د طالبانو دعامې روغتیا وزیر نور جلال جلالي په کابل کې دواکسین معافیت نړیوال اتحاد له مسوولې ورونیکا ماویا، د روغتیا نړیوال سازمان او یونیسف له استازو سره د شري او پولیو پر ضد د مبارزې د واکسین ملي ستراتیژۍ او د لومړنیو روغتیايي خدمتونو د پراختیا په اړه غږېدلی.
د طالبانو د عامې روغتیا د معلوماتو له مخې په دې لیدنه کې نور جلال جلالي د ساري ناروغیو په ځانګړي ډول د شري او پولیو پر ضد مبارزه د عامې روغتیا وزارت له اساسي لومړیتوبونو څخه بللې ده.
نوموړي زیاته کړې چې د واکسین او روغتیا ملي ستراتیژۍ به ډېر ژر وروستۍ شي او د پلي کېدو او همغږۍ لپاره به له اړوندو ادارو سره شریکې شي.
وزارت وایې دواکسین معافیت نړیوال اتحاد مسوولي ورونیکا ماویا او د روغتیا نړیوال سازمان او یونیسف استازو ټینګار وکړ چې افغانستان لا هم د دغو ادارو د پروګرامونو له لومړیتوبونو څخه دی او دوی به د روغتیا واکسین او معافیت په برخو کې خپلو همکاریو ته دوام ورکړي.
د افغانستان د پخوانۍ ولسي جرګې د غړي شاپور حسنزوی «پخوانۍ» مېرمنې د خپلو ټپونو طبي اسناد او عکسونه افغانستان انټرنشنل ته وړاندې کړي او هغه یې په کورني تاوتریخوالي تورن کړی دی. خو حسنزوی دا تور ردوي او وایي چې مېرمن او دوه ماشومان یې «د طالبانو په توطیه تښتول شوي دي.»
د دې کورنۍ د برخلیک په اړه دوه په بشپړ ډول توپیر لرونکي روایتونه دي: یو د هغې ښځې روایت دی چې وایي د کورني تاوتریخوالي له امله یې د خپل پلار کور ته پناه وړې ده، او بل د هغه سړي ادعا ده چې وایي مېرمن او ماشومان یې «تښتول شوي» او د طالبانو بنسټونه په دې «تښتونې» کې لاس لري.
د طبي اسنادو د یوې مجموعې، د ټپونو د عکسونو، د اوسېدو د اسنادو څېړنه او له دې دوسیې سره د تړلو کسانو سره خبرې اترې ښیي چې دا کورنی جنجال اوس په یوې ناندریزې دوسیې باندې چې سیاسي اړخونه لري، بدل شوی.
د طبي اسنادو او انځورونو څېړنه چې افغانستان انټرنشنل کړې ده، ښیي چې د شاپور حسنزوی پخوانۍ مېرمن سخته ټپي شوې ده.
په دې انځورونو کې د هغې د بدن په ځینو برخو، لکه ورنونو، خېټه او د اوږې په ساحه کې د شینوالي نښې لیدل کېږي.
همدارنګه د راډیولوژي (ایکسرې) عکسونه چې د افغانستان انټرنشنل په واک کې ورکړل شوي، د هغې د ښۍ پښتۍ د یوه هډوکي ماتېدل ښیي.
دا ښځه چې ویې نه غوښتل نوم یې خپور شي، وایي چې د سخت کورني تاوتریخوالي له زغملو وروسته یې کابل پرېښی او په تهران کې د خپل پلار کور ته یې پناه وړې ده. هغه وایي چې اوس شاوخوا اته میاشتې کېږي چې په تهران کې ژوند کوي او په پارسا روغتون کې تر درملنې لاندې ده.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د عامه اړیکو مرستیال رحیمالله بریال په ایکس کې په یو پیغام کې لیکلي چې شاپور حسنزوی څلور مېرمنې لري او یوې مېرمنې یې ترې شکایت کړی دی.
د دغه طالب چارواکي په وینا، مطرح شوی شکایت د خپلې مېرمنې سره د ښاغلي حسنزوی د «خورا ظالمانه چلند» په اړه و.
هغه ادعا کړې چې حسنزوی خپله مېرمن د ودانۍ له درېیم پوړ څخه ښکته غورځولې او هغه د یو موټر په چت باندې له لګېدو وروسته د ګاونډیانو له خوا روغتون ته لېږدول شوې وه.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د عامه اړیکو مرستیال وایي چې د سیمې ګاونډیان د دې پېښې شاهدان وو.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د روایت له مخې، حسنزوی له دې پېښې وروسته پاکستان ته لاړ او افغانستان ته له راستنېدو وروسته څلور میاشتې وروسته ونیول شو او محکمې ته معرفي شو.
دغه وزارت همدارنګه ویلي چې د حسنزوی مېرمنې په همدې موده کې، «په خپل رضایت او شخصي پرېکړې» د خپلو ماشومانو او ورور سره یوځای له هېواده بهر سفر کړی او اعلان یې کړی چې نور چمتو نه ده د هغه سره ژوند ته دوام ورکړي.
شاپور حسنزوی د طالبانو د کورنیو چارو وزارت روایت ردوي.
هغه له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې د کورني تاوتریخوالي ادعاګانې «بېبنسټه» وبللې او ویلي یې دي چې د طالبانو محکمې د دوسیې له څېړلو وروسته هغه ته برائت ورکړی دی.
حسنزوی وایي چې شاوخوا یو نیمه میاشت د طالبانو په زندان کې و او بیا خوشې شو.
هغه مدعي دی چې داسې اسناد په واک کې لري چې د هغه د برائت حکم ښیي، خو د دغه راپور تر چمتو کېدو پورې یې دا اسناد وړاندې نه کړل.
شاپور حسنزوی وایي مېرمن او ماشومان یې تښتول شوي او له افغانستان څخه د دوی وتل د هغه «له اجازې پرته» شوي دي.
د هغه په وینا د کورنۍ د غړو پاسپورټونه د هغه په واک کې وو، خو د هغوی لپاره نوي د سفر اسناد صادر شوي څو وکولای شي هېواد پرېږدي.
هغه د طالبانو د کورنیو چارو وزارت تورنوي چې په دې معامله کې یې همکاري کړې او وایي چې دا دوسیه د افغانستان د پخواني حکومت د څېرو د بدنامولو لپاره جوړه شوې ده.
افغانستان انټرنشنل د حسنزوی له پخوانۍ مېرمنې او د هغې له دوو کمکیو لوڼو سره د ویډیویي اړیکې له لارې په تهران کې د هغوی د نیکه په کور کې د هغوی شتون تایید کړای شو.
د دې ښځې پلار چې ویې نه غوښتل نوم یې خپور شي، وایي چې لور یې په بشپړ رضایت سره ایران ته راغلې ده.
هغه د دوو ماشومانو د اوسېدو رسمي اسناد هم وړاندې کړل چې ښیي دواړه په تهران کې قانوني اقامت لري.
د ماشومانو نیکه وایي چې د هر یو د اقامت د اسنادو د ترلاسه کولو لپاره یې شاوخوا ۱۵۰۰ ډالره لګښت کړی دی.
هغه وایي که شاپور حسنزوی یې د خپلو ماشومانو ساتنه غواړي، کولای شي د هغوی د لیدو لپاره تهران ته سفر وکړي؛ خو لور یې د هغه څه له امله چې «سخت تاوتریخوالی» یې بولي، چمتو نه ده کابل ته بېرته ستنه شي.
څېړل شوي اسناد ښیي چې د شاپور حسنزوی د مېرمنې کورنۍ د ۱۴۰۴ کال د چنګاښ په دویمه نېټه د طالبانو په درېیمه امنیتي حوزه کې د هغه پر ضد شکایت ثبت کړی دی.
خو دا څرګنده نه ده چې د دې دوسیې بشپړ قضایي پړاوونه څنګه پر مخ تللي او ایا د طالبانو محکمې د ټولو مطرح شویو ادعاوو په اړه وروستی حکم صادر کړی دی که نه.
دا دوسیه په داسې شرایطو کې رامنځته شوې چې حسنزوی د افغانستان د جمهوریت د دورې یو له سیاسي څېرو څخه و. هغه د افغانستان په ولسي جرګه کې د لوګر ولایت د خلکو استازی و.
په ۱۴۰۰ کال کې د جمهوریت حکومت له سقوط وروسته، هغه افغانستان پرېښود، خو وروسته له افغان شخصیتونو سره د طالبانو د تماس کمیسیون له لارې هېواد ته ستون شو.
حسنزوی مخکې ویلي وو چې د راستنېدو لپاره یې د طالبانو په ژمنو باور کړی و، خو وروسته یې له خپلې پرېکړې پښېماني ښودلې وه او ویلي یې وو چې طالبانو په خپلو ژمنو عمل نه دی کړی.
په اوس وخت کې د دې دوسیې په اړه دوه متضاد روایتونه دي، چې له یوې خوا، طبي اسناد او د شاپور حسنزوی د پخوانۍ مېرمنې او د هغې د کورنۍ څرګندونې د کورني تاوتریخوالي او ایران ته د پناه وړلو روایت روښانه کوي.
حسنزوی ادعا کوي چې د یوې سیاسي توطیې او کورنۍ تښتونې قرباني شوی دی.
د هغه مېرمنه وایي چې مخکې د کورني تاوتریخوالي پر مهال، حسنزوی هغې ته «طلاق» ورکړی دی او له همدې امله دا واده پای ته رسېدلی دی.
دا ښځه په تهران کې د خپل پلار له ملاتړه برخمنه ده، خو بله مهمه پوښتنه دا ده چې په افغانستان کې د کورني تاوتریخوالي نورې قرباني ښځې -چې کورنی چاپیریال ورته ناامنه دی- چېرته لېږدول کېږي.
د ۱۴۰۰ کال له زمري میاشتې مخکې، د کورني تاوتریخوالي قرباني ښځې د ښځو چارو وزارت تر مدیریت لاندې امن کورونو ته لېږدول کېدې.
طالبانو په کابل باندې له ولکې وروسته شاوخوا پنځه کاله وړاندې د ښځو چارو وزارت او د افغانستان د بشر د حقونو خپلواک کمیسیون لغوه کړل.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو استازولۍ (یوناما) د ۱۴۰۲ کال د لیندۍ میاشتې په یو راپور کې لیکلي وو چې د طالبانو قاضیانو د تاوتریخوالي قرباني ښځې «د ساتنې لپاره» د ښځو زندانونو ته لېږلې دي.
افغانستان انترنشنل د طالبانو له ویاند څخه وپوښتل کله چې د دغې ډلې دولتي ادارې تشخیص کړي چې د یوې ښځې لپاره کورنی چاپیریال ناامنه دی، هغه چېرته لېږدوي، خو تر اوسه یې ځواب نه دی ترلاسه شوی.
کورنی تاوتریخوالی په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي یو له تر ټولو پراخو بڼو څخه دی خو د ټولنیزو پایلو له وېرې، اقتصادي وابستګۍ، کورنیو فشارونو او حمایتي او قضایي نظام ته د لاسرسي د کمزورتیا له امله د دې پېښو لویه برخه هېڅکله نه راپور کېږي. له همدې امله شته احصایې احتمالاً د واقعیت یوازې یوه برخه ښیي.
د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر ندا محمد ندیم د وزارت د مشرتابه شورا په غونډه کې په چارو کې د اخلاص، تقوا، همغږۍ او دندې ته د پابندۍ سپارښتنه کړې ده. په دې ناسته کې د «کمزورو» خصوصي پوهنتونونو د معرفي کولو او دولتي پوهنتونونو د لیسانس دورې د وخت په اړه پرېکړې شوې دي.
د طالبانو د لوړو زده کړو د وزارت نن سې شنبه، د چنګاښ پر ۲۳مه په اېکس کې لکیلي، چې د رهبري شورا ناسته کې د دغه وزارت د وزیر ندا محمد ندیم ټینګار وکړ چې د یوې برخې نیمګړتیا او بېپروايي پر ټولو کارونو منفي اغېز کوي، نو ځکه باید د ادارې پرمختګ او اصلاح ته جدي پاملرنه وشي.
ندا محمد ندیم د پوهنتونونو او دیني جامعاتو له مسوولینو وغوښتل چې د رغنیزو پروژو، د محصلانو د لیلیو او د دعوت او ارشاد د چارو دوامداره او جدي څارنه وکړي.
د وزارت په وینا، په دې ناسته کې د پوهنتونونو او دیني جامعاتو د څارنې په موخه د مرکزي ریاستونو پر صلاحیتونو او د ځینو کمزورو خصوصي پوهنتونونو د پېژندنې په اړه خبرې اترې شوې دي.
د غونډې په لړ کې د هغو محصلانو د فیس په اړه پرېکړې وشوې چې د ماسټري او دوکتورا تیزسونه یې لیکلي خو دفاع یې نه ده کړې.
همدارنګه په دې ناسته کې د متقاعدو استادانو د خدمت د مودې د غځولو او یو شمېر نورو مهمو علمي او اداري موضوعاتو په اړه پرېکړې شوې دي، خو ددې پرېکړو جزئیات نه دي رسنیز شوي.
د پاکستان پنجاب ایالت په ملتان کې پولیسو ۱۳ افغان متخصص ډاکټران او د طب یوه محصله نیولي او د اخراج لپاره یې د اټک توقیف مرکز ته لېږدولي دي. نیول شوي افغانان وایي، د ویزو د تمدید او نوې ویزې غوښتنلیکونه یې نږدې یو کال مخکې سپارلي خو لا هم نه دي منظور شوي.
نیول شویو افغان ډاکټرانو افغانستان انټرنشنل ته په لیږل شویو پیغامونو کې ویلي، چې دوی د پنجاب ایالت د ملتان ښار له یوه دولتي روغتون څخه پولیسو نیولي او اوس د اخراج په موخه د اټک توقیف مرکز ته لېږدول کېږي.
د دوی په وینا، په نیول شویو کسانو کې ۱۳ د تخصص محصلان، یو بل تن مسوول او یوه د طب محصله شامل دي.
دوی وایي، پنځو کسانو پاکستان ته د داخلېدو ویزې او نورو د ویزو د تمدید غوښتنلیکونه نږدې یو کال مخکې سپارلي وو، خو تر اوسه یې هېڅ غوښتنلیک نه دی منل شوی.
د نیول شویو افغانانو په وینا، سره له دې چې د پولیسو او ځانګړو امنیتي څانګو له لوري یې څو ځله د اسنادو او هویت د تایید بهیر بشپړ شوی، بیا هم د ویزو غوښتنلیکونه نه دي منظور شوي.
دوی له پاکستاني حکومت او د طالبانو له ادارې غوښتنه کړې چې د دوی د اخراج مخه ونیسي او اجازه ورکړي چې په پاکستان کې د تخصص زده کړې تر بشپړېدو پورې پاتې شي.
د طالبانو د کابل ښاروال د روسیې فدراسیون له سفیر دمیتري ژیرنوف سره په ناسته کې د زېربنايي پروژو، هوايي پلونو، ښاري مدیریت، اداري وړتیاوو او د کابل ښاروالۍ او د روسیې د ښاروالیو ترمنځ د همکاریو د پراختیا او ملاتړ غوښتنه کړې ده.
د طالبانو د ښاروالۍ د معلوماتو له مخې، په دې لیدنه کې کابل ښاروال د دې ادارې د پراختیايي برنامو او پلانونو د تشریح ترڅنګ، د زېربنايي او ټولګټو پروژو د پلي کېدو او د ښاري مدیریت په برخه کې د روسیې فدراسیون د دوامداره همکاریو غوښتنه کړې ده.
د روسیې فدراسیون سفیر د کابل ښاروالۍ د پراختیايي برنامو او پلانونو ستاینه کړې او ویلي یې دي، چې د کابل ښار د ابادۍ لړۍ په چټکۍ روانه ده او د پخوا په پرتله د ښار په بڼه کې د پام وړ مثبت بدلون راغلی دی.
نوموړي له کابل ښاروالۍ سره د خپل هېواد د همکاریو پر دوام ټینګار کړی او هیله یې څرګنده کړې چې د دواړو لوریو د اړیکو په لا پیاوړتیا سره به په کابل ښار کې د لا ډېرو اغېزناکو پروژو د پلي کېدو زمینه برابره شي.
په اسعد اباد کې د طالبانو د برېښنا مسوولانو ویلي چې د کونړ پر سیند د برېښنا بند جوړولو لپاره د پنځو سیمو سروې او تخنیکي چارې بشپړې شوې دي. د کونړ اوسېدونکي وايي، چې د بندونو په جوړېدو سره به د دوی کورونه او ځمکې له سېلابونو خوندي شي.
د کونړ ځايي چارواکو له طالبانو سره تړلې رسنۍ حریت ته ویلي، چې د دغې سروې اصلي موخه پر کونړ سیند د اوبو او برېښنا د بندونو د جوړولو لپاره د مناسبو ځایونو دقیق تثبیتول دي.
د کونړ د برښنا امر عمر ګل نایب ویلي چې د دغو لومړنیو تخنیکي چارو په بشپړېدو سره به په راتلونکي کې په دغو سیمو کې د بندونو د رغولو عملي کارونو ته لاره هواره شي.
د کونړ ولایت اوسېدونکو د دغو بندونو د جوړېدو د لومړنیو چارو هرکلی کړی دی.
د سیمې خلک وایي چې پر دغه سیند د بندونو رغول د دوی د سیمې د ابادۍ او پرمختګ لپاره خورا حیاتي ارزښت لري او د دې پروژې پلې کېدو ته په تمه دي.
د سیمې د خلکو په وینا، د دغو بندونو په جوړېدو سره به د هغوی کرنیزې ځمکې او د استوګنې کورونه د موسمي او ویجاړوونکو سېلابونو له خطرونو څخه خوندي پاتې شي.
هغوی زیاتوي چې د دغو پروژو په عملي کېدو سره به په کونړ کې د ابادۍ او اقتصادي ودې یو نوی فصل پیل شي.
له دې وړااندې د هند د بهرنیو چارو وزارت ویاند پر کونړ سیند د طالبانو د بند جوړونې ملاتړ کړی و او وویلي و، چې نوی ډیلی چمتو دی د اوبي سرچینو د دوامداره مدیریت په برخه کې همکاري وکړي.
د طالبانو او پاکستان ترمنځ له نښتو وروسته د طالبانو ځینو مشرانو پر کونړ سیند د بند جوړ ولو خبر ور کړی و، خو په دې برخه کې تراوسه د عملي اقدام نښې نه ښکاري.