ندا محمد ندیم: د افغانستان د پرمختګونو اساس اوسنی نظام دی

فضلي پر خپل ایکس پاڼه لیکلي د کورونو، بازارونو، دولتي ودانیو او نورو عامه تاسیساتو ویجاړېدل د خلکو لپاره دردوونکې صحنې دي. هغه ټینګار کړی چې نورستان باید یوازې د وروستی سېلابي پېښې له زاویې ونه کتل شي، ځکه د نوموړي په وینا، دغه ولایت له کلونو راهیسې د بېوزلۍ، محرومیت او د لومړنیو خدمتونو د کمښت له ستونزو سره مخ دی.

د فضلي په خبره، په نورستان کې لا هم ګڼ شمېر خلک روغتیايي خدمتونو، زده کړو او نورو اساسي امکاناتو ته محدود لاسرسی لري او د خلکو ژوند له ګڼو ستونزو سره مخ دی.

فضلي ویلي، وروستیو سېلابونو د نورستان د خلکو پخواني دردونه لا ژور کړي او د دوی د ملاتړ لپاره دوامدارو مرستو ته اړتیا ده.

نوموړي پر خلکو غږ کړی چې د نورستان د اوسېدونکو لاس نېوی وکړي او زیاته کړې یې ده چې د نورستان خلک یوازې د غم په لومړیو ورځو کې نه، بلکې په راتلونکو میاشتو کې هم ملاتړ ته اړتیا لري.

د نورستان ولایت په مرکز پارون کې درې ورځې وړاندې له سختو بارانونو وروسته ویجاړوونکي سېلابونه راووتل چې له امله سلګونه کسان مړه شوي، لسګونه ټپيان او شاوخوا سل تنه لادرکه دي.

شکي او نُسي ولسوالۍ د بدخشان په درواز سیمه کې موقعیت لري او جمعه خان فاتح هم د همدې سیمې اوسېدونکی دی.

جمعه خان فاتح د اختلافونو د اوج پر مهال ویلي وو چې زرګونه وسله‌وال ځواکونه لري. هغه ته نږدې کسانو ادعا کړې چې دغه سیمه‌ییز قوماندان په نُسي ولسوالۍ کې شاوخوا درې زره او پنځه سوه جنګیالي لري او د هغه د ځواکونو د پام وړ شمېر په شکي ولسوالۍ کې هم حضور لري.

باخبره سرچینې اټکل کوي چې د جمعه خان فاتح له اړوندو ځواکونو څخه د راټولېدونکو وسلو شمېر ښايي له پنځو زرو میلو واوړي.

په همدې حال کې، راپورونه ښيي چې طالبانو په وروستیو اوونیو کې په بدخشان کې د وضعیت د مهارولو لپاره خپل ځانګړي ځواکونه او استخباراتي قطعې سیمې ته استولې دي.

د طالبانو یوې استخباراتي قطعې له شاوخوا ۱۰۰ موټرو سره په دې بهیر کې برخه اخیستې ده. ځینې سرچینې وایي د دغو پوځي خوځښتونو یوه برخه ښايي د جمعه خان فاتح د احتمالي نیولو لپاره شوې وي، خو دا موضوع په رسمي ډول نه ده تایید شوې.

په بدخشان کې اختلافونه هغه مهال زیات شول چې جمعه خان فاتح او ځواکونو یې د طالبانو د لوړپوړو چارواکو د ځینو امرونو له پلي کولو ډډه وکړه. وروسته د طالبانو د پوځ لوی درستیز فصیح‌الدین فطرت په منځګړیتوب د دې کړکېچ د حل لپاره خبرې پیل شوې او په پای کې جمعه خان فاتح له بدخشانه کابل ته ولاړ.

د دغو کړکېچونو له زیاتېدو وروسته، طالبانو د بدخشان په امنیتي او اداري جوړښت کې هم بدلونونه راوستي دي. دې ډلې په دې وروستیو کې د نُسي ولسوال او امنیه قوماندان له دندو ګوښه کړي، پر ځای یې نوي کسان ټاکلي او د جرم ولسوالۍ لپاره یې هم نوی امنیه قوماندان ګومارلی دی.

سرچینې وایي، د نُسي او شکي ولسوالیو وضعیت لا هم د طالبانو تر کلکې څارنې لاندې دی او له جمعه خان فاتح سره د تړلو ځواکونو د بې‌وسلې کولو هڅې روانې دي.

په سمنګان کې د طالبانو د والي دفتر افغانستان انټرنشنل ته ویلي، دغه وحشي ځناور د سې‌شنبې د شپې په شپه د دره‌صوف پایین ولسوالۍ د قره‌جنګل او اویمتان شمالک په کلیو کې پر خلکو برید کړی دی.

د طالبانو په وینا، د پېښې ټپیان د روغتیايي خدمتونو د ترلاسه کولو لپاره روغتون ته لېږدول شوي او اوس یې روغتیايي وضعیت تر څارنې لاندې دی. ځايي اوسېدونکو د دې پېښې په اړه اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي چې دغه وحشي ځناور د کلیو یو شمېر سپي هم ژوبل کړي دي.

افغانستان انټرنشنل ته په رسېدلو انځورونو کې ښکاري چې دغه ځناور له لېوه او ګیدړ سره ورته والی لري. د رسېدلو انځورونو او معلوماتو له مخې، د پېښې ځینې قربانیان، په ځانګړي ډول ماشومان، د مخ او د بدن په نورو برخو کې سخت ټپیان شوي دي.
په افغانستان کې د ځنګلي او داړونکو حیواناتو بریدونه وخت ناوخت په غرنیو او کلیوالو سیمو کې رامنځته کېږي. دا ډول پېښې تر ډېره د ځنګلي ژوو د استوګن ځایونو بدلون، د انسانانو او وحشي ژوو د نږدې کېدو او یا هم د ناروغو حیواناتو له امله رامنځته کېږي.

د طالبانو د کانونو وزارت د خبرپاڼې له مخې د ټاپي پروژې لومړي کمپ ته د ۹۸ کیلومتره نللیکې لېږد بشپړ شوی دی. خبرپاڼه زیاتوي د هرات ولایت لپاره د ګازو د وېش شبکې د جوړولو په موخه له افغان شرکتونو سره خبرې روانې دي او یوې خصوصي کمپنۍ د شاوخوا ۴۲۰ میلیونه امریکایي ډالرو پانګونې ته چمتووالی ښودلی دی.

د وزرات د معلوماتو له مخې، د دې پانګونې په عملي کېدو سره به درې زره کسانو ته مستقیم او شاوخوا اویا زره نورو ته په غیر مستقیم ډول د کار زمینه برابره شي.

د ورکړل شویو معلوماتو پر بنسټ، دا مهال د ټاپي پروژه کې ۵۹۵ تنه په امنیتي، اداري او تخنیکي برخو کې پر دندو بوخت دي او د هغوی ډېره برخه د پروژې د امنیت د تامین په برخه کې فعالیت کوي.

د طالبانو د کانونو وزارت ویلي، د ټاپي پروژې له بشپړېدو وروسته به هرات د هېواد پر یوه مهم صنعتي مرکز بدل شي. د دوی په وینا، د طبیعي ګازو په رسېدو سره به زرګونه تولیدي فابریکې فعالې شي، د برېښنا د تولید ظرفیت به لوړ شي او د کیمیاوي، پتروشیمي او نورو صنعتي محصولاتو د تولید زمینه به هم برابره شي.

د ټاپي (ترکمنستان–افغانستان–پاکستان–هند) د طبیعي ګازو نللیکې پروژه له کلونو راهیسې د سیمې له مهمو اقتصادي او انرژۍ پروژو څخه ګڼل کېږي. د دې پروژې ټولیز اوږدوالی شاوخوا ۱۸۱۴ کیلومتره دی چې ۸۱۶ کیلومتره یې د افغانستان له هرات، فراه، هلمند او کندهار ولایتونو تېرېږي.

د طالبانو ویاند د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي چې مولوي هبت الله اخوندزاده د چارشنبې په ورځ په کندهار کې له یو شمېر دیني عالمانو او قومي مخورو سره د «اسلامي نظام» د استحکام او تقویې په موخه جوړه شوې غونډه کې ګډون کړی.

نوموړي په یاده غونډه کې د دین پر رسولو او د ناوړه دودونو پر مخنیوي ټینګار کړی دی.

نوموړي زیاته کړې:« اوس د شریعت د عملي کېدو او د دین د خدمت لپاره مناسب فرصت برابر شوی دی».

د خبرپاڼې له‌مخې، هبت الله دیني عالمانو ته سپارښتنه کړې چې د یادې ډلې له ادارې سره بشپړه همکاري وکړي، خلک له عبثو کارونو راوګرځوي، د زده کوونکو ښوونې او روزنې ته پاملرنه وکړي، د طالبانو فرمانونه او قوانین خلکو ته ورسوي او د هغو اهمیت ورته بیان کړي.

هبت الله یوځل بیا د طالبانو ترمنځ پر باور، اطاعت او خدمت کولو ټینګار کړی او زیاته کړې یې ده:«نن په افغانستان کې الله پاک شرعي نظام راوستلی دی او د شرعي امیر بیعت، د مسلمانانو په اتفاق او د جهاد له لارې راغلی دی، نو اوس علماء کرامو ته الله پاک ښه فرصت ورکړی دی چې دوی یو د بل سره محبت وکړي، یو پر بل اعتماد ولري، ترڅو د ښمن ستاسو په منځ کې د هیڅ ډول تفرقې اچولو موقع او ځای پیدا نکړي، کوښښ وکړئ هم خپله او هم په عامو خلکو کې د اطاعت روحیه پیاوړې کړئ ترڅو وحدت نور هم محکم شي او د فتنو دروازې بندي شي».

طالبانو ویلي، دیني عالمانو له هبت الله اخوندزاده سره خپل بیعت یو ځل بیا تازه کړ او ژمنه یې وکړه چې د یادې ډلې د حاکمیت لپاره به خپلو هڅو ته دوام ورکوي.
هبت الله اخوندزاده د تل په څېر په افغانستان کې د طبعي پېښو او په ځانګړې توګه په نورستان کې د سېلابونو د قربانیانو په اړه هېڅ یادونه نه ده کړي.