د هسپانیا حکومت اعلان کړی، چې د افریقا په شمال کې د دغه هېواد نیمه خپلواکې سیمې سیوټا ته له ننوتلو وروسته، له ۵۰ زرو څخه زیات کډوال بېرته په خپله خوښه مراکش ته ستانه شوي دي. د هسپانوي چارواکو په وینا، په دغې سرحدي ګډوډۍ کې لږ تر لږه ۵۷ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.
دغه کسان د ډوبېدو او پر پولې د لګېدلو کټارو د اوښتلو پر مهال تر پښو لاندې کېدو له امله مړه شوي دي.
د هسپانیا د کورنیو چارو وزارت د جمعې په ماښام (د زمري ۹مه) ویلي، چې د پنجشنبې له سهار راهیسې شاوخوا ۵۰ زره کسان له پولې تېر شوي وو، خو د جمعې په ماښام تر شپږو بجو پورې شاوخوا ۴۸ زره او ۳۰۰ کسان بېرته ستانه شوي دي.
د سیوټا د سیمهییز حکومت مشر خوان جیسس ویواس بیا ویلي، چې په تېرو دوو ورځو کې تر ۶۰ زرو پورې کسانو له پولې د تېرېدو هڅه کړې وه. د مراکش امنیتي ځواکونو د اوښکې بهوونکي ګاز او برېښنايي ډنډو په کارولو سره د کډوالو د پرمختګ مخه نیولې ده.
د هسپانیا لومړي وزیر پدرو سانچز سبتې ته د سفر پر مهال دغه پېښه د هسپانیا پر ځمکنۍ بشپړتیا تېری بللی او ویلي یې دي، چې د غیرقانوني کډوالو د بېرته ستنولو لړۍ یې چټکه کړې ده. بلخوا، دغې پېښې په اروپا کې سختې ناندرۍ راپارولې دي. ایټالیا له هسپانیا سره د شینګېن د بې ویزې سفر تړون د ځنډولو اعلان کړی، خو مادرید دا پرېکړه د اروپایي ټولنې د تړونونو خلاف بللې ده.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د هسپانیا د حکومت پر سیاستونو د نیوکې ترڅنګ دا پېښه یو «یرغل» بللی دی. د امریکا بهرنیو چارو وزارت هم پر هسپانیا تور پورې کړی، چې د دوی د کډوالۍ نرم سیاستونه د دې بحران لامل شوي دي.
ورته مهال، د فرانسې د کورنیو چارو وزیر لارینټ نونیز ویلي، چې له هسپانیا سره پر پوله به د خپلو پولیسو حضور پنځه برابره زیات کړي، څو د کډوالو د ننوتلو مخه ونیسي.
د هسپانیا او مراکش د چارواکو د څرګندونو له مخې، په تېرو ۲۴ ساعتونو کې شاوخوا ۴۹ زره پناه غوښتونکي د مراکش له پولو څخه د سیوټا سیمې ته ننوتل چې د دواړو هېوادونو د سرحدي ځواکونو د ګډو اقداماتو له امله دغه لړۍ ودرول شوه. سیوټا او ملیلیا په شمالي مراکش کې د هسپانیا دوه خپلواک ښارونه دي، چې له افریقا سره د اروپایي ټولنې یوازینۍ ځمکنۍ پوله جوړوي او تل د پناه غوښتونکو له ورته هڅو سره مخ کېږي.
هسپانیا او مراکش د جمعې په ورځ د هسپانوي سیوتا سیمې پر سرحدي کټارو ځواکونه زیات کړل او داسې ښکاري چې د یوې ورځې په ترڅ کې د سمندر او ځمکې له لارې د لسګونو زرو کسانو له اوښتلو وروسته یې د غیرقانوني اوښتنو مخه نیولې ده. په همدې ترڅ کې په اوبو کې لږ تر لږه د ۱۹ کسانو مړي موندل شوي.
د هسپانیا د ملي امنیت ادارې په خپله وېبپاڼه کې، د کورنیو چارو وزارت له قوله ویلي وو چې اټکل کېږي په ۲۴ ساعتونو کې له ۴۹ زرو څخه زیات کسان په غیرقانوني ډول اوښتي دي. دغه اعلامیه وروسته له وېبپاڼې لرې شوه، خو سملاسي یې کوم دلیل وړاندې نه شو.
د مراکش له خاورې د مدیترانې سمندر پر لور د هسپانیا تر کنټرول لاندې کوچنۍ سیمه سیوتا ته د خلکو دغه پراخ ورتګ په اروپا کې د حیرانتیا او اختلاف سبب شوی دی.
فرانسې ویلي چې له هسپانیا سره پر پوله به خپل کنټرول زیات کړي او ایټالیا ګواښ کړی چې ښايي د اروپايي اتحادیې له داخلي خلاص سرحدي سیستم «شېنګن» څخه هسپانیا ګټه اخېستنه وځنډوي.
هسپانیايي چارواکو ویلي، هڅه کوي هغه کسان چې په غیرقانوني ډول داخل شوي، ژر تر ژره بېرته وشړي.
ټاکل شوې وه چې د هسپانیا صدراعظم پېدرو سانچېز د جمعې په ورځ له کورنیو چارو وزیر فرناندو ګراندې-مارلاسکا سره سیوتا ته سفر وکړي.
سیوتا؛ د اروپا او افریقا ترمنځ حساسه پوله
سیوتا او میلیلا، چې بله هسپانیايۍ خپلواکه سیمه ده او د مراکش په شمال کې موقعیت لري، د اروپايي اتحادیې یوازینۍ ځمکنۍ پولې دي چې له افریقا سره نښتې دي.
ددغو دوو ښارونو هر یو شاوخوا ۸۵ زره نفوس لري او وخت ناوخت د هغو کډوالو د هڅو شاهد وي چې غواړي اروپا ته ورسېږي، خو د پنجشنبې ورځې د ورتګ کچه بېسارې بلل شوې ده.
د هسپانیا د سیمهییزې پالیسۍ وزیر انخل ویکتور تورس وویل چې د دې زیاتوالي یو لامل ښايي د هسپانیا د سترې محکمې وروستۍ پرېکړه وي. د دې پرېکړې له مخې، هغه کډوال چې سیوتا یا میلیلا ته د رسېدو پر مهال په سمندر کې نیول کېږي، د ځانګړو قوانینو له مخې په سملاسي ډول بېرته نه شي شړل کېدای.
تورس وویل چې حکومت سملاسي غبرګون ښودلی او هڅه کوي کډوال بېرته ستانه کړي، خو د محکمې پرېکړو او د کډوالو حقونو ته به درناوی کوي.
د مراکش له لوري، د امنیتي ځواکونو له زیات حضور سره سره، د شپې په اوږدو کې زرګونه کډوال د فنیدق ښار ته ورننوتل. که څه هم ډېری هڅې د پولې د اوښتو لپاره ناکامې شوې، خو ځینو ډلو له کټارې د تېرېدو لپاره د ساحل له لارې بدیلې لارې لټولې او ځینو د لامبو وهلو هڅه هم کوله.
۳۲کلن ابراهیم، چې یوازې یې خپل لومړی نوم یاد کړ، وویل، « زه ناوخته ورسېدم».
هغه وویل له طنجه څخه راغلی و او غوښتل یې له دروازې تېر شي، خو دروازه تړلې وه.
په اوښتیو هیلهمنو کسانو کې ښځې او ماشومان هم وو، چې ځینې یې د مراکش او ځینې د افریقا د صحرا سوېلي سیمو څخه راغلي وو.
د اروپا غبرګون
د هسپانیا د ملکي ګارد پولیسو اتحادیېپه اېکس کې ویلي چې د پنجشنبې ورځې د لویې څپې پر مهال په سرحد کې د څار لپاره کافي پولیس نه وو، له همدې امله د خلکو د مخنیوي توان کم شوی و.
کډوالي په ټوله اروپا کې یوه حساسه موضوع ده. په ځانګړي ډول له ۲۰۱۵ کال راهیسې، چې له یو میلیون څخه زیات کسان، چې ډېری یې د سوریې له جګړې تښتېدلي وو، اروپا ته ورغلل، ښي اړخي ګوندونه پیاوړي شوي دي.
د فرانسې د کورنیو چارو وزیر لوران نونیز وویل چې د هسپانیا پر پوله یې د «سملاسي کنټرولونو د زیاتولو» امر کړی دی.
په عادي حالت کې د شېنګن سیمې د غړو هېوادونو ترمنځ سرحدي کنټرول نشته، خو په استثنايي شرایطو کې د لنډ وخت لپاره بېرته فعالېدای شي.
د ایټالیا ښي اړخي صدراعظمې جورجیا میلوني وویل: « موږ چمتو یو چې د پولو او د خلکو د امنیت د ساتنې لپاره بېړني اقدامات وکړو، چې له هسپانیا سره د شېنګن د تړون ځنډول هم پکې شامل دي».
د فنلنډ د کورنیو چارو وزیر، چې هغه هم د ښي اړخي ګوند غړی دی، د میلوني له وړاندیز څخه ملاتړ وکړ او ویې ویل چې اروپايي اتحادیه باید د ایټالیا لار تعقیب کړي.
د هسپانیا سوسیالیستي حکومت وايي چې د غیرقانوني اوښتنو پر وړاندې به کلک پاتې شي، خو ټینګار کوي چې کډوال د اقتصاد په پیاوړتیا کې مرسته کوي.حکومت داسې عمومي بښنه هم اعلان کړې چې د تېر کال په ترڅ کې یې سلګونو زرو کسانو ته د تابعیت د غوښتنې زمینه برابره کړې ده.
د ایټالیا د بهرنیو چارو وزیر انتونیو تاجاني وویل: « له سیوتا څخه راتلونکي انځورونه ښيي چې له ۵۰۰ زرو څخه زیاتو غیرقانوني کډوالو ته د هسپانوي او اروپايي تابعیت ورکولو پرېکړه ژوره تېروتنه ده او د انسان قاچاق هڅوي».
د هسپانیا د بهرنیو چارو وزیر خوسې مانویل البارس د تاجاني څرګندونې «نامناسبې» وبللې او ویې ویل چې هسپانیا له خپلو شریکانو څخه «پیوستون غواړي، نه سیاسي تبلیغات». هغه زیاته کړه چې د ایټالیا سفیر به د اعتراض لپاره راوغواړي.
د فرانسې د ښي اړخي ملي تجمع ګوند د ولسمشرۍ نوماندې مارین لوپن وویل، چې که راتلونکی کال انتخابات وګټي، نو د شېنګن د ازاد تګ راتګ حق به یوازې اروپايي اتباعو ته محدود کړي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ اعلان کړی، چې «د سولې پلاوی» په غزه کې د حماس او نورو وسلهوالو ډلو د بشپړې بېوسلې کولو لپاره یوې «تاریخي» هوکړې ته رسېدلی دی. هغه زیاتوي، د غزې اداره به د فلسطین نوي حکومت ته وسپارل شي چې د سولې له پلاوي سره به په همغږۍ کار کوي.
د هغه په وینا؛ دغه هوکړه د «ټرمپ د ۲۰ مادهییز پلان» له مخې په څو پړاوونو کې عملي کېږي او د بېوسلې کولو له بهیر سره هممهاله به اسراییلي ځواکونه هم له غزې ووځي. ټرمپ وویل، د غزې اداره به د فلسطین نوي حکومت ته وسپارل شي چې د سولې له پلاوي سره به په همغږۍ کار کوي.
هغه زیاته کړه، د یوه نړۍوال ثبات ځواک او نوي فلسطیني پولیس به د غزې د امنیت مسوولیت پر غاړه واخلي. د امریکا ولسمشر همدارنګه د مصر، قطر او ترکیې له منځګړتوب مننه وکړه او ټینګار یې وکړ، هغه ګواښ چې د اکتوبر د اوومې له بریدونو څخه رامنځته شوی و، بیا به د رامنځته کېدو اجازه ورنه کړل شي.
دغه اعلان داسې مهال کېږي، چې د ټرمپ ۲۰ مادهییز پلان د ۲۰۲۵کال له مني راهیسې د غزې د جګړې د پای ته رسولو د اصلي چوکاټ په توګه مطرح شوی دی. د دغه پلان په لومړي پړاو کې اوربند، د یرغمل شویو کسانو خوشې کول او د بشري مرستو زیاتول شامل وو.
دویم پړاو چې د وسلهوالو ډلو پر بېوسلې کولو، د اسراییلي ځواکونو پر وتلو او د ملکي ادارې پر لېږد تمرکز لري؛ د ښکېلو خواوو د اختلافونو او د خبرو اترو د ځنډ له امله څو میاشتې ځنډېدلی و. د سپینې ماڼۍ تر څار لاندې د سولې پلاوي وروستۍ خبرې اترې د مصر په پلازمېنه قاهره کې د سیمهییزو هېوادونو په منځګړیتوب پر مخ وړې دي.
د امریکايي چارواکو په وینا؛ په نوې هوکړه کې د وسلو پړاو په پړاو سپارل، د تونلونو او د وسلو د تولید د تاسیساتو لهمنځه وړل او د یوه نړۍوال ثبات ځواک ځای پرځای کول شامل دي. دغه ځواک به له نوي جوړېدونکي فلسطیني پولیسو سره په ګډه کار کوي. همدارنګه غزه به د سولې کمېسیون تر څار لاندې د ټیکنوکراتیک فلسطیني حکومت لهخوا اداره کېږي.
پر همدې مهال د کره وخت توضیحات، د بېوسلې کولو د تایید مېکانیزم او د ګوندونو د عملي ژمنو بشپړ جزییات لاتراوسه نهدي خپاره شوي. د یادې هوکړې بریالي عملي کېدل د اسراییل او فلسطیني ډلو په همکارۍ پورې تړلی دی.
لومړني غبرګونونه ښيي، چې د اسراییل تر وتلو وروسته د امنیتي ضمانتونو په اړه محتاط دریځ لري او حماس هم تراوسه د دغه هوکړې رسمي او بشپړ تایید نهدی کړی.
کارپوهان باور لري، چې د یادې طرحې بریالیتوب د نړۍوالې اغېزمنې څارنې، د غزې د بیارغونې لپاره د مالي سرچینو برابرولو او د پوځي ګواښونو د بیا راڅرګندېدو مخنیوي پورې تړلی دی. ټرمپ دغه پرمختګ د تلپاتې سولې پر لور یو ستر ګام بللی؛ خو شنونکي خبرداری ورکوي چې د دغه هوکړې د عملي کېدو بهیر به لاهم له ګڼو سیاسي او امنیتي خنډونو سره مخ وي.
د بښنې نړیوال سازمان وايي، هند د غزې د جګړې له پیل راهیسې لږ تر لږه ۲۵۹۶ محمولې چې په کې وسلې، مهمات او پوځي پرزې شاملې دي، اسراییل ته لېږدولي دي. دغه سازمان خبرداری ورکړی چې د دې لړۍ دوام ښايي هند د نړیوالو قوانینو په سرغړونو کې د همکارۍ له ګواښ سره مخ کړي.
دې سازمان د پنجشنبې په ورځ، د ازمري په اتمه، خپل ۴۲ مخیز راپور «په هند کې جوړ شوي؛ اسراییل ته د وسلو او مهماتو برابرول» تر سرلیک لاندې خپور کړ.
په راپور کې له ۲۰۲۳ کال د اکتوبر له اوومې څخه د ۲۰۲۵ کال د نومبر تر ۳۰مې پورې د دغو پوځي بارونو د لېږد بهیر ارزول شوی دی.
بښنې نړیوال سازمان وايي، څېړونکو یې د هر بار اړوند سوداګریز معلومات جلا جلا څېړلي دي.
د راپور له مخې، هندي شرکتونو اسرائیلي شرکتونو ته لږ تر لږه د سپکو پوځي وسلو ۳۹۰ زره او ۵۱۶ پرزې، د چاودېدونکو مهماتو ۵۶۴ زره او ۹۷۰اړوند توکي، او د پوځي وسایطو ۲۹۸ پرزې لېږدولي دي.
سازمان زیاتوي، ښايي اصلي شمېر تر دې هم لوړ وي، ځکه د ځینو بارونو معلومات بشپړ نه وو او سلګونه هغه توکي چې پوځي یا ملکي کارونه یې روښانه نه وو، له څېړنې ایستل شوي دي.
د ماشینګڼو له پرزو تر د توپونو مرمیو پورې
په راپور کې راغلي چې د هند پياېلار سیسټمز شرکت د ۲۰۲۴ او ۲۰۲۵ کلونو په ترڅ کې د اسراییل پوځي صنعت ته د «نیګف» ماشینګڼو لپاره له ۱۰زرو څخه زیات د مهماتو د تغذیې ځانګړي پرزې صادرې کړې دي. د اسرائیل پوځ د دې ماشینګڼې بېلابېل ډولونه کاروي.
دغه شرکت همدارنګه د پوځي وسلو ۳۳ زره او ۳۳ نورې اساسي پرزې هم اسراییلي پوځي صنعت ته لېږدولي دي. بښنې نړیوال سازمان وايي، د سوداګریزو اسنادو له مخې دغه توکي د پوځي وسلو د پرزو په توګه ثبت شوي دي.
د کلیاني ستراتېژیک سیسټمز شرکت هم د ۱۵۵ میلیمتري توپونو د مرمیو ۹۶۰۰ خولۍ د اسرائیل پوځي صنعت ته صادرې کړې دي. دغه اسرائیلی شرکت د البیټ سیسټمز فرعي برخه ده او د اسرائیل پوځ لپاره توپچي مهمات تولیدوي.
د هند دولتي شرکت مونېشنز انډیا هم د ۱۵۵ میلیمتري چاودېدونکو مرمیو یوه محموله، چې زر مرمۍ پکې شاملې وې، البیټ سیسټمز ته لېږلې ده.
په یوه بله پېښه کې، د هند یوه بشپړ دولتي شرکت د ۲۰۲۴ کال په فبرورۍ کې ۱۲۰ د ۸۱ میلیمتري هاوانونه البیټ سیسټمز ته استولي دي. یو بل دولتي شرکت هم هغه حسکوونکي او برېښنايي پرزې صادرې کړې دي چې د څارنې، تعقیب او هدف ټاکلو په سیستمونو کې کارول کېږي او د اسرائیل د دفاع وزارت یوه قراردادي شرکت ته رسېدلي دي.
د هند دولتي شرکتونه هم په دې لېږدونو کې ښکېل دي
بښنې نړیوال سازمان وايي، د دغو شرکتونو مشران د هند د کابینې د ټاکنو کمېټې له خوا ټاکل کېږي او یو شمېر کارکوونکي یې د دفاع وزارت له لوري دغو شرکتونو ته استول شوي دي.
د راپور له مخې، د هند او اسرائیل دفاعي اړیکې په تېرو درېیو لسیزو کې د پام وړ پراخې شوې دي.
هند په ۱۹۹۲ کال کې له اسراییل سره بشپړې ډیپلوماټیکې اړیکې ټینګې کړې او له هغه وروسته د وسلو پېر، د پوځي تجهیزاتو ګډ تولید او د دواړو هېوادونو ترمنځ د ګډو شرکتونو جوړول زیات شول.
بښنې نړیوال سازمان وايي، هند په وروستیو کلونو کې یوازې د اسراییلي وسلو لوی پېرودونکی نه دی پاتې شوی، بلکې د اسرائیل د پوځي تجهیزاتو د تولید او اکمالاتي ځنځیر برخه هم ګرځېدلی دی.
د سازمان په وینا، د وسلو دا لېږدونه په داسې حال کې دوام لري چې د غزې په جګړه کې د جنګي جرمونو، د بشریت ضد جرمونو او د نسلوژنې د احتمال په اړه پراخ نړیوال خبرداری ورکړل شوی و.
دغه سازمان باور لري چې هندي چارواکي نه شي ویلای له دې خطره ناخبره وو چې دا تجهیزات ښايي د نړیوالو قوانینو په سرغړونو کې وکارول شي.
بښنې نړیوال سازمان خبرداری ورکړی چې د وسلو د لېږد دوام به د هند حکومت د نړیوالو قوانینو په نقض کې د همکارۍ له خطر سره مخ کړي، او د هغو شرکتونو مسئولان چې پوهېدل یې محصولات یې ښايي په جرمونو کې وکارول شي، ممکن له ملکي او په ځینو مواردو کې له جزایي مسئولیت سره هم مخ شي.
بښنې نړیوال سازمان له هند غوښتي چې اسرائیل ته د وسلو، مهماتو، پوځي پرزو، ټکنالوژۍ او نورو پوځي مرستو مستقیم او غیرمستقیم لېږد سمدستي ودروي او پر اسرائیل هر اړخیز وسلوال بندیز ولګوي.
ملګرو ملتونو د انسانانو د قاچاق پر وړاندې د نړیوالې ورځې په مناسبت ویلي، ترهګرې ډلې او جنایتکارې شبکې په جګړهځپلو سیمو کې د ټولنو د وېرولو لپاره د انساني قاچاق، جنسي استثمار او غلامۍ ته دوام ورکوي، خو د قربانیانو د ملاتړ، عدالت او حساب ورکونې په برخه کې لا هم جدي تشې شته.
ملګرو ملتونو د انسانانو د قاچاق پر وړاندې د نړیوالې ورځې په مناسبت په یوه اعلامیه کې ویلي، د جګړو له امله د انسانانو د قاچاق، په ځانګړې توګه د جنسي استثمار او جنسي غلامۍ د مخنیوي، قربانیانو د ساتنې او عاملانو د حساب ورکولو په برخه کې لا هم جدي ستونزې موجودې دي.
په اعلامیه کې ویل شوي، د ملګرو ملتونو امنیت شورا په ۲۰۱۶ کال کې د انسانانو د قاچاق په اړه خپله لومړۍ ځانګړې پرېکړه تصویب کړه چې د جګړو له جنسي تاوتریخوالي سره یې د انسانانو د قاچاق اړیکه په رسمیت وپېژندله. خو لس کاله وروسته هم د مخنیوي، قربانیانو د ساتنې او عدالت په برخو کې تشې موجودې دي.
د ملګرو ملتونو په وینا، د جګړو پر مهال انسانتښتونه او قاچاق د وسلهوالو او ترهګرو ډلو او جنایتکارو شبکو له لوري د خلکو د وېرولو، کنټرول، غچ اخیستنې او ډلهییزې سزا ورکولو لپاره کارول کېږي او ښځې او نجونې ترې په ځانګړي ډول اغېزمنې کېږي.
په اعلامیه کې ټینګار شوی چې انسانانو قاچاق د ښځو او نجونو د حقونو د کمزوري کولو، د جنسیتي برابرۍ د محدودولو او د جنسي غلامۍ د دودولو لپاره هم کارول کېږي. د ملګرو ملتونو په وینا، معلولې ښځې او نجونې د خدمتونو د نه لاسرسي، تبعیض او ټولنیز محرومیت له امله د جنسي استثمار لپاره د قاچاق له لوړ خطر سره مخ دي.
ملګرو ملتونو همداراز ویلي، د جګړو اړوند جنسي استثمار او غلامۍ قرباني نارینه او هلکان، همدارنګه د جنسي تمایل او جنسیتي هویت له پلوه بېلابېل کسان هم اغېزمنوي، خو د دغو پېښو ډېری یې نه ثبتېږي او نه راپور کېږي، چې له امله یې قربانیان اړینو خوندیتوب او مرستندویه خدمتونو ته لاسرسی نه شي موندلای.
په اعلامیه کې راغلي چې که د دولت چارواکي په خپله د انسانانو په قاچاق کې ښکېل وي، یا غیر دولتي ډلې د دولت په چوپتیا او رضایت کې دا کار ترسره کړي، د انسانانو قاچاق له جبري ورکېدو سره هم تړاو موندلای شي. په داسې حالتونو کې قربانیان له خپلو کورنیو سره اړیکه له لاسه ورکوي او خپلوان یې د هغوی له برخلیک او ځای څخه بېخبره پاتې کېږي.
ملګرو ملتونو اندېښنه ښودلې چې د سولې ساتنې په ماموریتونو کې د انسانانو قاچاق لا هم کافي پاملرنه نه ترلاسه کوي. د اعلامیې له مخې، د تمویل کمښت، د ملګرو ملتونو د ماموریتونو کمېدل او د بشري مرستو د لاسرسي محدودیتونه د قاچاق د مخنیوي، د قربانیانو د ساتنې او د عدالت د تامین هڅې کمزورې کړې دي.
دغه سازمان خبرداری ورکړی چې د جګړو او بېځایه کېدو پر مهال د انسانانو د قاچاق خطر لا زیاتېږي. د ملګرو ملتونو په وینا، هغه کډوال، پناهغوښتونکي او داخلي بېځایه شوي کسان چې د خوندي استوګنې، کورنۍ یوځای کېدو او نورو قانوني خوندیتوب لارو ته لاسرسی نه لري، د انسانانو د قاچاق له لوړ خطر سره مخ کېږي.
ملګرو ملتونو ټینګار کړی چې «هیڅ د سولې ساتنې ماموریت پای، د تمویل کمښت یا سیاسي بدلون د قربانیانو د پرېښودلو توجیه نه شي کېدای.»
دغه سازمان له حکومتونو، نړیوالو ادارو، مدني ټولنو او سوداګریزو بنسټونو غوښتي چې د انسانانو د قاچاق د مخنیوي په هڅو کې د قربانیانو ونډه پیاوړې کړي او هغوی یوازې د مرستو ترلاسه کوونکي ونه ګڼي، بلکې د حقونو لرونکي، د تجربې خاوندان او د پالیسۍ په جوړولو کې شریکان وبولي.
بلوچستان چې د پاکستان له تر ټولو لوی ایالت دی، د افغانستان او ایران ترڅنګ پروت دی او شاوخوا ۷۵۰ کیلومتره سمندري ساحل لري. د همدې جغرافیایي موقعیت له امله دغه ایالت له کلونو راهیسې د انساني قاچاق یوه مهمه لار بلل کېږي.
د ځایي سرچینو په وینا؛ د بلوچستان د بېلابېلو غرنیو او دښتو له لارې نه یوازې د پاکستان د بېلابېلو سیمو خلک، بلکې ګڼ افغان کډوال هم ایران او له هغه ځایه د ترکیې او اروپا پر لور قاچاق کېږي.
د کوټې یو اوسېدونکی او د سرحدي سوداګرۍ اړوند کس عصمت الله افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې د افغانستان له نیمروز ولایت نه قاچاق کوونکي افغانان په دوو ورځو کې د چاغي ولسوالۍ د نوکنډي اړوند ډک سیمې ته رسوي او هلته یې راټولوي.
د هغه په خبره؛ د انسانانو د قاچاق یوه منظمه شبکه فعاله ده چې د ایران او پاکستان له ځینو ځایي کسانو سره د همغږۍ له لارې د قاچاقي لارو د خوندي کولو هڅه کوي، څو مساپر د سرحدي ځواکونو له لوري ونه نیول شي.
عصمتالله وايي، له نوکنډي وروسته افغانان د واشک ولسوالۍ ماشکیل سیمې ته لېږدول کېږي او له هغه ځایه ایران ته اوړي. د نوموړي په وینا؛ قاچاق کوونکي افغانان په هغو ایراني موټرو کې چې په سیمه کې د «دو هزار» په نوم پېژندل کېږي، د موټر شاته صندوقونو کې په ډېر سخت حالت کې انتقالوي.
هغه زیاتوي، چې یوازې له نوکنډي نه ایران ته د یوه افغان د رسولو لپاره شاوخوا ۴۰زره پاکستانۍ کلدارې اخیستل کېږي. د هغه په وینا؛ ډېری افغانان لومړی ایران ته ځي خو یوشمېر یې وروسته د ترکیې او اروپا پر لور خپل خطرناک سفر ته دوام ورکوي.
عصمت الله د قاچاق بله لار هم یادوي او وايي، افغانان پر ډیورنډ کرښه پرتو سیمو څخه د نوشکي له لارې پاکستان ته داخلېږي او وروسته خضدار او کېچ ته انتقالېږي. له کېچ نه بیا یوه لار د تمپ ولسوالۍ مند بلو سیمې ته رسېږي، چې له هغه ځایه په غرنیو لارو د ایران پشین، جکیګوار، نوبندیان، نصیراباد او چابهار سیمو ته وړل کېږي.
د نوموړي په خبره؛ بله لاره د ګوادر د جیوني تحصیل د کنټاني ساحلي سیمه ده. هغه وايي، قاچاق کوونکي افغانان تر کنټاني پورې پر موټرسایکلونو رسوي او بیا یې په هغو وړو کښتیو کې سپروي چې په ناقانونه ډول له ایران نه پاکستان ته تېل راوړي.
د هغه په وینا؛ د دغه کښتیو مالکان ایران ته د یوه افغان د رسولو لپاره شاوخوا ۱۵زره پاکستانۍ کلدارې اخلي او دغه سمندري سفر شاوخوا ۱۵ دقیقې وخت نیسي. خو نوموړی وايي، په وروستیو کې له دې لارې تګ کم شوی؛ ځکه د امنیتي تدابیرو له امله د ساحلي سیمو پر ځینو لارو خنډونه جوړ شوي دي.
بلخوا د چمن ځینو اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل پښتو ته د نوم نه ښودلو په شرط ویلي، سره له دې چې رسمي دروازه تړلې ده، انساني قاچاق لاهم دوام لري. د دوی په خبره؛ پخوا به له یوه افغان څخه تر کوټې د رسولو لپاره له ۷۰زرو تر یو لک پاکستانۍ کلدارې اخیستل کېدې، خو اوس دغه لګښت شاوخوا ۲۵زره کلدارو ته راکم شوی دی.
د افغانستان انټرنشنل پښتو د راټولو شویو معلوماتو له مخې؛ د روان کال له مئ میاشتې راهیسې تراوسه نږدې ۵۸۰ افغانان د ایران او اروپا پر لور د ناقانونه تګ پرمهال په بلوچستان کې نیول شوي دي. همدارنګه د دغه سفر پرمهال په دوو جلا پېښو کې لږترلږه ۱۱ افغانانو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.
ورته مهال ملګرو ملتونو د انساني قاچاق د مخنیوي نړۍوالې ورځې په مناسبت ویلي، چې په افغانستان کې پرلهپسې کړکېچونه، له ګاونډیو هېوادونو د افغانانو د جبري ستنولو پراخې څپې، د کوکنارو پر بنسټ د کلیوالي اقتصاد کمزورتیا، د بشري مرستو سخت کمښت، طبیعي پېښې او پر ښځو او نجونو دوامداره محدودیتونو خلک د انساني قاچاق له ګواښ سره مخامخ کړي دي.
نن (د جولای ۳۰مه) د انساني قاچاق د مخنیوي له نړۍوالې ورځې سره برابره ده، دغه ورځ داسې مهال د ملګرو ملتونو او ځینو هېوادونو له لوري نمانځل کېږي چې افغانستان لاهم د انساني قاچاق له اړخه ترټولو ډېر زیانمن هېواد بلل کېږي.