د طالبانو د بلخ د صنعت او سوداګرۍ رییس وايي، صنعت او سوداګرۍ وزارت پرېکړه کړې ده، چې د افغانستان په صنعتي پارکونو کې له غیرفعالو صنعتکارانو صنعتي ځمکې بېرته اخلي. امیر محمد متقي وايي، له هغو صنعتکارانو هم ځمکې اخلي چې د صنعتي فعالیتونو پر ځای یې په نورو موخو کارولې دي.
د طالبانو د بلخ ولایت د صنعت او سوداګرۍ ریاست رییس ددې ډلې اړوندو رسنیو ته ویلي، چې په دغه ولایت کې که صنعتکارانو صنعتي پارکونه د شخصي موخو لپاره کارولي وی ترې بېرته اخیستل کېږي.
له دې وړاندې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویلي وو، چې په زابل او غزني ولایتونو کې یې د صنعتي پارکونو د جوړولو لپاره ځمکې تثبیت کړي دي.
یاد وزارت ادعا کړې وه، چې واک ته د طالبانو له بیا رسېدو وروسته دې ډلې په هیواد کې د صنعتي سکتور هر اړخیز ملاتړ کړی، د صنعتي فابریکو په جوړولو کې د پام وړ لیوالتیا شته او د نویو صنعتي پارکونو جوړولو ته اړتیا لیدل کېږي.
طالبانو ددې صنعتي پارکونو د جوړېدو، پیل او د پانګونې په اړه جزییات نه دي ورکړي.
بریتانیایۍ ورځپاڼې ډېلي مېل په یوه رپوټ کې لیکلي چې د طالبانو له ادعاوو سره سره چې ګواکې «بچهبازي» یې منع کړې ده، په افغانستان کې له هلکانو جنسي ناوړه ګټه اخیستنه لا هم روانه ده. د رپوټ له مخې، د طالبانو ځینې چارواکي، سیمهییز قوماندانان او بانفوذه کسان په دغه بهیر کې ښکېل دي.
په افغانستان کې د «بچهبازۍ» تر نامه لاندې بېوزله او اغیزمن هلکان په ښځینه جامو او سینګار د زورواکو نارینهوو مېلمستیاوو ته بیول کېږي.
دوی نڅا ته اړ ایستل کېږي او وروسته ترې کله ناکله جنسي ناوړه ګټه اخیستل کېږي.
راپور وایي چې قربانیانو له دې وضعیت څخه تر تېښتې وروسته د وهلو ټکولو، جنسي تېري او رواني شکنجو کیسې کړې دي.
ډېری یې کله چې لوی شي او ږیرې یې پرمخ راشي، پرېښودل کېږي. یو شمېر قربانیان وروسته نشهیي توکو، فحشا یا ځانوژنې ته مخه کوي.
په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د نړیوالو مرستو د پام وړ کمېدو له امله قربانیانو ته د ملاتړ او بیارغونې خدمات هم محدود شوي دي.
راپور د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د انساني قاچاق وروستي راپور ته هم اشاره کړې او ویلي یې دي چې په افغانستان کې د ماشومانو جلبوجذب، انساني قاچاق او بچهبازي لا هم دوام لري.
د راپور له مخې طالبان ماشومان د زور، دوکې او ناسمو ژمنو له لارې جذبوي.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت هم د بچهبازۍ داسې پېښې ثبت کړې چې د طالبانو ځینې چارواکي او نورې وسلهوالې ډلې پکې ښکېلې بلل شوې دي.
ژوندي پاتې شویو قربانیانو ویلي چې اوس سیمهییز قوماندانان او بانفوذه کسان د دې ناوړه کړنو اصلي عاملان دي.
ډېلي مېل لیکلي چې بچهبازي په افغانستان کې اوږد تاریخ لري او ریښې یې لږ تر لږه تر دیارلسمې پېړۍ رسېږي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د ډایاګ عمومي مدیر اعلان وکړ، چې د یادې ډلې د نوي لارښود لهمخې په ټول هېواد کې د ډرون او امنیتي کامرو پر وارداتو او اسعتمال بندیز لګول شوی او یوازې هغه کسان یې کارولی شي، چې سراج الدین حقاني او یا هم ارشد معیین جواز ور کړی وي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د ډایاګ مدیر عنایتالله ذوالفقار له یادې ډلې سره نږدې یوې رسنۍ ته ویلي، چې د دوې د نوي لارښود لهمخې، افغانستان ته د ډرون او امینتي کامرو پر واردولو او استعمال بندیز لګول شوی او یوازې هغه کسان ترې محدوده استفاده کولی شي چې د یادې ډلې د لارښود پر شرایطو برابر وي.
عنایتالله وايي:« له امنیتي ډورن کامرو نه یوازې هغو کسانو ته د استفادې اجازه ورکوو، چې جواز لري، هوټل والا که له امنیتي کامرو استفاده کوي، هغوی به د کامرو د فعالیت لپاره فورمه اخلي، د استفادې ځای به یې کتل کېږي او د یو کال جواز په مقابل کې به شل زره افغانۍ مالیه ورکوي ».
نوموړي ویلي، چې د لارښود لهمخې، کاروونکي خپل ډرونونه له ۱۰ مترو لوړ نه شي الوزولی.
یاد طالب چارواکي زیاته کړې:«هغو کسانو به چې مخکې ډرون کامرې کارولې، هغوی اوس اړ دي چې جواز ترلاسه کړي، که په شرایطو برابر وي په دې شرط. که په شرایطو نه وي برابر د استفادې حق نه لري».
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د ډایاګ مدیر ویلي، چې افغانستان ته د ډرون او امنیتي کامرو واردات او تولید د سراجالدین حقاني او د یاد وزارت د ارشد معین له اجازې پرته منع دي.
د طالبانو په دغه لارښود کې یوټیبران، د هوټلونو څښتنان او نور کسان هم له جواز پرته د امنیتي او ډرون کامرو د استعمال اجازه نه لري.
طالبانو خبرداری ورکړی چې له اجازې پرته د ډرون کامرو له کاروونکو سره به قانوني چلند وشي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت په افغانستان کې د ډرون کامرو پر استعمال او وارداتو د بندیز د لاملونو په اړه له رسنیو سره معلومات نه دي شریک کړي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني تره مولوي ابراهیم حقاني د پکتیا ولایت روحاني بابا ولسوالي کې د نېزه وهنې دودیزې سیالیو کې د ګډون پرمهال ویلي، چې ویلي، چې ۵۰ کاله وړاندې جهاد په نېزه وهلو پیل شوی و.
د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني تره رسنیو ته ډېر کم راڅرګندیږي.
په حاجي ابراهیم مشهور د حقاني شبکې دغه غړی د طالبانو په واکمنۍ کې دنده نه لري خو د شخړو د حل یو کمېسیون یې جوړ کړی دی او له دې لارې یې په ځینو ولایتونو کې استازي ټاکلي دي.
د طالبانو له بیاځلي واکمنېدو سره د ځینو پخوانیو چارواکو کورونه ددې ډلې غړو ونیول او په لومړیو کالونو کې د پخواني ولسمشر محمد اشرف غني ورور حشمت غني ادعا وکړه، چې د هغه د ورور کور ابراهیم حقاني نیولی او پکې مېشت دی.
د سراج الدین حقاني یو بل تره چې د طالبانو په روانه واکمنۍ کې د کډوالو وزیر و، د داعش خراسان وسله والې ډلې په یوه ځانمرګي برید کې ووژل شو.
د خیبر پښتونخوا په اورکزۍ ولسوالۍ کې د امنیتي پېښو له ډېرېدو سره سږکال د لوی اختر پر مهال د سیلانیانو شمېر کم شوی و. په سیمه کې له شپږو میاشتو راهیسې انټرنېټ هم بند دی چې زده کوونکي او د سیمې اوسېدونکي یې له سختو ستونزو سره مخ کړي.
د طبیعت په ښکلو درو شتمنه اورکزۍ ولسوالۍ د وروستو میاشتو امنیتي پېښو له امله د سیلانیانو د سیل او سیاحت له نوملړه غورځېدلې ده.
سیمه ییز خلک وایي هر کال دلته د سیمهییزې ادارې له لوري د سیلانیانو د اسانتیا لپاره بېلابېل ترتیبات کېدل خو سږکال هغه ترتیبات هم ونه لېدلی شول. د دولتي کارکوونکو په وینا، د تېر کوچني اختر پر مهال د اورکزو ولسوالۍ ټولې سیمې پرانستې وې، په تګ راتګ کې هېڅ ډول ستونزه نه وه چې له کبله یې سلګونه زره سیلانیانو غرنیو سیمو ته مخه کړه. خو سږکال د سیلانیانو شمېر په نشت برابر و.
د اورکزو ولسوالۍ په درېو تحصیلونو وېشل شوې ده چې پکې د پاس اورکزو تحصیل، منځنۍ او کوزه اورکزۍ تحصیلونه شامل دي.
د اورکزو یوه دولتي کارکوونکي افغانستان انټرنشنل ته وویل چې په پاس اورکزو کې له تېرو شپږو میاشتو راهیسې د امنیت وضعیت خورا خراب شوی چې اغېزې یې اوس پر ټولې ولسوالۍ پرېوځي.
هغه وویل چې په منځنۍ او کوزه اورکزۍ کې امنیتي وضعیت نن هم د نورو سیمو په پرتله لږ څه ښه دی خو په سیمه کې وېره او ترهه ډېره زیاته ده او د اوازو بازار هر وخت تود وي چې له کبله یې سیلانیان له ورتګه ډډه کوي.
د اورکزو ولسوالۍ نږدې څلور سوه زره وګړي لري او ښایسته سیمه ده. د دې ولسوالۍ پولې له شمالي وزیرستان، کورمې، هنګو، کوهاټ او خیبر ولسوالیو سره نښتي دي.
د منخنۍ اورکزو د مشتي مېلې یو اوسېدونکي محمد عامر افغانستان انټرنشنل ته وویل، « له تېرو پنځو شپږو کلونو راهیسې اورکزو ته هر کال د دوبي په موسم کې سیلانیان په لکونو کې راتلل او همداسې د دوو لویو اخترونو په موقعو کې له درېو تر څلورو لکو سیلانیانو لرې پرتو سیمو ته راتګ کاوه».
د اورکزو یو استاد ثاقب سالار وویل چې پنځه کاله مخکې ټولې سیمې پرانېستې وې، له اورکزو څخه پورته کورمې، خیبر او ان تر شمالي وزیرستان پورې په اسانۍ سفر کېدای شو خو اوس حالت بشپړ بدل شوی دی.
هغه وویل، « د سیلانیانو د کموالي له کبله پر ځايي اقتصاد ډېر بد اغېز شوی او له دې سره بېروزګاري هم زیاته شوې ده».
هغه وویل چې په سیمه کې له شپږو میاشتو راهیسې انټرنیټ پرې شوی، چې له امله یې په ځانګړې توګه زده کوونکي له ګڼو ستونزو سره مخ دي.
د ثاقب سالار په وینا، انټرنېټ نن سبا یوه مهمه اړتیا ده خو له بده مرغه د احتجاجونو او غوښتنلیکونو باوجود د اورکزو خلک له دې مهمې اړتیا څخه محروم دي.
په پاس اورکزو کې له تېرو شپږو میاشتو راهیسې حالات خورا ترینګلي دي. سیمهییزې ادارې په تازه ورځو کې خپل ټولو دولتي کارکوونکو ته لارښوونه کړې چې د پاس اورکزو خواته له تګ څخه ډډه وکړي. سیمهییز خلک وایي چې په په دې سیمه کې پولیس د ماښام پر وخت له تاڼو دباندې نه شي وتلای چې له کبله یې هلته خلک له سختې ناامنۍ سره مخ دي.
طالبانو په خوست ، پکتیا او پکتیکا ولایتونو کې پر ډیورنډ کرښه خپلو امنیتي پوستو ته د خندقونو د کېندلو چارې پیل کړې دي. سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې دغه خندقونه په ځاځي میدان، علیشیرو، ګوربزو، تڼیو او سپیره ولسوالۍ کې پیل شوي او په نورو ولایتونو کې هم په پلان کې دي.
څو تنو، چې ددې خندقونو د کیندلو په چاره کې ښکیل دي، د یکشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې طالبان دا چاره خپلو پوستو ته د خوندي اکمالاتو لارو په موخه کوي، ځکه په دې وروستیو کې یې امنیتي پوستې د اکمالاتي ستونزو له امله زیانمنې شوې او حتا تخلیه شوې وې.
طالبانو د خندقونو د کیندلو چارې د لاسباړې په بدل کې عامو کاریګرو ته سپارلې دي.
ددغو خندقونو د کیندلو له چارې سره نږدې یوې سرچینې له نومښودنې پرته افغانستان انټرنشنل ته وویل، « په لومړي ګام کې پلان دادی، چې دغه خندقونه د شاوخوا یو متر بر په درلودو ووهل شي، چې جنګیالي او د وسلو او اکمالاتو لپاره کارېدونکي څاروي ( خر، اس او کچره) پکې ازاد تګ او راتګ وکړای شي».
د سرچینې په وینا، اوس به وسله او خوراکي توکي له امنیتي پوستو نه لرې تخلیه کیږي او له هغه ځایه به پوستو ته لېږدول کیږي.
سرچینه وايي، چې په دویم ګام کې ټاکل شوې په اوارو سیمو کې دوه متره او شل سانتي خندقونه جوړ شي، چې موټر هم پکې په خوندي توګه تګ او راتګ وکړای شي.
د پوستو کمزوری جوړښت
د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې جوړې شوې ډېری امنیتي پوستې له کانکریټ، تقویه شوي کانکریټ او په ځینو برخو کې له فلزي ترکیباتو جوړې شوې دي.
د افغانستان په جنوب ختیزو او جنوب لویدیزو ولایتونو کې طالبانو له سلو ډېرې پوستې جوړې کړې، خو د ډېری پوستو په اړه ویل کیږي، چې کم کیفیته توکي پکې کارول شوي او د هاوان او توپ د مرمیو پر وړاندې مقاومت نه لري.
طالبان او پاکستاني ځواکونه څو ځله د پوستو د جوړولو او اغزن سیم غځولو پر سر سره نښتي دي او وروستۍ نښتې یې د ۲۰۲۶ کال په فبروري میاشت کې وشوې، چې دواړو خواوو پکې الوتکې، ډرونونه او درندې وسلې وکارولې.
پاکستان د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې له ۱۴۰۰ ډېرې سترې او وړې امنیتي پوستې جوړې کړې، چې په کمرو، ډرون او رادارونو سمبال دي. پر دې سربېره، دغه هېواد پر ډیورنډ کرښه اغزن تار هم غځولی.
د ۲۰۲۵ کال په اپرېل کې پاکستاني چارواکو اعلان وکړ، چې د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې پرمختللې زغرهوالې امنیتي پوستې جوړوي، چې په ریموټ کنټرول ماشینګڼو، شپې لید وسایلو او ۳۶۰ درجې څارنې سیسټمونو به مجهزې وي.
افغانستان، چې په تاریخي توګه ډیورنډ کرښه د سرحد په توګه نه مني، په تېرو لسیزو کې یې د پاکستان په څېر پر دې کرښه فزیکي حضور کمرنګه او نظامي تاسیسات محدود دي.
د افغانستان د پوستو شمېر شاوخوا ۳۰۰ ګڼل کیږي، چې یو شمېر یې په دې وروستیو کې طالبانو جوړې کړې دي.
د ۲۰۲۵ کال په مارچ کې پاکستاني چارواکو له طالبانو غوښتنه وکړه، چې په تورخم کې پر دوو امنیتي پوستو پیل کړی کار بند کړي، خو طالبانو د اسلام اباد غوښتنه ونه منله او د دواړو خواوو ترمنځ نښتې پیل شوې.
د سیمې د خلکو په وینا، طالبانو په نورستان او کونړ کې د نښتو پرمهال خپلې ځینې پوستې د اکمالاتي لارو نه درلودو له امله پرېښودې، چې د خلکو غبرګونونه یې را وپارول.
په خوست کې د کیندل کېدونکو خندقونو په چاره کې بوخت یو تن وویل، چې اوس پر پوستو د پاکستاني ځواکونو د بمبارۍ او یا هم توپچي بریدونو د دوام پرمهال د طالبانو جنګیالي په خوندي ډول په خندقونو کې ځای پرځای کېدای شي او په دې توګه به د تېر په څېر امنیتي پوستې خالي نه پاتې کیږي.
خندق کېندل په اسلام کې پر پنځم هجري کال په مدینه منوره کې پر مسلمانانو د بني نضیر او څو نورو قبیلو د برید پرمهال پیل او بریالي شول او له همدې امله په ګڼو جهادي جنګیالیو ډلو کې د جګړې د یوه تاکتیک په توګه محبوبیت لري.