افغانستان د فیفا په نړیواله درجه‌بندۍ کې ۱۷۱ او پاکستان ۱۹۸م ځای خپل کړی

د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر نداء محمد ندیم د خپل وزارت د رهبرۍ شورا غونډه کې د مشورې پر اهمیت خبرې کړې او ویلي یې دي چې د مشورو پر بنسټ د ترسره شویو کارونو پایلې تل ښې وي.

نوموړي ټینګار وکړ چې هڅه باید وشي ترڅو ټولې رسمي ناستې په دیني مذاکرې، نصایحو او هدایاتو سره پیل شي. خبرپاڼه کې راغلي، د یاد وزارت د محصلانو چارو معین مولوي عبدالله سیحان ګډونوالو ته د مسلمانانو د امیر او خلیفه په اړه تفصیلي بیان وړاندې کړی دی.

خبرپاڼه زیاتوي،‌په دې ناسته کې د تېرې رهبري شورا د پرېکړو د ارزونې ترڅنګ، د څېړنې، تألیف او ژباړې ریاست اړوند درې بېلابېل لارښودونه له هر اړخیز بحث وروسته تایید شول. د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت د معلوماتو له مخې، په دغه غونډه کې د پوهنتونونو د استادانو د علمي او مسلکي ارزونې لارښود هم د شورا د غړو لخوا تصویب شوی دی.

د شورا غړو دغه راز د ماسټرۍ او دوکتورا پروګرامونو د زده‌کړیالانو د فیسونو د ورکړې پر څرنګوالي بحث وکړ او په دې اړه یې لازمې پرېکړې وکړې. د غونډې په وروستۍ برخه کې د دولتي پوهنتونونو او دیني جامعاتو د مالي او اداري چارو د مرستیالانو د پلانونو د ارزونې راپور وړاندې او د شورا له لوري تایید شو.

هغه په ایکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې د طالبانو له لوري له تعلیمي بهیر څخه د نجونو حذفول، د ښځینه ښوونکو د شمېر کمښت او د بدیلو زده‌کړو محدودیت د هېواد پر علمي ظرفیت سخت برید دی. د هغه په وینا، د ایدیولوژیکو زده‌کړو پراخېدل د هېواد علمي او تربیتی ظرفیت په کلکه کمزوری کړی او د ښځو او نارینه وو ترمنځ یې علمي واټن لا پسې زیات کړی دی.

د پوهنې پخواني وزیر پر سوداګرو، خیر غوښتونکو او کورنیو او نړیوالو مرستندویه بنسټونو غږ کړی چې په دې سختو شرایطو کې له اغېزمنو خلکو سره مرستې وکړي. هغه ټینګار کړی چې د دغه وضعیت دوام به هر کال له نړۍ سره د افغانستان علمي فاصله نوره هم ژوره او پراخه کړي.

میرویس بلخي په خپل یادښت کې روښانه کړې ده چې د پوهنې په جوړښت کې دغه ډول بدلونونه د ټولنې پر راتلونکي نسل باندې خورا منفي اغېزې کوي. نوموړي د بدیلو لارو چارو پر موندلو او د تعلیمي سکټور پر ملاتړ د یوې جدي اړتیا په توګه ټینګار کړی او غوښتنه یې کړې چې د پوهنې د بشپړ زوال مخه ونیول شي.

دا په داسې حال کې ده چې طالبانو له شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو پر زده کړو بندیز لګولی دی. د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) ویلي چې دغه بندیز د کال ۸۴ میلیونه ډالره اقتصادي زیان اړوي او تر ۲۰۳۰ کال پورې به افغانستان د ۲۵زره ښوونکو او روغتیايي کارکوونکو له کمښت سره مخ کړي؛ د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارد بنت هم دا بندیز د نه منلو وړ بللی دی.

شفیع جان په يوه خبري غونډه کې ادعا وکړه چې د بلوچستان ۸۰ سلنه سيمې داسې حالت ته رسېدلې چې څوک ورته تګ نه شي کولی. هغه وويل، په بلوچستان کې د پاکستان پيپلز ګوند ايالتي حکومت او په مرکز کې د مسلم ليګ (ن) حکومت واکمن دي او ټولې دولتي ادارې په ګډه کار کوي. هغه پوښتنه وکړه: «نو بيا د دې ناکامي د چا ده؟».

هغه وويل، که دا د ايالتي او مرکزي حکومت ناکامي وي، بايد هغه ومني او استعفا ورکړي، او که نه، نو دا د هغو دولتي ادارو ناکامي ده چې د هغه په وينا، د بلوچستان ۸۰ سلنه سيمې يې له لاسه ورکړې دي.

شفیع جان زياته کړه، د پاکستان رسنۍ د بلوچستان د ناامنۍ په اړه چوپې پاتې دي، خو تل خيبرپښتونخوا د ناامنې سيمې په توګه ښيي او ادعا کوي چې هلته پوځي عمليات روان دي.

هغه وويل: «موږ د پوځي عملياتو ملاتړ نه کوو او د تړلو دروازو تر شا شوې پرېکړې نه منو. موږ باور لرو چې د خبرو اترو له لارې مو سترې موخې ترلاسه کړي دي».

نوموړي په پای کې وويل، دا د دوی لپاره د اندېښنې وړ ده چې د بلوچستان د ستونزو په اړه رسنۍ چوپې ساتل شوې دي، خو هڅه کېږي چې خيبرپښتونخوا د ناامنۍ سره برابره وښودل شي.

د ازادۍ جبهې په خپله اعلامیه کې ویلي چې په نورستان ولایت کې د سېلابونو له امله پر اداري ودانیو د اوبو راوتل او د طالبانو د یو شمېر مسوولینو مړینه، د دې ډلې بې‌کفایتي او د مسلکي پوهې نشتوالی ښيي. دغې جبهې ادعا کړې چې طالبانو د عامه خدماتو د مدیریت لپاره غیر مسلکي کسان ګمارلي دي او د پېښو د سم مدیریت وړتیا نه لري.

دغه راز د افغانستان د ازادۍ جبهې ادعا کړې چې په ختیځ زون او په ځانګړې توګه په نورستان ولایت کې د دوی وسله‌وال چریکان د سېلاب ځپلو کورنیو تر څنګ ولاړ دي او له هغوی سره یې مرستې پیل کړې دي. دغې مخالفې ډلې پر ټولو شتمنو خلکو او نړیوالو مرستندویه ټولنو غږ کړی چې په دغو سختو شرایطو کې د خلکو لاسنیوی وکړي.

بل لور ته، د افغانستان پخواني ولسمشر اشرف غني هم د نورستان په سېلابونو کې د طالبانو پر مدیریت کلکې نیوکې کړې دي. ښاغلي غني ویلي چې طالبان باید د دغو تکراري او مرګونو طبیعي پېښو د اغېزو په کمولو کې د پاتې راتلو او د چمتووالي د نشتوالي په اړه ولس ته ځواب ویونکي اوسي.

د طالبانو د پېښو پر وړاندې د چمتووالي ادارې د چنګاښ په ۳۰مه اعلان وکړ چې په نورستان کې د سېلابونو له امله د مړو شویو کسانو شمېر ۲۳ ته لوړ شوی، تر ۱۰۰ ډېر کسان لا درکه دي او شاوخوا ۸۰ نور ټپیان شوي دي. په ورته وخت کې، اروپایي ټولنې او په کابل کې د ایران د اسلامي جمهوریت، ترکیې، بریتانیا او جاپان سفارتونو د قربانیانو له کورنیو سره د خواخوږۍ څرګندولو ترڅنګ د مرستندویه ټیمونو د لېږلو خبر ورکړی دی.

دغه بنسټ د سې‌شنبې په ورځ، د چنګاښ په ۳۰مه، په اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي چې سالم ماشومان یوازې د خپلو کورنیو لپاره ارزښت نه لري، بلکې د ټولنې لپاره هم یوه مهمه پانګه ګڼل کېږي.

له پولیو څخه پاک افغانستان بنسټ له کورنیو غوښتي چې خپلو ماشومانو ته ټول اړین واکسینونه ورکړي، څو هغوی د هغو ناروغیو پر وړاندې خوندي پاتې شي چې د واکسین له لارې یې مخنیوی کېدای شي.

دغه بنسټ زیاته کړې چې د ماشومانو د روغتیا ساتنه د هغوی د سالمې ودې زمینه برابروي او په راتلونکي کې یې د یوې پیاوړې ټولنې په جوړولو کې د فعالې ونډې اخیستو لپاره لاره هواروي.

افغانستان لا هم د هغو هېوادونو له ډلې څخه دی چې د پولیو ناروغۍ له ګواښ سره مخ دی، او روغتیايي بنسټونه په دوامداره توګه ټینګار کوي چې د ماشومانو منظم واکسین کول د دې ناروغۍ د خپرېدو د مخنیوي لپاره اړین دي.