ایران: پر هستوي او حساسو مرکزونو برید د جګړې د پراخېدو په مانا ګڼو

د چارواکو په وینا، دغه کښتۍ د شنبې په ورځ ناوخته د ۱۷۹ سپرلۍ سره د ګویانا په ساحلي اوبو کې نسکوره شوه. د حکومت د معلوماتو له مخې، د ژغورل شویو کسانو شمېر ۷۷ ته رسېدلی دی، خو د لسګونو نورو مسافرینو د مړینې په اړه لا هم سختې اندېښنې شتون لري.

دولتي چارواکو د لومړنیو ارزونو وروسته ویلي دي چې د مسافرینو په لېست کې بې‌غوري او د کښتۍ د عملې له خوا د نشه‌يي توکو احتمالي کارول د دغه ناوړه ناورین د رامنځته کېدو اصلي لاملونه کېدای شي.

د ګویانا حکومت زیاته کړې ده چې د پېښې په سیمه کې د لادرکه شویو کسانو د موندلو لپاره ۱۶ کښتۍ ګمارل شوې دي. اوسمهال د فرانسوي او ځايي غواصانو له خوا د لټون او ژغورنې ګډ عملیات په جدي توګه دوام لري.

د راپور له مخې، د اردن د وسله‌والو ځواکونو د لوی درستیز پخواني مرستیال قاصد محمود ویلي، ایران خپل توغندیز ټکنالوژي پرمختللې کړې او د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو په ګډ استعمال یې د راداري دفاعي سیستمونو د تېروتلو وړتیا لوړه کړې ده.

د محمود په وینا، ایران لومړی د ساده توغندیو په وسیله د دښمن راداري سیستمونه منحرفوي، او وروسته پرمختللي توغندي توغوي چې د الوتنې په وروستیو ۳۰تر ۴۰ کیلومترو کې خپل مسیر بدلوي.

هغه ویلي، د مسیر دغه ناڅاپي بدلون د دفاعي سیستمونو لپاره د دغو توغندیو کشف او شنډول ډېر ستونزمن کوي او له همدې امله د بریدونو اغېزمنتیا او د احتمالي مرګ‌ژوبلې کچه لوړېږي.

سي‌بي‌اېس ویلي، دغه ارزونې داسې مهال خپرېږي چې په منځني ختیځ کې د ایران او امریکا ترمنځ پوځي کړکېچ زیات شوی او د سیمې امنیتي وضعیت لا هم ترینګلی دی.

هغه زياته کړې، پاکستان د یوه «ریښتیني او مخلص منځګړي او اسانتیا برابروونکي» په توګه خپل رول ته دوام ورکولو ته ژمن دی.

د لومړي وزیر د دفتر له خوا د خپرې شوې خبرپاڼې له مخې، شهباز شريف د سه شنبې په ورځ په اسلام اباد کې د ايران د کورنیو چارو له وزیر سکندر مومني سره ليدلي، او د دواړو هېوادونو ترمنځ پر دوه اړخیزو اړیکو، د سیمې پر وروستي وضعیت او د سولې لپاره پر ډیپلوماټیکو هڅو یې ورسره خبرې اترې کړي دي.

په خبرپاڼه کې ويل شوي، د ايران د کورنیو چارو وزیر سکندر مومني د پاکستان د مشرتابه له کوربه‌توب څخه مننه وکړه او ویې ویل چې د ده دا سفر د دواړو هېوادونو ترمنځ د دوه اړخیزو همکاریو د لا پیاوړتیا په موخه ترسره شوی دی.

د لومړي وزیر د دفتر د معلوماتو له مخې، سکندر مومني د لومړي وزیر شهباز شریف، د لومړي وزیر د مرستیال اسحاق ډار، د پوځ د مشر عاصم منیر او د هغو ډیپلوماټیکو هڅو ستاینه وکړه چې په پایله کې یې د «اسلام‌اباد د تفاهم یادښت» لاسلیک شو.

هغې پر اېکس پاڼه لیکلي چې د نورستان شریف خلک له دې وړاندې هم له سختې بې‌وزلۍ، ګڼو ستونزو او د لومړنیو ټولنیزو خدماتو له نشتوالي سره لاس او ګرېوان وو او اوس دغو سېلابونو د هغوی ژوند نور هم له ګواښ سره مخ کړی دی.

فوزیه کوفي وایي چې دوی هم د خپل توان تر کچې له ځایي خلکو سره په همغږۍ او اړیکه کې دي او چمتو دي چې د مرستې رسولو په بهیر کې برخه واخلي.

مېرمن کوفي په داسې حال کې د نورستان له سېلاب ځپلو سره د بېړنیو مرستو غوښتنه کوي چې په دې وروستیو کې د هېواد په بېلابېلو سیمو، په ځانګړي ډول په نورستان کې خونړیو سېلابونو خلکو ته درانه ځاني او مالي زیانونه اړولي او د مرستندویه ادارو د راپورونو له مخې سلګونه کورنۍ بېړنیو خوراکي او غیرخوراکي توکو ته جدي اړتیا لري.

بل لور ته، د طالبانو د پېښو پر وړاندې د چمتووالي ادارې اعلان کړی چې په نورستان کې د سېلابونو له امله د مړو شویو کسانو رسمي شمېر ۲۳ ته لوړ شوی او تر ۱۰۰ ډېر نور لا هم لادرکه دي.

په ورته وخت کې، اروپايي ټولنې او په کابل کې د ایران، ترکیې، بریتانیا او جاپان سفارتونو د دغو سېلابونو له قربانیانو سره همدردي ښودلې او د کډوالۍ نړیوال سازمان سیمې ته د خپلو مرستندویه ډلو د لېږلو خبر ورکړی دی.

ټرمپ دغه څرګندونې د لبنان له ولسمشر جوزف عون سره د لیدنې په څنډه کې خبریالانو ته وکړې او ویې ویل، امریکا د ایران پوځي توان «په جدي او پراخه کچه» کمزوری کړی دی.

هغه زیاته کړه، ایران وتوانېد چې ځینې تجهیزات د اردن له لارې ولېږدوي، خو که هلته نور عملیاتي ځواکونه موجود وای، ښايي دا کار ممکن نه وای. د هغه په وینا، امریکا د نړۍ تر ټولو پرمختللي پوځي تجهیزات لري او «نږدې هر څه یې درولي دي».

ټرمپ همدارنګه وویل: «ایران کولای شي خبرې وکړي، که نه نو باید د جګړې وزارت سره مخ شي».

د امریکا ولسمشر ادعا وکړه چې پر ایران بشپړه محاصره لګېدلې او هېڅوک نه شي کولای له هغې تېر شي. د هغه په ټکو، «دا محاصره د فولادي دېوال په څېر ده».

ټرمپ د حزب‌الله سره د احتمالي خبرو په اړه هم وویل، له هر اړخ سره خبرو ته چمتو دی، حتی له هغو ډلو سره چې د ده په وینا، ډېر کسان باور لري چې باید ورسره خبرې ونه شي.

هغه زیاته کړه، که د لبنان ولسمشر ترې غوښتي وای چې له حزب‌الله سره خبرې وکړي، نو دا کار به یې کړی وای، ځکه د ده په وینا، د لبنان ولسمشر له اوږدې مودې راهیسې د حزب‌الله له موضوع سره مخامخ دی.