزې جامې مډرن کوي او په ترکیبي بڼه یې نړۍالو ته معرفي کوي او زیاتوي: «زه غواړم د افغانستان لاسي کار او مهارتونه دنیا ته معرفي کړم. زموږ ډيزاین او جامې تر اوسه په افغاني دایره کې پاتې دي او نور ورسره ډېر اشنايي نهلري، ځکه په سمه بڼه ورته معرفي شوي نهدي».
دا همداراز وايي: «زما هڅه دا ده، چې افغاني هنر دنیا ته ور وپېژنم. پروسږکال په پاریس کې -فېشن شو- وو هلته مې ګډون وکړ. ما هلته افغاني هنر په غربي کټ کې معرفي کړ او په پاکستان کې مې په شرقي ترکیب سره معرفي کړی او اوس ډېر مینهوال لري».
هغه پر ځينو نړۍوالو برنډونو په نیوکو سره وايي، اوس د جامو ځينې برنډونه د افغانستان هنر پرته له ریفرېنس ورکړې په خپل نوم کړي او «زه غواړم دا دنیا ته ور وپېژنم چې دغه افغاني جامې هویت او تاریخ لري او دا زموږ دي».
د دغې ډيزاینرې په باور، کله چې یو ډیزاینر غواړي د خپل هېواد د جامو ډيزاین نورو ته معرفي کړي، نو باید د هغوی له کلتور سره په ترکیبي بڼه یې وړاندې کړي، څو په هغو ټولنو کې ومنل شي.
د افغانستان او پاکستان تر منځ شخړو او په ځانګړې توګه د لارو بندېدو د نورو برخو له زیانمنېدو سربېره د ملیحې نوري کاروبار هم ټکنی کړی او دا له څو میاشتو راهیسې نهشي کولی په افغانستان کې خپلو مشتریانو ته جامې ورسوي.
د افغاني دودیزو جامو ډيزاینره ملیحه نوري نجونو او ځوانو ښځو ته په خپل پیغام کې وايي: «په خپلو فکرونو، استعدادونو او خوبونو باور ولرئ. هره لاسته راوړنه له یوې وړې مفکورې رامنځته کېږي. که تاسو نوې مفکوره لرئ، دا کوچنۍ مهګڼئ، دا مفکوره د دې سبب کېدای شي چې د تاسو راتلونکې ودانه کړي».
هغه ریسک د بریا یوه برخه ګڼي او وايي، ناکامي پای نهدی؛ د زدهکړې یو پړاو دی او لومړنی پړاو هم ناکامي ده او څرګندوي: «که تاسو باور ولرئ، نو بریا هم حتمي ده».
نوموړې په داسې حال کې په پاکستان کې د خپل نوي کاروبار بنسټ اېښی، چې په دې وروستیو کې د کابل او اسلاماباد ترمنځ سیاسي اړیکې تر بل هر وخت ډېرې ترینګلې شوي او سرحدي نښتو د دواړو هېوادونو پر سوداګریزو چارو ناوړه سیوری غوړولی دی. دغه کړکېچن وضعیت نه یوازې په پاکستان کې د مېشتو افغان سوداګرو پر فعالیتونو منفي اغېز کړی او د هغوی ډېری کاروبارونه یې له رکود او تړل کېدو سره مخ کړي، بلکې ورسره هممهاله له دغه هېواد څخه د افغان کډوالو د جبري اېستلو پراخه لړۍ هم په بېساري شدت سره دوام لري؛ هغه ننګونې چې په جلاوطنۍ کې یې د افغانانو لپاره د کار او ژوند شرایط تر هر وخت سخت کړي دي.
