د تخار په چاه‌اب کې کړکېچ؛ طالبان خپل تاجک قوماندان غلام حسين ته خپلې وسلې بېرته سپاري

ذبیح‌الله مجاهد ادعا کړې، چې په پاکستان کې ناامني څو لسیزې پخوانۍ ریښې لري او د طالبانو له واکمنۍ سره تړاو نه‌لري.

تر دې مخکې د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار د شانګهای د همکاریو سازمان د بهرنیو چارو وزیرانو په غونډه کې له غړو هېوادونو غوښتي وو، چې طالبان دې د «ترهګرۍ» پر وړاندې خپلو ژمنو عملي کولو او په افغانستان کې د وسله‌والو ډلو د پناه ځایونو د له‌منځه وړلو لپاره وهڅوي.

اسحاق ډار ویلي وو، چې له افغانستان څخه راولاړېدونکی د «ترهګرۍ» ګواښ د اسلام‌اباد لپاره یو له جدي امنیتي ننګونو څخه دی.

ذبیح‌الله مجاهد د جمعې په ورځ (د زمري په دویمه) د اسحاق ډار د څرګندونو په غبرګون کې وویل، طالبان پر خپلې ژمنې ولاړ دي او اجازه نه‌ورکوي، چې د افغانستان خاوره د نورو هېوادونو پر ضد وکارول شي.

هغه یو ځل بیا په افغانستان کې د هر ډول «ترهګرې ډلې» حضور رد کړ.

طالبانو تل د پاکستان هغه تورونه رد کړي، چې ګواکې په افغانستان کې وسله‌والې ډلې حضور او فعالیت لري. طالبان وايي، اجازه نه‌ورکوي چې افغان خاوره هېڅ هېواد پر ضد وکارول وشي.

خو له بلې خوا، یو شمېر نړیوالو سازمانونو په خپلو مستندو راپورونو کې څو ځله ویلي، چې په افغانستان کې ځینې وسله‌والې ډلې فعال حضور لري.

کابل ښاروالۍ ويلي، د ودانیزو نقشو د ویزې کمېټې په تېرو نږدې پنځو کلونو کې د استوګنیزو او سوداګریزو ودانیو لپاره له ۴ زره څخه زیات ودانیز جوازونه صادر کړي دي.

د ښاروالۍ د معلوماتو له مخې، يوازې د ۱۴۰۵ لمریز کال له پیل راهیسې تر اوسه د ودانیو ۱۰۷۷ نقشې د اړوندو تخنیکي ارزونو له بشپړېدو وروسته تایید او منظورې شوې دي.

چارواکو ويلي، د ودانیزو نقشو د تایید په بهیر کې د ښار جوړونې معیارونه، تخنیکي اصول او د ښاري پراختیا اړتیاوې په پام کې نیول کېږي، څو په کابل ښار کې ودانیز فعالیتونه په منظم او قانوني ډول ترسره شي.

د کابل ښاروالۍ استازي نعمت‌الله بارکزي د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلویزیون ته ویلي: «کابل ښاروالۍ په ټول کابل ښار کې د ابادۍ اجازه ورکوي، خو د ملکیت د تثبیت پروسه چې ډېره مهمه پروسه ده او دا باید ترسره شي. دا هم د اراضۍ ادارې له لوري ترسره کېږي او کابل ښاروالۍ د همدې موضوع د چارو د چټکتیا لپاره په کابل ښاروالۍ کې یو واحد مرکز جوړ کړی، چې د مجوز په صادرولو کې ښکېلې ادارې یې په یوه ځای کې راټولې کړې دي».

همداراز د کابل ښاروالۍ د نقشو د ویزې کمېټې عمومي مدیر عصمت‌الله ساپي د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلویزیون ته ویلي: «هغه جایدادونه چې په‌کې قانوني موانع نه‌وي، خپل اداري اسناد یې طی مراحل کړي وي، نقشه یې په اړوندو ادارو کې طی مراحل کېږي».

کابل ښاريانو د ودانیزو جوازونو د ورکړې د مودې له رالنډېدو هرکلی کړی او ويلي یې دي، چې پخوا د نقشو د تایید او جواز اخیستلو په برخه کې له اداري ستونزو او ځنډونو سره مخ وو.

د کابل یوه اوسېدونکي محمد کوهستاني د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلويزون سره خبرو کې ويلي: «اوس د ودانیزو چارو ټول کارونه په اسانۍ او چټکۍ سره پر مخ ځي. یو وخت یو کار به په درېیو میاشتو کې نه حل کېده، خو اوس له ۱۵ تر شلو ورځو حل کېږي».

کابل ښاروالۍ زياته کړې، د ښار د ماسټر پلان پلي کول، د معیاري او خوندي ودانیو جوړولو ته د زمینې برابرول او د ښار متوازنه پراختیا د دوی له مهمو موخو څخه دي.

ښاروالۍ له خلکو هم غوښتي، چې د ودانیزو چارو له پیل مخکې له اړوندو ادارو رسمي جوازونه ترلاسه کړي، څو د ښار جوړونې اصول مراعات او د ناقانونه ودانیو د جوړېدو مخه ونیول شي.

کابل ښاریان لا هم شکایت لري، چې د لوړپوړو سوداګریزو ودانیو د جوړولو پر مهال د موټرو پارکېنګ او همداراز کانالزاسیون ته هېڅ ډول پاملرنه نه‌کېږي.

سرچينې زياتوي، له راکټي بريدونو وروسته طالبانو هم ډزې پيل کړي، خو تر اوسه څرګنده نه‌ده، چې راکټونه په دقيق ډول پر کومو ځايونو لګېدلي او ايا دغو بريدونو کې مرګ‌ ژوبله او يا مالي زيان اوښتی او که نه.

د سيمې اوسېدونکو هم افغانستان انټرنشنل ته ويلي، چې لا هم سيمه کې د ډزو غږونه اورېدل کېږي.

دغو سرچينو د احتمالي مرګ ژوبلې او يا اوښتو زيانونو په اړه نور جزیيات نه‌دي ورکړي. طالبانو او د افغانستان د ازادۍ جبهې هم د دې خبر تر خپرېدو پورې د دغې پېښې په تړاو څه غبرګون نه‌دی ښودلی.

د یادونې وړ ده، چې په بدخشان کې د ازادۍ جبهې او طالبانو ترمنځ نښتې د پنجشنبې په ورځ (د زمري لومړۍ) پیل شوي او د سرچینو په وینا، لا هم په وقفي ډول دوام لري.

د دغه وزارت د پرېکړې له مخې، ملا امامان او خطیبان باید د جمعې په لمانځه کې د هېوادوالو د خبرولو لپاره د دغو دودونو د منع کېدو په اړه تبلیغ وکړي.

په دغه لېکلي لارښود کې په ودونو کې د هلک او نجلۍ پر ګډ کېناستلو، د موسیقۍ او سندرو پر غږولو، د پټاقیو پر الوزولو او د ښځو او سړو پر اختلاط سخت بندیز لګول شوی دی. دغه راز په دغه مکتوب کې د ښځو له خوا د نازکو او تنګو جامو اغوستل، د عطرو وهل او له کوره بهر ارایشګاوو ته د ناوې تلل هم د شریعت خلاف عملونه بلل شوي دي.

د طالبانو د حج او اوقافو وزارت په دغه خطبه کې ویلي، چې د کوژدې او واده پر مهال د هلک او نجلۍ له خوا یو بل ته د ګوتمو په ګوته کول او یا د نکاح تر تړلو وړاندې د یو بل په لاسونو د نکریزو لګول د غیرمسلمانو قومونو دودونه دي او مسلمانان باید ترې ځان وساتي.

په لارښود کې راغلي، چې د نامحرمه هلک او نجلۍ ترمنځ د نږدېوالي دغه ډول دودونه په ټولنه کې د «بې‌حیایۍ» او «بې‌غیرتۍ» د خپرېدو لامل ګرځي.

دغه وزارت د هېواد له ټولو خطيبانو غوښتي، چې د جمعې د مبارکې ورځې دغه خطبه په دواړو ژبو پښتو او دري په جوماتونو کې پر خلکو ولولي او هغوی ته د دغو ناوړه دودونو د زیانونو په اړه معلومات ورکړي. د طالبانو د دغه اقدام هدف په ودونو او خوښیو کې د منکراتو او د هغو رواجونو مخنیوی ښودل شوی، چې د دوی په باور، له اسلامي شریعت سره په ټکر کې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د رسمي ارقامو له مخې، د طالبانو حکومت په تېرو شپږو میاشتو کې لږ تر لږه ۶۶۲ کسان په عام محضر کې د موسیقۍ، غلا، زنا او مسکراتو په تور په دُرو وهلي دي. که څه هم د بشري حقونو نړیوالو سازمانونو د طالبانو له خوا دغه ډول عامه سزاګانې د بشري حقونو سخت نقض بللی، خو طالبان وایي، چې دغه سزاګانې شرعي حدود دي او پلي کول یې د اسلامي ټولنې د اصلاح لپاره اړین دي.

کریم خان چې تل یې دا تورونه رد کړي، اوس به یې پر ځای د نوي څارنوال د غوره کولو لپاره ټاکنې وشي.

د رپوټونو له مخې، پر ۵۶ کلن کریم خان د جنسي ناوړه چلند تورونه د لومړي ځل لپاره په ۲۰۲۴ کال کې راپورته شول او هغه د ۲۰۲۵ کال په مې میاشت کې په موقتي توګه رخصت واخیست.

د دغې محکمې د پرېکړې پر بنسټ چې د جون په اتمه نېټه صادره شوې، ښودل شوې چې نوموړي له خپلې یوې همکارې سره ناسمې جنسي اړیکې درلودې او باید له دندې ګوښه کړل شي. د فرانسې، هالنډ او ناروې هېوادونو په ښکاره توګه د هغه د لرې کولو ملاتړ کړی دی.

کریم خان په ۲۰۲۴ کال کې د اسراییل د لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د نیولو د حکم غوښتنه کړې وه، چې له امله یې د امریکا او اسراییل له سخت غبرګون سره مخ شو. امریکا د کریم خان په ګډون د یادې محکمې پر ۱۱ چارواکو بندیزونه ولګول او په ملګرو ملتونو کې د اسراییل سفیر ډاني ډانن وویل، چې نوموړي غوښتل د اسراییل په ملامتولو سره له خپلو تورونو پام بل لور ته واړوي.

په ورته وخت کې، کریم خان او د هغه وکیلانو ویلي، چې دا تورونه ښايي د اسراییل او د هغوی د متحدینو د سیاسي فشارونو یوه برخه وي.

د جرمونو نړیوالې محکمې له لوري د طالبانو مشر ملا هبت‌الله او د دغې ډلې د سترې محکمې د رییس عبدالحکیم حقاني د نیول کېدو په حکم کې هم کریم خان ځانګړی رول درلود. هغه غوښتنه کړې وه، چې د طالبانو مشران باید د بشري حقونو د سرغړونو او همدا راز د ښځو او نجونو د زده‌کړو د بندیز له امله ونیول شوي.

کریم خان په اډینبورګ کې له یوه پاکستاني ډاکټر او بریتانوۍ نرسې څخه زیږیدلی او په لندن کې یې د حقوقو زده‌کړې کړې دي. هغه د خپل کار په لومړیو کې د یوګوسلاویا او روانډا لپاره د ملګرو ملتونو په محکمو کې کار کړی او وروسته یې د کینیا، سوډان او لېبیا په قضیو کې هم برخه اخیستې وه. نوموړي په ۲۰۲۳ کال کې د روسیې د ولسمشر ولادیمیر پوتین د نیولو حکم هم صادر کړی وو، چې له امله یې په ۲۰۲۵ کال کې په روسیه کې په غیابي توګه محکوم شو.