د بشري حقونو څار بنسټ غړې: د محمد نذیر پکتیاوال د مړینې په اړه دې بشپړ معلومات خپاره شي

سینټکام ویلي چې د سر اعلی قومندان د لارښوونې له مخې یې د دوشنبې په ورځ د ماښام په ۴:۴۵ بجو د ایران پر ضد د بریدونو درېیم پرله‌پسې پړاو پیل کړ.

د امریکا دغه قومندانۍ په خپل ایکس حساب کې لیکلي: «دا بریدونه به د ایران پر ځواکونو دروند لګښت تحمیل کړي او د دوی هغه وړتیا به کمزورې کړي چې پر بې‌ګناه ملکي وګړو او د هرمز تنګي له لارې پر سوداګریزو بېړیو بریدونه ترسره کړي.»

د امریکا مرکزي قوماندانۍ د بریدونو د دقیقو هدفونو، د کارول شویو وسلو او د احتمالي زیانونو په اړه نور جزیات نه دي ورکړي.

په ورته وخت کې، په متحده عربي اماراتو کې د امریکا سفارت اعلان کړی چې د سیمه‌ییز امنیتي وضعیت له امله یې په ابوظبي کې سفارت او په دوبۍ کې قونسلګرۍ د جولای له ۱۳مې تر ۱۵مې پورې ټول قونسلي ملاقاتونه لغوه کړي دي.

د امریکا سفارت په خبرتیا کې ویلي: «که تاسو په دغو نېټو کې ملاقات لرئ، سفارت یا قونسلګرۍ ته مه راځئ؛ موږ به له تاسو سره د نوي وخت د ټاکلو لپاره اړیکه ونیسو.»

سفارت زیاته کړې چې په متحده عربي اماراتو کې د امریکا سفارت او قونسلګري لا هم د «وتلو د امر» په حالت کې دي، چې له امله یې د امریکا غیراضطراري دولتي کارکوونکي له هېواده بهر انتقال شوي دي.

د خبرتیا له مخې، په متحده عربي اماراتو کې د امریکا د ویزو ټول عادي خدمتونه لا هم ځنډول شوي او یوازې محدود قونسلي خدمات امریکايي اتباعو ته وړاندې کېږي.

نور نوري د چراغ پوهنتون د طب پوهنځي د پنځم سمستر محصل و او تر اوسه یې طالبانو د نیولو انګېزه نه ده په ډاګه کړې.

د نور نوري یو تن ټولګیوال افغانستان انټرنشنل-پښتو ویلي، چې نوموړی د جون میاشتې په دویمه نېټه د کابل ښار کې د کورنیو چارو وزارت مخې ته ونیول شو او له هغه وروسته د دغه وزارت په نظارت خونه کې ساتل کېږي.

د نوري دغه ټولګیوال، چې د امنیتي اندېښنو له امله یې نه غوښتل نوم یې څرګند شي، وویل: «د جون په دویمه نېټه د سهار شاوخوا ۸:۳۰ بجې ورته د کورنیو چارو وزارت مخې ته زنګ راغی او ورته یې وویل چې پیسې پسې راشه. دا پیسې د کاروبار لپاره وې، خو د کورنیو چارو وزارت د اختطاف ضد ریاست کارکوونکو ونیوه.»

د سرچینې په وینا، نور نوري غوښتل د خوراکي توکو د یوه دوکان لپاره پیسې ترلاسه کړي. هغه وايي، د نوموړي یوه ملګري ورته زنګ وهلی و چې غوښتل یې د دوکان د پیل لپاره پور ورکړي.

تر اوسه روښانه نه ده چې هغه پیسې چې نوري پسې ورغلی و، څه شوې او د دې پېښې تر شا اصلي انګېزه څه ده.

د نوري ټولګیوال ادعا کړې چې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت له نوموړي څخه د هغه د پلار د ټولنیزو رسنیو حسابونو پاسورډونو غوښتنه هم کړې ده.

سرچینې وویل چې د نوري کورنۍ د نوموړي په اړه اندېښمنه او د نوموړي په اړه د وضاحت غوښتنه کوي.

تر اوسه د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د دې ادعاوو په اړه رسمي څرګندونې نه دي کړې.

یاده دې وي چې، د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د نیونو او توقیفونو په اړه د بشري حقونو بنسټونو او ملګرو ملتونو ادارو هم بار بار اندېښنې څرګندې کړي دي.

یوناما او د بشري حقونو څار بنسټ په خپلو راپورونو کې د ځینو کسانو د خپل‌ سرو نیونو، د تورونو د نه روښانتیا او د قانوني بهیر د مراعت په اړه اندېښنې ثبت کړې دي. طالبان بیا وایي چې د امنیتي پېښو او جرمونو په تړاو د دوی اقدامات د نافذه اصولو له مخې ترسره کېږي.

د پولنډ سرحدي ځواکونو ادارې د دوشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۲۲مه، په خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي چې یاد کسان د پولنډ، لیتوانیا او بلاروس پر سرحدونو پېژندل شوي او تر نیول کېدو وروسته، د قانوني مراحلو له بشپړېدو سره سم د لیتوانیا چارواکو ته سپارل شوي دي.

د خبرپاڼې له مخې، پولنډي ځواکونو یو اوکراینی وګړی هم نیولی، چې د دې ادارې په وینا د پنځو کډوالو د لېږد لپاره سرحدي سیمې ته تللی و او د عملیاتو پر مهال ونیول شو.

د پولنډ سرحدي ساتونکو ویلي، نیول شوي کډوال د دواړو هېوادونو ترمنځ د همکارۍ د میکانېزم له مخې د قانوني پروسې تر بشپړېدو وروسته د لیتوانیا اړوندو ادارو ته سپارل شوي دي.

د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، ګڼو افغانانو د امنیتي اندېښنو، ټولنیزو محدودیتونو او اقتصادي ستونزو له امله هڅه کړې چې د بلاروس او لیتوانیا له لارې د اروپايي ټولنې غړو هېوادونو ته ځان ورسوي.

د بلاروس او پولنډ پوله له ۲۰۲۱ کال راهیسې اروپايي ټولنې ته د کډوالو د ننوتلو له مهمو لارو څخه ګڼل کېږي. پولنډ په وروستیو کلونو کې د ناقانونه کډوالۍ د مخنیوي لپاره په دې سیمه کې امنیتي تدابیر سخت کړي او پر سرحدونو یې لا زیات محدودیتونه لګولي دي.

په تاجکستان کې د افغانستان سفارت ویلي، د سامانیانو ښوونځي د یو شمېر زده‌کوونکو د فراغت په مناسبت ځانګړي مراسم ترسره شوي، چې د سفارت د معلوماتو له مخې، د فارغانو ډېری برخه نجونې وې.

د سفارت د مطبوعاتي دفتر په خبرپاڼه کې راغلي چې فارغانو له خپلو زده‌کړو د بریالي فراغت وروسته د فراغت اسناد ترلاسه کړل.

په مراسمو کې د افغانستان سفیر جنرال محمدظاهر اغبر، د ښوونځي د مشرتابه او ښوونکو هڅې وستایلې او په ځانګړي ډول یې د ښوونځي له ادارې مننه وکړه.

اغبر فارغانو ته په خطاب کې وویل: «د ملي یووالي او همغږۍ ساتنه وکړئ، د علم او پوهې په ترلاسه کولو ټینګار وکړئ او د ناپوهۍ، افراطیت او تیارو پر وړاندې مبارزه وکړئ.»

هغه همداراز ټینګار وکړ چې ځوان نسل د افغانستان د روښانه او اباد راتلونکي په جوړولو کې مهم رول لري.

د تاجکستان په پلازمېنه دوشنبې کې د افغان کډوالو او ډیپلوماټانو د ماشومانو لپاره د زده‌کړو بهیر په داسې حال کې دوام لري چې په افغانستان کې نجونې له ۲۰۲۲ کال د مارچ راهیسې له شپږم ټولګي پورته ښوونځیو ته له تګ محرومې دي. وروسته د ۲۰۲۲ کال په ډسمبر کې د نجونو پر پوهنتوني زده‌کړو هم بندیز ولګېد، چې له امله یې میلیونونه افغان نجونې له رسمي زده‌کړو بې‌برخې شوې دي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو وجهي صندوق (یونیسیف) او د ملګرو ملتونو د ښوونې، علم او فرهنګ سازمان (یونسکو) په وار وار ویلي چې افغانستان اوسنی یوازینی هېواد دی چې په ملي کچه یې نجونې له منځنیو او لېسو زده‌کړو منع کړې دي. د دغو ادارو د ارزونو له مخې، دا محدودیت د افغانستان پر ټولنیز، اقتصادي او بشري پرمختګ اوږدمهاله منفي اغېزې لري او د میلیونونو نجونو راتلونکی له خطر سره مخ کوي.

ملګرو ملتونو، اروپايي ټولنې، اسلامي همکاریو سازمان او ګڼو هېوادونو په پرله‌پسې ډول له طالبانو غوښتي چې د نجونو پر زده‌کړو بندیز پای ته ورسوي او ټولو ماشومانو ته د زده‌کړو حق تضمین کړي.

طالبانو بیا په وار وار ویلي چې د نجونو د زده‌کړو موضوع د اسلامي شریعت او د مناسب تعلیمي چاپېریال له برابرېدو سره تړلې ده، خو تر اوسه یې د دغو محدودیتونو د لرې کولو لپاره کوم عملي اقدام نه دی کړی.

د یادې قوماندانۍ ویاند سید طیب حماد ویلي، دغه پېښه د یکشنبې په ورځ، د چنګاښ په ۲۱مه، رامنځته شوې ده.

د نوموړي په وینا، وژل شوی ځوان رضوان نومېده او د ریکشا چلوونکی و.

د طالبانو د امنیې قوماندانۍ ویلي، د دې پېښې تورن له سیمې تښتېدلی او د نیولو لپاره یې هڅې روانې دي.

چارواکو تر اوسه نه دي ویلي چې د دواړو کسانو ترمنځ شخړه د کومې موضوع پر سر رامنځته شوې وه، خو دا په داسې حال کې ده چې په وروستیو میاشتو کې په ننګرهار کې د وژنو، وسله‌والو بریدونو، غلاوو او نورو جنایي پېښو راپورونه زیات شوي او د امنیتي وضعیت په اړه د خلکو اندېښنې یې راپارولي دي.