په هند کې دوه افغانان د ناقانونه اوسېدو په تور نیول شوي

په بهرنیو چارو کې د هند د دولت وزیر کیرتي وردهن سینګ د جمعې په ورځ د هند ولسي جرګې(لوک سبها)ته په لیکلي ځواب کې ویلي، چې نوی ډیلی لا هم د ایران د چابهار بندر د شهید بهشتي ترمینل د پراختیا او عملیاتو په برخه کې خپل رول لري.

نوموړي ویلي، د چابهار بندر پروژه د دې لپاره طرحه شوې وه چې افغانستان ته د بیارغونې او اقتصادي پراختیا لپاره مهمه ترانسپورتي لار برابره کړي او همداراز د هند او منځنۍ اسیا ترمنځ سوداګریزې اړیکې پیاوړې کړي.

د هند دولتي شرکت انډیا پورټس ګلوبل لیمیټډ (ای‌پي‌جي‌اېل) د خپلې بشپړ ملکیت لرونکې فرعي ادارې انډیا پورټس ګلوبل چابهار ازاد زون (ای‌پي‌جي‌سي‌اېف‌زي) له لارې له ۲۰۱۸ کال راهیسې د چابهار بندر چارې پر مخ وړي.

د هند حکومت ویلي، چې د انډیا پورټس ګلوبل او د ایران د بندرونو او سمندري چارو ادارې (پي‌اېم‌او) ترمنځ د ۲۰۲۴ کال د مې میاشتې د ۱۳مې نېټې د اصلي تړون له مخې، هند د دې پروژې لپاره خپله ۱۲۰میلیونه امریکايي ډالره مالي ژمنه پوره کړې ده.

د هند د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې د دې مبلغ وروستۍ برخه د ۲۰۲۵ کال په اګست میاشت کې د ایران د بندرونو او سمندري چارو ادارې ته لېږدول شوې ده.

د چابهار بندر پروژه د هند لپاره له افغانستان او منځنۍ اسیا سره د سوداګریزو او ترانسپورتي اړیکو د پراختیا له مهمو لارو څخه ګڼل کېږي.

بریدګر له ډزو وروسته له سیمې تښتېدلي دي.

تر اوسه هېڅ ډلې د دغه برید مسوولیت پر غاړه نه دی اخیستی.

د سیمې اوسېدونکو وویل چې له برید وروسته د طالبانو ځواکونو سیمه کلابنده کړه او د استخباراتو د ریاست په دروازه کې یې یو هاموې ټانک ځای پر ځای کړ.

طالبانو هم تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.

بدخشان په وروستیو اونیو کې د پراخو ناامنیو شاهد و.

د شنبې په ورځ د بدخشان د یفتل اوسېدونکو د هغه څه په غبرګون کې چې د طالبانو ظلم او ستم بلل شوی، لاریون وکړ. مدني اعتراضونه د طالبانو له ډزو سره مخ شول او مرګ‌ژوبله یې واړوله.

تر اوسه د یفتل د اعتراضونو د ځپل شویو، وژل شویو یا ټپیانو کره شمېر معلوم نه دی.

پر یفتل مېشتو فشارونه هله زیات شول چې دغه ولسوالي د چنګاښ په ۲۶مه د طالبانو د یوې نوې جوړې شوې مخالفې جبهې په لاس چې سپاهي میهن جبهه نومېږي، د څو ساعتونو لپاره سقوط وکړ.

د سپاهي میهن جنګیالیو د طالبانو ځواکونه بې‌وسلې کړل او د دولتي ودانیو پر سر یې خپل بیرغ پورته کړ او بیا یې دا ولسوالي پرېښوده.

د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزیر د زابل ولایت په دایچوپان ولسوالۍ کې جوړې شوې غونډې ته ویلي، چې په ټولو چارو کې د طالبانو اداره بریالۍ ده او له کله چې د دوی بیرغ په کابل کې پورته شوی، ټول اختلافونه په یوه اعلان پای ته ورسېدل.

نوموړي زیاته کړې، چې طالبان د افغانستان پر خاوره مسلط دي او دوی یوازې د کلمې د لوړاوي لپاره کار کوي.

هغه ادعا کړې، چې ددوی په اداره کې د داود خان د وخت ارزول شوې پروژې، چې دده په وینا، د « ویرې او غلامۍ» له امله نورو حکومتونو پلې نه کړای شوې، طالبانو پیل کړې دي.

د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزیر ملا نورالله نوري د افغانستان اوسنی امنیت او ثبات د خپلو قربانیو ثمره بولي او وايي، اوس د افغانستان د بیا رغونې او پرمختګ پړاو دی.

نوري ټینګار کړی، چې د جګړو وخت پای ته رسېدلی او د هر افغان مسوولیت دی چې د هېواد په ابادۍ کې خپله ونډه واخلي.

د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزیر ولسوالیو ته د خپلو سفرونو موخه له ولسونو سره نږدې اړیکې او د هغوی د ستونزو اورېدل بللي دي.

هغه د افغانستان روان وضعیت د امن او ورورولۍ له پلوه مثبت بللی او د هېواد د پرمختګ لپاره یې د ولس او نظام ترمنځ همغږي مهمه ګڼلې ده.

سرچینو وویل چې د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج‌الدین حقاني په کابل کې د دې ډلې والي ته امر وکړ چې دا دوه خبریالان خوشې کړي.

د طالبانو ځواکونو د روان کال د چنګاښ په دویمه نېټه د دې ډلې د عدلیې وزیر په امر په کابل کې د تمدن ټلوېزیون پر مرکزي دفتر برید وکړ او د دې رسنۍ نشرات ودرول شول.

دا دوه خبریالان د کابل ولایت په بندخونه کې ساتل کېدل. طالبانو د دې دوو خبریالانو د نیولو د لامل په اړه څه نه دي ویلي.

د سرچینو په وینا، محمد رحمتي او محمدرضا احساني د چنګاښ په ۱۴مه له زندانه خوشې شوي دي.

تر دې وړاندې، باخبره سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو چې محمد رحمتي د زړه په ناروغۍ، شکرې او د وینې په لوړ فشار اخته دی او په زندان کې د هغه روغتیايي وضعیت خورا خراب دی او درملو او روغتیايي خدماتو ته لاسرسی نه لري.

د طالبانو د عدلیې وزارت د ۱۴۰۳ کال په غبرګولي کې اعلان وکړ چې د تمدن خصوصي ټلوېزیون فعالیت د حرکت اسلامي ګوند سره د تړاو او له «غصب شوې» دولتي ځمکې د استفادې له امله بندېږي.

یاد وزارت ویلي وو چې د افغانستان د سیاسي ګوندونو اړوند رسنۍ د فعالیت حق نه لري.

د افغانستان ازادۍ جبهې په یوه خبرپاڼه کې لیکلي چې دغه برید د زمري په نهمه، د جمعې په ماښام د بدخشان د زیباک ولسوالۍ پر لاره شوی دی.

په خبرپاڼه کې راغلي «دغو کسانو چې د سیمې له ځايي ژبې سره یې اشنايي نه درلوده، غوښتل په زیباک کې د ازادۍ جبهې د ځواکونو پر ضد جګړې ته ولاړ شي».

یادې جبهې همدارنګه ادعا کړې چې د طالبانو ترڅنګ د «بهرنیو ترهګرو ډلو» حضور دا ثابتوي چې د دغې ډلې تر واک لاندې افغانستان «د نړیوالې ترهګرۍ د بیا تولید، پراختیا او خوندي کېدو په پټنځي» بدل شوی دی.

د ازادۍ جبهې په خبرپاڼه کې د «د طالبانو ملاتړو بهرنیو ترهګرو» اصطلاح کارول شوې، خو دغه جبهې نه ده روښانه کړي چې یاد وسله وال د کوم هېواد وو.

طالبانو تر اوسه په رسمي توګه د دې پېښې په اړه څه نه دي ویلي.

تر دې وړاندې په بدخشان کې ځايي سرچینو په زیباک ولسوالۍ کې د طالبانو او مخالفانو ترمنځ نښته تایید کړې وه.