په هلمند کې د طالبانو د قول اردو چارواکو ډیورند کرښې ته څېرمه له پوستو څخه لیدنه کړې

نوموړې د پوښتنې په ډول د پنجشنبې په ورځ (د وري ۶مه) پر خپله اېکس پاڼه لیکلي: «ایا نړیواله ټولنه له دې حالت څخه خبره ده؟». د هغې په وينا، دا پوښتنې لا هم پر ځای دي چې ولې هغه کسان چې په رښتينې توګه د جګړې او ناامنۍ له امله ځورېدلي دي په داسې ناستو کې ګډون نه‌لري او ولې هغه کسان چې د هغې په خبره «پر حقه خبرې کوي او پاک دي» خپل غږ نه‌پورته کوي.

د پخواني ولسمشر لور زیاته کړې، چې اروپايي ټولنه او ملګري ملتونه له هغو بنسټونو څخه دي چې بايد دا پوښتنې له ځانونو سره مطرح کړي، څو د هغې په باور د تېر وخت تېروتنې بيا تکرار نه‌شي.

د هیله نجیب په خبره، د افغانانو چوپتيا په حقيقت کې د دغو بنسټونو د تګلارو او اجنډاوو پر وړاندې يو ځواب دی او دا ښيي، چې دا ډول چلند نور د خلکو لپاره د باور وړ نه‌دی.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې په وروستيو کلونو کې د افغانستان په سياسي بهيرونو کې د نړيوالې ټولنې رول او د پرېکړو په کولو کې د خلکو د رښتينې ونډې اندازه تل د بحث او نيوکې لاندې پاتې شوې ده. هم‌مهاله روانه اونۍ په لندن کې د افغانستان د راتلونکي په تړاو د طالبانو د مخالفانو تر منځ ناسته شوې چې ناندرۍ یې راپارولې دي.

یو شمېر افغان او اسپانوي ښځینه فعالانو د پنجشنبې په ورځ د (وري ۶مه) د بلجیم په پلازمېنه بروکسېل کې د اروپا پارلمان مخې ته لاریون کړی دی.

یادو لاریونوالو د اروپا له پارلمان او نړۍوالې ټولنې څخه غوښتنه کړې، چې د جنسیتي تبعیض پر وړاندې جدي اقدام وکړي.

دوی په افغانستان کې د ښځو اوسنی حالت د حقونو سیستماتیک نقض او جنسیتي اپارټاید بللی اوز یاته کړې یې ده، چې افغان ښځې نه یوازې له زده‌کړو او کار څخه محرومې دي، بلکې خپلې ټولې بنسټیزې ازادۍ یې هم له لاسه ورکړې دي.

دغو لاریونکوونکو چې د پام اړولو لپاره یې چادرۍ هم په سر کړې وې وايي: «نړۍ باید د افغان ښځو د حقونو پر وړاندې چوپ پاتې نه‌شي. یوازې اعلامیې او بیانونه بسنه نه‌کوي او اروپايي ټولنه باید په دې برخه کې د طالبانو پر وړاندې د فشار له ټولو وسیلو کار واخلي».

لاریون کوونکو له اروپايي ټولنې غوښتنه کړې، چې له افغانستان سره دې خپلې مرستې د ښځو د حقونو له رعایتولو سره مشروطې کړي او د ښځو د بنسټونو د ملاتړ، د پناه غوښتونکو لپاره د خوندي لارو د جوړولو او د تعلیمي فرصتونو د برابرولو په برخو کې دې عملي ګامونه پورته کړي.

یادو افغان او اسپانوي ښځینه فعالانو پر داسې مهال د اروپا د پارلمان مخې ته لاریون کړی، چې نن په افغانستان کې نوی تعلمي کال پیل شو، خو له شپږم ټولګي پورته میلیونونه نجونې له زده‌کړو لا هم بې‌برخې دي.

د لوبغاړو د کمښت له امله، افغان لوبډله له بدلې او ځوان ترکیب سره ډګر ته راووته. د افغانستان لوبډله چې په لومړۍ لوبه کې هم په همدې پایله ماته شوې وه، له دې ماتې سره لا هم د دوو امتیازونو په درلودلو سره په ګروپ کې پاتې ده.

افغانستان لوبه د کیوان متقیان، محبوب حنفي، احمد شکیب مهري، نوید محبوبي، علي باسط نظري، سمیر سمندري، مصور احدي، مازیار کوهیار، علي‌رضا پناهي، امید موسوي او امید پوپلزي (لوبډلمشر) په ترکیب سره پیل کړه.

په دې سیالۍ کې، افغانستان له څو نویو لوبغاړو سره میدان ته کوز شو، چې د لومړي ځل لپاره یې د ملي لوبډلې د ټیم یونیفورم واغوست. د لوبډلې په ترکیب کې بدلونونه او د ملي لوبډلې د ځینو اغېزناکو لوبغاړو نشتوالی (ځکه چې ځینو لوبغاړو لوبډله تحریم کړې وه)، د دې ټیم پر وضعیت څرګند اغېز درلود.

افغانستان لوبه په ښه ډول پیل کړه او په ۱۰مه دقیقه کې د امید پوپلزي له لوري ګول ووهل شو؛ خو میانمار په ۴۵مې دقیقې کې د تان پاینګ په ګول سره لوبه مساوي کړه. وروسته، په ۷۳مه دقیقه کې کیاو زین هم د میانمار لپاره دویم ګول وواهه او خپله لوبډله یې بریا ته ورسوله.

له دې پایلې سره، میانمار ۹ امتیازونه ترلاسه کړل او د جدول په دویم ځای کې پاتې شو؛ ځکه سوریه په پرله‌پسې ډول د پنځو بریاوو او ۱۵ امتیازونو په ترلاسه کولو سره، له دې ډلې څخه وروستي پړاو ته خپل تګ یقیني کړی دی.

رسنیو د پنجشنبې په ورځ راپور ورکړ چې ۶۳ کلن څېړونکی طارق رمضان د پاریس په جنایي محکمه کې د حکم د اعلان پر مهال حاضر نه و. د هغه وکیلانو وویل چې نوموړی د سویس د ژنو په یوه روغتون کې د بسترېدو له امله محکمې ته حاضر نه شو. خو هغوی د محاکمې بهیر «یو خندونکې ننداره» وبلله.

پر هغه لګېدلي تورونه د درېیو ښځو اړوند دي چې وایي طارق رمضان د ۲۰۰۹ او ۲۰۱۶ کلونو ترمنځ پرې جنسي تېری کړی. په فرانسه کې د هغه پر ضد دوسیه په ۲۰۱۷ کال کې هغه مهال پرانیستل شوه چې دوو ښځو د«زه هم»غورځنګ په ترڅ کې د خپل تېري کیسه شریکه کړه.

فرانسوۍ قاضي کورین ګوتزمن وویل چې د رمضان د نیولو حکم صادر شوی، خو سویس له فرانسې سره د مجرمینو د سپارلو تړون نه لري. هغې زیاته کړه چې د ترسره شوو اعمالو د «شدید جدي‌والي» له امله د ۱۸ کلونو بند سزا توجیه کېدونکې ده.

رمضان همداراز د تل لپاره د فرانسې خاورې ته د ننوتلو له بندیز سره مخ شوی دی.

هندا عیاري، چې له قربانیانو څخه یوه ده، له محکمې له وتلو وروسته خبریالانو ته وویل چې قاضیانو د هغې خبرې منلې دي. عیاري، چې لیکواله ده، لومړۍ ښځه وه چې پر طارق رمضان یې د جنسي تېري تور پورې کړ. هغې په ۲۰۱۷ کال کې فرانسوي تلویزیون ته ویلي وو چې رمضان په ۲۰۱۲ کال کې د اکسفورډ د سنت انتوني کالج په یوې خونه کې لکه یو «وحشي حیوان پر ما برید وکړ».

دویمې ښځې هم ادعا کړې چې رمضان په ۲۰۰۹ کال کې د فرانسې د لیون په یوه هوټل کې پرې جنسي تېری کړی. درېیمې ښځې بیا ویلي چې هغه په ۲۰۰۸ کال کې په ژنو کې پر دې تېری کړی و.

طارق رمضان دا تورونه رد کړي او د خپل حضور سره د نوې محاکمې غوښتنه یې کړې ده.

دا حکم په فرانسه او سویس کې د طارق رمضان پر ضد د قضیو په لړۍ کې وروستی پرمختګ بلل کېږي. تر دې وړاندې د سویس عالي محکمې هم د ۲۰۰۸ کال اړوند په جلا دوسیه کې د هغه د محکومیت پرېکړه تایید کړې وه، چې پکې هغه د جنسي تېري په جرم محکوم شوی و.

طارق رمضان د حسن‌البنا لمسی دی، چې د اخوان المسلمین په نوم مشهور او اغېزمن غورځنګ بنسټګر دی. هغه له ډېرې مودې راهیسې وایي چې پر ده لګېدلي تورونه د بدنامولو د یوه کمپاین برخه ده.

طارق رمضان کلونه د اروپا په کچه د اسلامي مطالعاتو له پېژندل شویو او مشهور شخصیتونو څخه و.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د نشه‌يي توکو پر وړاندې د مبارزې معین عبدالرحمان منیر د پنجشنبې په ورځ (د وري ۶مه) د روږدو د درملنې پر مرکز د پاکستان د هوايي برید د قربانیانو د دویمې ډله‌ییزې جنازې په مراسمو کې یاد برید غندلی او ویلي یې دي، چې د قربانیانو وینه د یادې ډلې پر غاړه امانت ده.

نوموړي د اسلامي کنفرانس، ملګرو ملتونو، اروپايي ټولنې او بشري حقونو پر نړۍوالو ادارو غږ کړی، چې د یاد برید په اړه عادلانه څېړنه وکړي.

منیر زیاته کړې: «موږ له اسلامي کنفرانس، ملګرو ملتونو، اروپايي ټولنې او د بشر د حقونو له ټولو مدافع بنسټونو څخه غواړو، چې د دې پېښې په اړه هر اړخېزه، شفافه او عادلانه څېړنه وکړي. عاملین او مسوولین دې د قانون منګلو ته وسپارل شي».

نوموړي دا څرګندونې پر داسې مهال کړي، چې د پاکستان هوايي ځواکونو د کب په ۲۵مه په کابل او ننګرهار کې پر ۹ هدفونو هوايي بریدونه وکړل. په یادو بریدونو کې په کابل کې د امید په نوم د روږدو د درملنې ۲۰۰۰ بستریز روغتون هم په نښه شو. طالبانو ویلي، چې په دغه برید کې ۴۱۱ کسان وژل شوي او ۲۶۳ نور ټپیان شوي دي.