په افغانستان کې د اروپايي ټولنې استازولۍ د نورستان په پارون کې د وروستیو ویجاړوونکو او مرګونو سېلابونو له امله خواشیني ښودلې او هیله یې کړې، چې د سېلابونو له امله ورک شوي کسان ژر تر ژره وموندل شي.
په افغانستان کې د اروپايي ټولنې استازولۍ په اېکس کې ټینګار کړی چې په دې سخت وخت کې د ټولو زیانمنو شویو کسانو تر څنګ ولاړه ده.
اروپايي ټولنې په دې پېغام کې د مرستو کولو په اړه څه نه دي ویلي.
د نورستان مرکز پارون په سېلاب ځپلو سیمو کې لا هم د ورکو شویو کسانو د موندلو او له هغو کورنیو سره د مرستې لپاره د ژغورنې عملیات دوام لري چې په دې پېښه کې لادرکه شوي دي.
د طالبانو د پېښو پر وړاندې د چمتووالي ادارې د معلوماتو له مخې، په نورستان کې د سېلابونو له امله د مړو شویو کسانو شمېر ۲۳ ته رسېدلی چې تر اوسه د ۱۵ تنو جسدونه موندل شوي او له ۱۰۰ څخه زیات کسان لا هم ورک دي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالبانو په کندهار، هلمند او ارزګان ولایتونو کې د تېر جمهوري نظام د پخوانیو نظامیانو نوملړونه چمتو کړي او له تېرو څو ورځو راهیسې د یادو فهرستونو لهمخې ټول پخواني نظامیان څاري او د ټیلیفون له لارې یې د استوګنې ځایونه تثبیتوي.
سرچینو ویلي چې په کندهار، هلمند او ارزګان ولایتونو کې د طالبانو استخباراتو، امنیه قوماندانۍ، ولایت مقام، د احصايي ادارې، امربالمعروف او نورو ادارو لس کسیز ګډ پلاوي د چمتو شویو نوملړونو لهمخې، د تېر جمهوري نظام د پخوانیو نظامیانو تعقیب او څار پیل کړی دی.
سرچینې وايي، طالبان د تېر جمهوري نظام د پخوانیو نظامیانو د شهرت په اړه له وړاندې جوړو شویو نوملړونو لهمخې، له هغوی سره تلیفوني اړیکې نیسي او د اوسېدو د ځای او فعالیت په اړه ترې ډاډ ترلاسه کوي.
سرچینې زیاتوي، چې په یادو نوملړونو کې د پخوانیو نظامیانو نوم، د پلار نوم، اصلي استوګنځای، فعلي سکونت، د اړیکې شمېره او پخوانۍ دندې په اړه معلومات لیکل شوي دي.
په کندهار کې د پخوانیو نظامیانو له منځه یو تن افغانستان انټرنشنل ته وویل:«له دې کار څخه هدف دادی چې د پخوانیو نظامیانو په اړه ډاډ ترلاسه شي، چې هغوی په څه بوخت دي او چېرې دي؟»
یو بل تن پخواني سرتېري، چې په ورته یوه نوملړ کې یې نوم دی او اړیکه ورسره نیول شوې، وویل، چې « په دغو فهرستونو کې اکثره د تېر نظام د ملي پولیسو، محلي پولیسو او د پخواني حکومت د ملي امنیت د پارټیزاني[چریکي] ګروپونو د غړو په اړه معلومات دي».
نوموړي زیاته کړه:« دا کسان د خپله همدې ولایتونو دي، په ښار او ولسوالیو کې یې دندې لرلې او خلکو پیژندل، ځینې یې په اولو وختونو کې ایران او پاکستان ته تللي دي او ډیر اوس هم په خپلو ولایتونو کې اوسېږي».
په کندهار کې یوې طالب سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل چې په یادو نوملړونو کې د کندهار په ژیړۍ ولسوالۍ کې د ۹۰۰، په شاولیکوت کې ۷۰۰، په پنجوايي کې ۷۰۰، په میوند کې ۳۰۰ او په ډنډ کې د ۸۰۰ پخوانیو نظامیانو په اړه معلومات خوندي دي.
د سرچینې د معلوماتو لهمخې، د نورو ولسوالیو د پخوانیو نظامیانو په اړه هم معلومات راټول شوي، خو د نورو ولسوالیو په اړه یې جزشیات شریک نه کړل.
یادې سرچینې، چې د پخوانیو نظامیانو د څار مسوولیت کې ښکیله ده، وویل، چې د پخوانیو نظامیانو له څار او تعقیب څخه د طالبانو هدف دادی، چې د پخوانیو نظامیانو په اړه دوامدار معلومات ولري او دا معلومه کړي چې د یادو نظامیانو له لوري خو به طالبانو ته کوم ګواښ متوجې نه وي.
وړاندې هم دوو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، چې د شنبې په ورځ په کندهار کې د طالبانو استخباراتو ریاست د دغه ولایت له پخوانیو نظامیانو سره ناسته کړې ده.
یوې سرچینې وویل، چې په یاده ناسته کې پخوانیو نظامیانو ته خبرداری ورکړل شوی چې له کندهار ښار نه بل لوري ته سفر کول باید محدود کړي او یا دې هم له سفر کولو څخه وړاندې د طالبانو استخباراتو ته خبر ورکړي.
سرچینو ویلي، چې طالبانو په یاده ناسته کې پخوانیو نظامیانو ته خبرداری ورکړی چې که په پاکستان کې میشت ددوی خپلوان د طالبانو پر ضد فعالیت وکړي او یا پرې نورې مخالفې کړنې ثابتې شي، سزا به یې دوی ته ورکړل شي.
دې سرچینې زیاته کړه، «پخوانیو نظامیانو ته وویل شول، چې که ستاسو وروڼه او یا نور خپلوان چې په پاکستان کې اوسیږي، د طالبانو پر ضد کوم فعالیت وکړي، نو دلته به ستاسو جایدادونه ضبط شي او د هغوی د کړنو جزا به تاسې ته درکړل شي».
د سرچینو د معلوماتو لهمخې، له طالبانو سره په ناسته کې تر ډېره د تېر نظام د پولیسو سرتیرو، د حوزو امرینو، د ولسوالیو د پولیسو مرستیالانو په کچه کسانو ګډون کړی و.
طالبانو په جنوبي ولایتونو کې د پخوانیو افغان سرتېرو د نوملړونو تازه کولو او فعالیتونو څار داسې مهال پیل کړی، چې په دې وروستیو کې ددې ډلې اړوندو سرچینو د پاکستان د بلوچستان ایالت اړوند د سرانانو په سیمه کې د بېپیلوټه الوتکې په برید کې د خپلو مخالفانو د هدف ګرځولو خبر ور کړی و.
د ایران د خراسان رضوي د ګمرکونو چارواکي وایي، د روان کال په لومړیو دریو میاشتو کې له دې ولایته د ۳۷۵ میلیونه ډالرو په ارزښت صادرات شوي چې په ملي کچه یې شپږم مقام خپل کړی خو افغانستان ته صادرات د وزن له مخې زیات اما د ارزښت له مخې ۳۵ میلیونه ډالره کم شوي دي.
د ایرنا خبري اژانس د معلوماتو له مخې، دایران د خراسان رضوي د ګمرکونو څارونکي رضا راستي د صادراتو د پراختیا د کاري ډلې په غونډه کې ویلي چې د روان کال په لومړیو دریو میاشتو کې له دې ولایته د ۳۷۵ میلیونه ډالرو په ارزښت توکي صادر شوي او خراسان رضوي د ایران د ولایتونو ترمنځ د صادراتو شپږم مقام ترلاسه کړی دی.
هغه وویل که څه هم افغانستان ته صادرات د وزن له مخې زیات شوي، خو د ارزښت له مخې شاوخوا ۳۵ میلیونه ډالره کم شوي دي. د هغه په وینا، د دې لامل د ټیټ ارزښت لرونکو توکو د ونډې زیاتوالی دی.
د نوموړي په وینا، د روان کال په همدې موده کې خراسان رضوي ته د ۱۴۱ میلیونه ډالرو په ارزښت توکي وارد شوي دي. هغه وویل، چې د اساسي توکو واردات د وزن له مخې زیات، خو د ارزښت له مخې ۱۴ سلنه کم شوي دي.
د جرمني فدرالي حکومت ویلي چې په جرمني کې د افغانستان ډیپلوماټیکې استازولۍ لا هم د هغو کسانو له خوا اداره کېږي چې د افغانستان اسلامي جمهوریت له خوا د ۲۰۲۱ کال د اګست له سیاسي بدلون مخکې برلین ته لېږل شوي او په جرمني کې یې رسمي اعتبار ترلاسه کړی و.
د جرمني حکومت دا څرګندونې د بونډسټاګ یا پارلمان د یوې کوچنۍ پوښتنې په ځواب کې کړې دي.
د بونډسټاګ غړو پوښتنه کړې وه چې په جرمني کې د طالبانو له خوا ټاکل شویو استازو ته د اعتبار ورکولو قانوني بنسټ څه دی؟
حکومت د ۲۰۲۵ کال د سپتمبر ۱۰مې پخواني ځواب ته اشاره کړې او ویلي یې دي چې د خبرتیا مکلفیت په دې معنا نه دی، چې د کوربه هېواد (جرمني) له خوا باید موافقه ورکړل شي.
دغه پوښتنه د اې اېف ډې پارلماني ډلې له خوا د افغانستان د بن جنرال کونسلګرۍ د فعالیت په اړه مطرح شوې وه.
د جرمني حکومت یو ځل بیا ویلي چې د طالبانو ډیفاکټو اداره لا هم د افغانستان د قانوني حکومت په توګه نه پېژني.
په ځواب کې راغلي چې په جرمني کې د افغانستان استازولۍ لا هم د هغو ډیپلوماټانو تر مشرۍ لاندې دي چې د پخواني افغان حکومت له خوا ټاکل شوي وو. همدارنګه ویل شوي، چې د بن جنرال کونسلګري په برلین کې د افغان سفارت تر څار لاندې فعالیت کوي.
د جرمني حکومت ویلي چې تر اوسه داسې معلومات نه لري چې وښيي په جرمني کې مېشت افغان وګړي د کونسلګرۍ د فعالیتونو یا د طالبانو د نږدې کسانو له خوا شخصي معلوماتو ته د احتمالي لاسرسي له امله له امنیتي ګواښ سره مخ دي.
حکومت زیاته کړې، چې که فدرالي امنیتي ادارې د نفوذ، فشار یا وېرولو کومې هڅې ومومي، نو د قانون په چوکاټ کې به د افغان اتباعو د خوندیتوب لپاره ټول اړین اقدامات ترسره کړي.
همدارنګه جرمني حکومت ویلي چې هر افغان وګړی یا بل هر شخص کولای شي، چې که د جرم نښې وویني یا د جرم قرباني شي، د جرمني د پولیسو هرې ادارې ته مراجعه وکړي. د حکومت په وینا، امنیتي ادارې به د حالت له ارزونې وروسته، د اړتیا په صورت کې د ساتنې نور اقدامات هم ترسره کړي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت وايي، په هرات کې یې د سلطان حسین بایقرا د شخصیت، افکارو او فرهنګي میراث په اړه علمي کنفرانس جوړ کړی چې د افغانستان، ایران، ترکیې او ترکمنستان استازو پکې ګډون کړی. د یاد کنفرانس موخه د ګډو تمدني شخصیتونو معرفي او فرهنګي همکاریو پراخول ښودل شوي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت مسولان وایي، د دغه کنفرانس موخه د سلطان حسین بایقرا د علمي، فرهنګي او تاریخي ځایګي لا ښه معرفي کول، د سیمې د هېوادونو ترمنځ د علمي او فرهنګي اړیکو پراخول او د ګډو تمدني شخصیتونو په اړه د څېړنیزو همکاریو لپاره د زمینې برابرول دي.
په هرات کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د استازولۍ مرستیال رحمت الله فیضان ویلي چې په راتلونکې کې به هم د سیمې د هېوادونو په همکارۍ په هرات کې د سلطان حسین بایقرا په اړه یو بل نړیوال کنفرانس جوړ شي.
په غونډه کې د ترکیې، ایران او ترکمنستان د کونسلګریو استازو د اسلامي تاریخ او تمدن د اغېزناکو څیرو د معرفۍ پر اهمیت ټینګار کړی.
د طالبانو د خبرپاڼې له مخې، په هرات کې د ترکیې سرکونسل تز جان قاضي اوغلو ویلي چې افغانستان، ایران او ترکیه له پخوا راهیسې ژور فرهنګي او تمدني اړیکي لري او د دې ګډ میراث ساتنه به د علمي او فرهنګي همکاریو د پیاوړتیا لامل شي.
د ایران فرهنګي استازي مهدي حسيني، هم ویلي چې هېواد یې چمتو دی له افغانستان سره د علمي کنفرانسونو په جوړولو، ګډو څېړنو او د سیمې د تاریخي او فرهنګي شخصیتونو په معرفي کولو کې همکاري وکړي.
سلطان حسین بایقرا د تیموریانو د واکمنۍ له وتلو پاچاهانو څخه شمېرل کېږي چې د هغه د حکومت پر مهال هرات د اسلامي نړۍ له مهمو علمي، فرهنګي، هنري او ادبي مرکزونو څخه وګرځېد.
د افغانستان د کرېکټ نوموتي لوبغاړي راشد خان د نورستان ولایت په مرکز پارون کې د وروستیو خونړیو سېلابونو د قربانیانو له کورنیو سره خواخوږي ښودلې او له ملي او نړیوالو مرستندویه بنسټونو او بډایه هېوادوالو یې غوښتي چې د نورستان د سېلاب ځپلو لاسنیوی وکړي.
راشد خان په یوه پیغام کې ویلي، چې د دغه انساني ناورین د اغېزو کمولو لپاره باید هغوی ته بېړنۍ بشري مرستې، خوراکي توکي، درمل او سرپناه برابره شي.
په پارون کې د وروستیو سختو سېلابونو له امله د یاد ښار د ښاروال او د ښاروالۍ د یو شمېر کارکوونکو په ګډون لسګونه کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړی او یا تری تم دي.
د طالبانو د پېښو پر وړاندې د چمتووالي ادارې اعلان کړی چې په نورستان کې د سېلابونو د تایید شویو تلفاتو شمېر ۲۳ کسانو ته لوړ شوی، شاوخوا ۸۰ کسان ټپیان دي، له ۱۰۰ څخه زیات نور لادرکه دي او د ژغورنې عملیات لا هم دوام لري.