ملګري ملتونه: د شري ناروغۍ مخنیوی یوازې د بشپړ واکسین له لارې ممکن دی

راپور زیاتوي چې د ښځو د حضور کمښت د دې لامل شوی چې بنسټیزو خدماتو ته د ښځو او نجونو، په ځانګړي ډول د کورنیو سرپرستو ښځو او راستنېدونکو لاسرسی کم شي.

همدارنګه د نجونو پر زده کړو بندیز د بشري پانګې د عادلانه ودې پر وړاندې یو لوی خنډ بلل شوی. د ملګرو ملتونو په وینا، دغه بندیز د جنسیتي نابرابرۍ کچه لوړه کړې او د وخت نه مخکې ودونو خطر یې زیات کړی دی.

ملګري ملتونه ټینګار کوي چې د ښځو او نجونو د حقونو د خوندیتوب او د هغوی د خدماتو د لاسرسي د یقیني کولو لپاره به خپلې هڅې روانې وساتي او له طالبانو سره ستراتیژیک تعامل یې د بشري مرستو د دوام لپاره اړین بللی.

د راپور له مخې، په ۲۰۲۵ کال کې شاوخوا ۱.۸۸ میلیونه کسان له ایران او ۸۹۹ زره نور له پاکستان نه افغانستان ته راستانه شوي دي.

دا لویه کډوالي د کورونو او ځمکو د کرایو د لوړوالي سبب شوې، او په ځینو سیمو کې یې پر خدماتو او بازارونو فشار زیات کړی دی.

راپور همدارنګه د افغانستان په ختیځ کې زلزلو ته اشاره کوي، چې شاوخوا ۸۶.۸ میلیونه ډالر زیان یې اړولی او د بیا رغونې اړتیا یې ۱۲۸.۸ میلیونه ډالر اټکل شوې ده.

په راپور کې ویل شوي چې په ۲۰۲۵ کال کې شاوخوا ۲۲.۹ میلیونه خلک بشري مرستو ته اړتیا لرله، خو د تمویل کچه یوازې ۹۱۳ میلیونه ډالره وه.

ملګري ملتونه وایي چې د ۲۰۲۵ کال په وروستیو کې له پاکستان سره سرحدي کړکېچ د سوداګرۍ او بشري مرستو پر بهیر جدي اغېز کړی دی.

د راپور له مخې، د مرستو کمښت، د کډوالو زیاتې راستنېدنې او اقلیمي پېښو په ۲۰۲۵ کال کې پر افغان کورنیو، بازارونو او خدماتو سخت فشارونه وارد کړي دي.

دغه راپور چې د «د افغانستان د خلکو د بنسټیزو بشري اړتیاوو د ملاتړ» تر عنوان لاندې خپور شوی، ښيي چې سره له دې ستونزو، د بنسټیزو خدماتو وړاندې کول دوام لري.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو همغږي کوونکي ویلي چې تېر کال میلیونونه افغانانو روغتیايي او اقتصادي خدماتو ته لاسرسی موندلی دی.

د راپور له مخې، له ۳۴ میلیونو څخه زیاتو خلکو روغتیايي خدمات او شاوخوا ۴.۶ میلیونه ماشومانو د زده کړې فرصت ترلاسه کړی دی.

د فرانسې خبرې اژانس د راپور له‌مخې، د کونړ ولایت په خروالو سیمه کې ګڼ کسان د سرو زرو د پیدا کولو دا دودیزه لار کاروي او اوس د دوی لپاره د عاید ترلاسه کولو یوه سرچینه ګرځېدلې ده.

د کونړ په سیند کې د سرو زرو د لټون په موخه د ځايي خلکو ترڅنګ د نورو ولایتونو اوسېدونکي هم دې سیمې ته سفر کوي.

۵۰ کلن شهزاده ګل چې له کابل نه له اتو ساعتونو مزل وروسته خروالو سیمې ته تللی، وايي:« په هېواد کې د کار فرصتونه کم دي، نو ځکه مو ځانونو ته دا کار پیدا کړی دی، خو هغه سره زر چې موږ یې پیدا کوو، د غنمو تر دانې هم واړه وي».

د راپور له‌مخې، د کونړ په غازي اباد ولسوالۍ کې هم سلګونه کسان د غرونو په لمنو کې کار کوي او د غرونو په لمن کې خاورې او کاڼې راټولوي او په دودیز ډول یې د کونړ په سیند کې چاڼ کوي.

۳۵ کلن ګل احمد جان وايي، چې له دې کار څخه په اونۍ کې تر یو ګرامه سره زر پیدا کولی شي، چې بیه یې شاوخوا ۸۰۰۰ افغانۍ کېږي.

په ورته مهال په کونړ کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتو رییس نجیب الله حنیف ویلي، چې په دغه ولایت کې سلګونه کسان د سرو زرو موندلو په کار کې بوخت دي، خو دوی د ماشینونو او کېندونکو وسایلو پر کارولو بندیز لګولی دی.

طالبانو ویلي، چې د ماشینونو په وسیله کېندنې سیند او غرونو ته زیان رسوي.

د دغه پخواني نظامي نږدې کسانو د چارشنبې په ورځ، د وري ۲۶مه، افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې هغه د وري پر ۱۹مه له غرمې وروسته د «طالبانو د څو وسله والو جنګیالیو» په ډزو کې وژل شوی دی.

هغه انځورونه چې له دې پېښې څخه افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي، ښيي چې پر نوموړي د سینې او غاړې په برخه کې دوه مرمۍ لګېدلې دي او مخ یې هم ټپي او په وینو ککړ دی.

ځايي سرچینې وایي، رسول‌داد د پخواني حکومت پر مهال د امنیتي ځواکونو په لیکو کې دنده ترسره کوله. نوموړی د طالبانو له بیا واک ته رسېدو وروسته د دې ډلې د احتمالي غچ اخیستنې له وېرې ایران ته تښتېدلی و، خو یو کال وړاندې بېرته هېواد ته راستون شوی و. له هغه څخه دوه واړه زامن پاتې دي.

د طالبانو ځايي چارواکو تر اوسه د نوموړي د وژل کېدو په اړه څه نه دي ویلي.

دا لومړی ځل نه دی چې یو پخوانی نظامي له ایران څخه تر شړل کېدو وروسته په افغانستان کې وژل کېږي.

تر دې مخکې افغانستان انټرنشنل په یوه څېړنیز راپور کې د یو شمېر هغو پخوانیو نظامیانو د وژل کېدو خبر ورکړی و چې له ایران څخه افغانستان ته ستانه شوي وو. د دغه راپور موندنې ښيي چې طالبان د خپلې «عمومي بښنې» ژمنې ته وفادار نه دي پاتې شوي.

د چارشنبې په ورځ د افغانستان له لوګر، غزني او هرات ولایتونو څخه د افغانستان انټرنشنل مخاطبانو یو شمېر ویډیوګانې را ولیږلې، چې ښيي شاوخوا ۱۰ الوتکې د ایران پر لور روانې دي.

طالبانو تر اوسه ددې الوتکو په اړه رسمي څه نه دي ویلي، خو په کابل کې یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې « د عاصم منیر بدرګه کوونکو الوتکو تر ډېره امنیتي او د ځواک ښودنې اړخ درلود».

ایراني سرچینو ویلي چې پاکستانی پلاوی به د امریکا پیغامونه تهران ته ورسوي او د دواړو هېوادونو ترمنځ د خبرو اترو بهیر د دوام لپاره به د منځګړیتوب رول ولوبوي.

دغه پلاوي ته، چې د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي هم پکې شامل دی، د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي هرکلی ویلی دی.

ویل کېږي چې د دغه سفر هدف د خبرو اترو دویم پړاو ته زمینه برابرول او د پاتې اختلافاتو کمول دي.

د راپورونو له مخې، د خبرو دویم پړاو ښايي په راتلونکو ورځو کې د پاکستان په پلازمېنه اسلام اباد کې ترسره شي، چې د ایران او امریکا استازي به پکې د نورو جزئیاتو په اړه بحث وکړي.

ایراني سرچینو ویلي چې دا پلاوی به د امریکا پیغامونه تهران ته ورسوي او د دواړو هېوادونو ترمنځ د خبرو اترو بهیر د دوام لپاره به د منځګړیتوب رول ولوبوي.

ویل کېږي چې د دغه سفر هدف د خبرو اترو دویم پړاو ته زمینه برابرول او د پاتې اختلافاتو کمول دي.

د راپورونو له مخې، د خبرو دویم پړاو ښايي په راتلونکو ورځو کې د پاکستان په پلازمېنه اسلام اباد کې ترسره شي، چې د ایران او امریکا استازي به پکې د نورو جزئیاتو په اړه بحث وکړي.

تر اوسه د دې لیدنې په اړه د پاکستان رسمي دریځ نه دی خپور شوی.

د چارشنبې په ورځ د افغانستان له لوګر، غزني او هرات ولایتونو نه د افغانستان انټرنشنل مخاطبانو ویډیوګانې را ولیږلې، چې ښيي شاوخوا ۱۰ الوتکې د ایران پر لور روانې دي.

طالبانو تر اوسه ددې الوتکو په اړه څه نه دي ویلي، خو داسې ښکاري چې ښايي دا د پاکستاني پلاوي الوتکې وي.

تر اوسه ایران ته د پاکستان د لوی درستیز په مشرۍ د پلاوي د سفر او بدرګه کوونکو الوتکو په اړه جزئیات نه دي خپاره شوي.