سټیو ویټکاف: ایران ویلي و چې د ۱۱ اټومي وسلو د جوړولو لپاره کافي یورانیم لري

هغه دا څرګندونې په داسې حال کې کړې چې د امریکا په کانګرس کې د طالبانو تر واک لاندې د ښځو د وضعیت په اړه بحث روان و.

مسټ زیاته کړې، چې دوی ته دا ویاړ ورپه برخه شوی چې درې افغانې زده‌کوونکې، چې اوس په امریکا کې زده‌کړې کوي، په دې ناسته کې یې ورسره ګډون کړی.

د نوموړي په وینا، د دغو زده‌کوونکو حضور د افغانستان د ښځو د وضعیت د روښانه کولو لپاره مهم و او د ښځو پر وړاندې د محدودیتونو موضوع یې لا جدي وښوده.

هغه ټینګار وکړ چې د ښځو او نجونو د حقونو ملاتړ باید د نړیوالې ټولنې له لومړیتوبونو څخه وي، په ځانګړي ډول په هغو هېوادونو کې چې له سختو محدودیتونو سره مخ دي.

دغه طرحه د ۲۰۲۵ کال په پای کې د منځلارې ښي او افراطي ښي اړخو احزابو له خوا وړاندې شوې وه. د اروپايي اتحادیې قانون جوړونکو د پنجشنبې په ورځ، د وري میاشتې ۶مه، په بروکسل کې دې طرحه ته رایه ورکړه.

دغه قانون په څرګنده توګه د دې امکان برابروي چې د «بیرته ستنولو مرکزونه» د اتحادیې له پولې بهر پرانیستل شي، څو هغه کډوال چې د پناه غوښتنه یې رد شوې، د درېیمو هېوادونو مرکزونو ته ولېږدول شي.

اروپايي حکومتونه د کډوالۍ پر وړاندې د عامه ناخوښۍ په منځ کې چې د افراطي ښي اړخو احزابو د انتخاباتي بریاوو سبب شوې، سختدریځه پالیسۍ تعقیبوي.

یونان، جرمني، هالنډ، اتریش او ډنمارک له وړاندې له ځینو افریقایي هېوادونو سره خبرې کړې دي چې د پناه غوښتونکو د بیرته ستنولو او ساتنې مرکزونو کوربانه دي.

په اروپا کې افراطي ښي اړخي احزاب غواړي چې د امریکا په څیر سختدریځه مهاجرتي پالیسۍ عملي شي. راپورونه ښيي چې ۳۲ پارلماني غړو د دې طرحې په رای ورکولو کې برخه نه ده اخیستې.

د ۲۰۲۵ کال په اوږدو کې د کډوالۍ د کمېدو له امله، د بروکسل غړي د کډوالو د بیرته ستنولو د سیستم په ښه کولو باندې تمرکز کړی دی. اوس مهال یوازې شاوخوا ۲۰ سلنه هغه پناه غوښتونکي چې د هېواد پریښودو امر یې ترلاسه کړی، خپل اصلی هېواد ته ستنول کیږي.

همدا راز، دغه طرحه هغو کډوالو ته چې د هېواد پریښودو څخه ډډه کوي، جدي جزاګانې ټاکي.

مجاهد پر ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې رییس الوزرا په سیمه کې د ترینګلتیاوو د زیاتوالي له امله اندېښنه ښودلې او ویلې یې دي چې د طالبانو دریځ واضح دی او ستونزې باید د تفاهم او ګډې همکارۍ له لارې حل شي.

نوموړي همدارنګه د تېر کوچني اختر پر مهال د سعودي عربستان، ترکيې او قطر د غوښتنې په پام کې نیولو سره د لنډمهالي اوربند په اړه د طالبانو نېک نیت یادونه کړې. هغه ټینګار کړی چې تاوتریخوالی د هېڅ لوري په ګټه نه دي او د ستونزو د حل لپاره باید له حکمت او عقلانیت څخه کار واخیستل شي.

بل خوا د مالیزیا لومړي وزیر هم د سیمې وضعیت ته اندېښنه ښودلې او هیله یې څرګنده کړې چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ شته ستونزې د مخلصانه تفاهم له لارې حل شي. نوموړي زیاته کړه چې مالیزیا هڅه کوي په دې برخه کې مثبت رول ولوبوي

هغه نن پنجشنبه، د وري۶مه، د دې برید ټولټال قربانیان ۴۱۱تنه او ټپیان ۲۶۳تنه وښودل. هغه زیاته کړه چې ډیری کورنیو د خپلوانو د جسدونو د موندلو لپاره وزارت ته مراجعه کړې، خو جسدونه یې تر اوسه نه دي موندل شوي.

طالبانو په دوو پړاوونو کې د ډیرو قربانیانو جسدونه په سرای شمالي کې په ډله‌ییزه توګه خاورو ته سپارلي دي. د ملګري ملتونو راپور د دې برید ۱۴۳کسان وژل شوي ګڼلي دي.

د پاکستان جنګي الوتکو د کب په ۲۵مه شپه په کابل او ننګرهار کې لږ تر لږه ۹اهداف په نښه کړي، چې د امید په نوم د روږدو کسانو د درملنې د مرکز په ودانۍ کې اور ولګیده، او ډیرې روږدي کسان په کې ووژل شول.

راپورونه وايي چې د دې مرکز شاوخوا د طالبانو پوځي تاسیسات هم موجود وو. پاکستان په دې برید کې د اصل تناسب رعایت نه کولو تورن شوی، حال دا چې د نړیوال بشري قوانینو له مخې اړینه ده چې دواړه خواوې د بریدونو پر مهال د تناسب اصول مراعت کړي.

هغه پر ایکس خواله رسنۍ کې څرګنده کړې، چې کله نجونې زده‌کړې کوي، ټولنه پیاوړې کېږي او د ټولو لپاره راتلونکی روښانه کېږي. هغه ټینګار کړی چې دا د یونیسف ساده خو مهم پیغام دی او موخه یې دا ده چې د افغانستان په کچه د نجونو هیله ژوندۍ وساتل شي.

تر دې مخکې د سویلي اسیا لپاره د یونیسف سیمه‌ییز مشر، سنجې ویجسکرا، هم ویلي و چې هغه وخت رارسېدلی څو په افغانستان کې د نجونو پر مخ د ښوونځیو دروازې بېرته پرانیستل شي.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، له شپږم ټولګي پورته د نجونو ښوونځي تړل شوي او تر بل امر پورې له زده‌کړو محرومې دي.