د افغانستان انټرنشنل - پښتو مشر ایډیټر
زما او ستا تر منځ دي غرونه سپینې سپوږمۍ ته سلام کړه سلام به کړمه په افغانستان، پښتونخوا او یو شمرې سیمو کې سپوږمۍ یا په شعرونو او لنډیو کې یادیږي او یا خو د روژې په وروستیو ورځو کې څارل کیږي چې اختر معلوم کړي؛ خو ساینسپوهان پکې د ژوند امکانات څېړي.
ساینسپوهانو لسګونه کاله پر سپوږمۍ تحقیقات کړي، ستورمزلي ورغلي او تازه یو نوی ماموریت ارټیمیس دوه په همدې تمه ایجاد شوی چې ستورمزلي په سپوږمۍ د ژوندانه امکانات وڅېړي.
همدې موضوع ته تم کیږو، خو یوې بلې کوچنۍ مسالې ته مو پام را اړوو؛ لا هم په افغانستان او نړۍ کې میلیونونه کسان باور لري چې ځمکه یا خو هواره ده، یا په فضا کې نه ده، بلکې پورته اسمان او لاندې ځمکه ده او یا انسان هېڅکله سپوږمۍ او فضا ته نه دی تللی.
همدا اوس که مو په خوا کې ملګری وي ترې وپوښتئ چې ایا اسمان پورته او ځمکه ښکته ده او که ځمکه په فضا کې یوه کره ده؟ لکه یو بالون چې په هوا وي او ټول اړخونه ورته یو ډول فضا وي.
ساینس څه وايي؟
ځمکه یوه کروي سیاره ده، چې د جاذبې قوې او د لمر شاوخوا د حرکت له امله په خپل مدار کې ثابته ده. انسانان نه یوازې فضا ته تللي، بلکې د ۱۹۶۹ او ۱۹۷۲ ترمنځ یې څو ځله سپوږمۍ ته سفر کړی دی، وروستی ځل د اپولو ۱۷ ماموریت و.
خو بیا څه وشول؟ او ولې دا سفرونه ودرېدل؟
د سړې جګړې له پای ته رسېدو وروسته، فضايي سیالۍ خپل شدت له لاسه ورکړ او تمرکز د ځمکې مدار ته واوښت؛ خو اوس یو نوی فصل پیل شوی، ارټیمیس دوه چې د یو نوي فصل پیل یې بللی شو.
دا د ناسا له خوا یو نوی انساني ماموریت دی، چې غواړي انسانان یو ځل بیا د سپوږمۍ پر لور لاړ شي؛ خو دا ځل د اوږدمهاله حضور لپاره باید امکانات وڅېړل شي.
په دې ماموریت کې څلور ستورمزلو په فضايي کپسول کې د اپریل په لومړۍ نېټه سفر پیل کړی او ډېر ژر ده چې د سپوږمۍ مدار ته داخل شي. دوی به د سپوږمۍ شاوخوا تاو شي، لنډمهالې څېړنې او ارزونې به وکړي او بیا به بېرته ځمکې ته راستانه شي.
دا سفر شاوخوا لس ورځې دوام کوي، خو دا یوازې یو سفر نه دی، دا د انسان او نوې ټېکنالوژۍ په تاریخ کې یو مهم ازمایښت دی.
له تاسو سره به پوښتنه وي، چې دا سفر ولې دومره مهم دی، چې په ټوله نړۍ کې پرې بحث روان دی.
دا سفر به وښيي چې انسانان د تېکنالوژۍ په وسیله لا هم کولی شي په خوندي ډول ژورې فضا ته سفر وکړي. هلته به د ژوندانه د امکان لپاره اکسیجن، اوبه، تودوخه او داسې نور به په واقعي شرایطو کې وازمویل شي. دا به له ۱۹۷۲ وروسته لومړی ځل وي چې انسانان د سپوږمۍ پر شاوخوا ګرځي.
تر ټولو مهمه مساله بیا دا ده، چې دا د راتلونکي ماموریت لپاره تمرین دی، یعنې ارټیمیس درې چې هدف یې د سپوږمۍ پر سطحې د انسان ښکته کول دي.
ارټیمس ۲ یوازې سپوږمۍ ته یو سفر نه دی، دا د انسان د راتلونکې لپاره یو لوی ګام دی او که چېرې دا معلومه شي چې د سپوږمۍ پر سطحې د ژوندانه د ابتدايي امکاناتو د پېدا کېدا احتمال شته، دا به د انساني تاریخ یو نوی فصل وي.
که دا ماموریت بریالی شي، نو دا به یوازې سپوږمۍ ته د تګ خبره نه وي، بلکې دا به د مریخ او له هغې ور هاخوا سفرونو ته هم لاره هواره کړي.
په ساده ټکو: دا د انسان د نوې فضايي دورې پیل دی.
