• العربية
  • فارسی
  • English
BrandBrand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

د ورکو شویو کسانو نړیواله ورځ: د پي ټي ایم څلور غړي له څو میاشتو راهیسې ورک دي

۸ وږی ۱۴۰۵ - ۳۰ اګست ۲۰۲۶، ۱۳:۴۶ GMT+۱

د لادرکه کسانو د نړیوالې ورځې په مناسبت پښتون ژغورنې غورځنګ (پي ټي ایم) په خیبر پښتونخوا کې د خپلو غړو پر جبري ورکاوي ژوره اندېښنه ښودلې ده. د دغه غورځنګ یوه استازي افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د دوی څو تنه فعالان له میاشتو راهیسې لادرکه دي او برخلیک یې څرګند نه دی.

د ورکو شویو کسانو نړیواله ورځ په داسې حال کې په ټوله نړۍ کې نمانځل کیږي چې د پاکستان په دوو ایالتونو بلوچستان او خیبر پښتونخوا کې د مختلفو سیاسي ګوندونو او سازمانونو زرګونه کسان لادرکه دي.

د پښتون ژغورنې غورځنګ مسوولان وايي چې د دوی د غورځنګ څلور غړي له تیرو څو میاشتو راهیسې ورک دي او دوی نه پوهیږي چې چیرته ساتل کیږي.

د پي ټي ایم اسلام اباد همغږي کوونکي کامران ګربز افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د دوی دوه کارکوونکي نورالله کریم او حنیف پشتین تیر کال له پیښور څخه هغه وخت ورک شول چې دواړه د ایالتي حکومت له جرګې نه کور ته راستنیدل. د هغه په وینا، دا دوه کسان له ۲۹۲ ورځو راهیسې ورک دي.

د نورالله کریم او حنیف پشتین له ورکیدو وروسته، د تحریک انصاف حکومت وزیرانو ډاډ ورکړی و چې د پي ټي ایم دوه کارکوونکي به ډیر ژر بیرته خوشې شي، خو تر اوسه پورې هیڅوک د دوی په اړه معلومات نه لري.

د کامران ګربز په وینا، د پي ټي ایم یو کارکوونکی فرید اپریدی شاوخوا ۱۰۲ ورځې وړاندې د پیښور په بورډ بازار کې د استخباراتي ادارو له خوا نیول شوی و او د هغه د ځای په اړه هیڅ معلومات نشته.

سربیره پردې، د پي ټي ایم یو بل مشر اختر محسود یوه میاشت دمخه له کراچۍ څخه ورک شوی و.

کامران ګربز زیاته کړه چې د پي ټي ایم مهم مشر علي وزیر له تیرو دوو کلونو راهیسې په زندان کې له بې اساسه قضیو سره مخ دی او په دې توګه د پي ټي ایم د مرکزي کمیټې غړی حاجي صمد له تیرو شپاړسو میاشتو راهیسې په زندان کې دی. هغه وویل چې دا دوه مشران په داسې قضیو کې تورن شوي چې هیڅ اساس نه لري.

هغه وویل چې دا ډول نیونې او غچ اخیستنې نشي کولی دوی له خپل هدف څخه وګرځوي.

په ورته وخت کې، په بلوچستان او د پاکستان په نورو ښارونو کې د ورکو شویو کسانو د خپلوانو له خوا لاریونونه تنظیم شوي، چې پکې لسګونو کسانو برخه اخیستې وه.

په ورته ډول، د پاکستان په پلازمېنه اسلام اباد کې، د مدني ټولنې مختلفو سازمانونو د جبري ورکو شویو کسانو په حق کې یوه مظاهره وکړه، چې پکې د پي ټي ایم غړو هم ګډون کړی و.

ډېر لیدل شوي

په مشهد کې پر احمدخان غوري برید؛ بریدګر د سختو ټپونو له امله ساه ورکړه
۱

په مشهد کې پر احمدخان غوري برید؛ بریدګر د سختو ټپونو له امله ساه ورکړه

۲

کاناډا د افغانستان په جګړه کې د برخه‌والو سرتېرو د خدمت د رسمي پېژندنې قانون تصویبوي

۳

د بې‌پولې خبریالانو سازمان: طالبان د ۰۱۵ ریاست له لارې خبریالان شکنجه کوي او رسنۍ کنټرولوي

۴

انځوریز راپور؛ د کندهار د انارو بڼوال د بازار موندنې له ستونزو سره مخ دي

۵

طالبان د هبت الله پر ۱۸م فرمان د نیوکو پټولو لپاره ۱۷م فرمان ته پراخ کمپاین کوي

•
•
•

نور خبرونه

په بلوچستان کې د جبري لادرکه شویو کسانو د قضیو شمېر نږدې ۱۷زرو ته رسېدلی

۸ وږی ۱۴۰۵ - ۳۰ اګست ۲۰۲۶، ۱۰:۲۹ GMT+۱
100%

د بلوچستان د لادرکه شویو کسانو د مدافعې ډلې مشر نصرالله بلوڅ وایي، په دغه ایالت کې د بېلابېلو ټولنیزو قشرونو د شاوخوا ۱۷زره کسانو د جبري ورکېدو قضیې له «وایس فار بلوچ مسنګ پرسنز» بنسټ سره ثبت شوې دي.

هغه افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، د جبري لادرکه کېدو د قربانیانو نړۍواله ورځ په بلوچستان کې داسې حال کې نمانځل کېږي چې د لادرکه شویو کسانو کورنۍ له سخت رواني فشار او وېرې سره مخ دي.
هغه وویل، «وایس فار بلوچ مسېنګ پرسنز» له تېرو ۱۷ کلونو راهیسې د جبري ورکېدو د قربانیانو د کورنیو لپاره د عدالت غوښتنې په موخه فعالیت کوي او سږکال یې هم د کوټې د مطبوعاتو دفتر مخې ته د اعتراض له لارې د یادې ورځې د نمانځلو تابیا کړې ده.
بلوڅ زیاته کړه، دوی اندېښنه لري چې پر اعتراض کوونکو امنیتي فشار زیات شي او یا یې پرضد قضیې ثبتې شي؛ خو د لادرکه شویو کسانو کورنۍ له دې سره، سره خپلې غوښتنې نه پرېږدي.
نوموړي د خپلې کورنۍ د یوه غړي مثال ورکړ او ویې ویل، چې د ده تره له ۲۰۰۱کال راهیسې ورک دی او د هغه د جبري ورکېدو ۲۵ کاله کېږي. نصرالله بلوڅ ادعا وکړه، چې د سلګونه هغه کسانو په اړه چې له کلونو راهیسې ورک دي د محکمې له لوري د وړاندې کولو امرونه هم صادر شوي؛ خو د ځینو قضیو له تېرېدو پنځه، اووه او یا تر دې د ډېرو کلونو له تېرېدو وروسته هم دغه امرونه نه‌دي عملي شوي.
د بلوچستان د لادرکه شویو کسانو د مدافعې ډلې مشر وایي، جبري ورکېدل یوازې د ورکېدو پر قرباني اغېز نه‌کوي؛ بلکې د هغوی پر کورنیو هم ژور رواني او مالي اغېز لري. د هغه په وینا، د کورنۍ ښځې، ماشومان او مور او پلار د اوږدې مودې لپاره د خپلو عزیزانو له ناروښانه برخلیک سره ژوند کوي. نوموړي وویل، ماشومان د خپلو پلرونو له حضور پرته لویېږي او په ځینو مواردو کې له زده‌کړو هم پاتې کېږي.
بلوڅ زیاته کړه، چې د لادرکه شویو کسانو کورنۍ لاهمم هره ورځ د خپلو عزیزانو د بېرته راتګ په تمه وي او د دروازې هره درزا یا غږ ورته دا هیله پیدا کوي چې ښایي ورک شوی کس بېرته راغلی وي.
هغه وویل، د لادرکه شویو کسانو د کورنیو لپاره د اعتراض پنډغالي یوازې د احتجاج ځایونه نه‌دي؛ بلکې د خپلو عزیزانو د عکسونو په لیدلو سره د هغوی پخوانی درد او رواني فشار هم تازه کېږي.
نصرالله بلوڅ وایي، دوی داسې کورنۍ لیدلې چې د خپلو لادرکه شویو اولادونو عکسونه یې سینې ته نیولي او ژړلي یې دي او په ځینو مواردو کې د کورنۍ غړي، په ځانګړي ډول مېندې، د سختې رواني ضربې له امله بې‌هوښه شوې دي.
نوموړي غوښتنه وکړه، چې د جبري ورکېدو د قضیو په اړه دې معلومات له کورنیو سره شریک شي، ورک شوي کسان دې محکمې ته وړاندې شي او یا دې د قانون له مخې د هغوی د برخلیک په اړه روښانه معلومات ورکړل شي.
بل لور ته د بلوچستان مدافع وکیل عمران بلوڅ وایي، د جبري لادرکۍ مسله سیاسي موضوع نه بلکې یو انساني ناورین دی چې زرګونه کورنۍ یې له کلونو راهیسې له درد او ناروښانه برخلیک سره مخ کړې دي.
عمران بلوڅ افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، په بلوچستان کې ډېرې داسې کورنۍ شته چې له لسګونه کلونو راهیسې د خپلو ورکو شویو عزیزانو د برخلیک په اړه هېڅ معلومات نه لري.
هغه وویل، د لادرکه کسانو کورنۍ هره ورځ له ذهني او رواني فشار سره مخ وي او د هغوی لپاره د کال ټولې ورځې د اندېښنې، درد او انتظار ورځې دي. نوموړي زیاته کړه: «داسې نه ده، چې دا کورنۍ یوازې د یادغونډو یا ځانګړو مناسبتونو پرمهال له ستونزو سره مخ وي؛ بلکې د دوی لپاره ټول کال له کړاو او بې‌باورۍ ډک وي».
عمران بلوڅ وویل، د جبري لادرکۍ موضوع باید د سیاسي سیالیو او ډلو ترمنځ د رقابت وسیله ونه ګرځول شي. هغه زیاته کړه: «لادرکه کسان د کوم سیاسي ګوند یا سازمان موضوع نه‌ده، دا یو انساني المیه ده. له بده مرغه، ځینې وختونه پر دې موضوع سیاست کېږي او بېلابېل لوري هڅه کوي ترې سیاسي ګټه پورته کړي».
عمران بلوڅ همداراز د لادرکه کسانو د قضیو د څېړنې په بهیر کې د لا ډېرو مسلکي او اغېزمنو اقداماتو غوښتنه وکړه. د هغه په وینا، د لادرکه کسانو مسله جدي حقوقي او بشري موضوع ده او باید د قانوني او اداري لارو له مخې ورته رسېدنه وشي.
نوموړي زیاته کړه، چې د جبري لادرکۍ ترڅنګ د محکمې له پرېکړې پرته وژنې هم د اندېښنې وړ موضوع ده او د قانون د حاکمیت لپاره باید د دغه قضیو روښانه او شفافه څېړنه وشي.

د پاکستان او افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ بندښت د چرګانو د روزنې صنعت سخت اغېزمن کړی

۸ وږی ۱۴۰۵ - ۳۰ اګست ۲۰۲۶، ۰۶:۴۱ GMT+۱
•
جواد شينواری
100%

د پاکستان او افغانستان ترمنځ له اوږدې مودې راهیسې د سوداګریزو لارو بندښت د دواړه خواوو سوداګریز فعالیتونه سخت اغېزمن کړي، چې له امله یې د پاکستان د چرګانو له صنعت سره تړلي سوداګر، فارم لرونکي او د چرګانو پلورونکي له درنو مالي زیانونو سره مخ شوي دي.

د شمېرو له مخې، پاکستان هرکال افغانستان ته د شاوخوا ۳۲ مېلیون ډالرو په ارزښت د چرګانو اړوند محصولات صادروي. په دغه محصولاتو کې یو ورځني چرګوړي، د چرګانو درمل او خپله چرګان شامل دي؛ خو د پاکستان او افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ د بندښت له امله د دغه توکو صادرات نږدې په ټپه درېدلي او د پاکستان د چرګانو پر ټول صنعت یې مستقیم اغېز کړی دی.

د پېښور یوه سوداګر عظیم افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې افغانستان ته د چرګانو د درملو او نورو محصولاتو د لېږد بندېدو د هغه کاروبار سخت اغېزمن کړی دی. هغه له افغان سوداګرو سره یې له څو کلونو راهیسې سوداګریزې اړیکې لرلې؛ خو د ډیورنډ کرښې د تړل کېدو له امله د پاکستاني سوداګرو مېلیونونه کلدارې په افغانستان کې بندې پاتې دي.

عظیم وویل، د تورخم دروازې له تړل کېدو وروسته په پاکستان کې د چرګانو تولید د کورني بازار له اړتیا څخه زیات شوی چې له امله یې د چرګانو بیې په پرله‌پسې ډول راټیټېږي. د هغه په وینا، په پاکستان کې اوس‌مهال د چرګوړو شمېر ډېر زیات دی؛ خو افغانستان ته د صادراتو بندښت له امله د چرګانو غوښتنه یا تقاضا کمه شوې او بیې یې هم راټیټې شوې دي.

عظیم د پاکستان له حکومته غوښتنه کړې، چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ دې د تورخم دروازه ژر تر ژره پرانیستل شي؛ څو د دواړو هېوادونو د سوداګرو کاروبارونه بېرته پیل او د زرګونو کسانو روزګارونه خوندي شي.

د هوا له لارې افغانستان ته د چرګوړو د لېږد ناکامه هڅه

ځینو سوداګرو د ځمکنۍ لارې تر تړل کېدو وروسته هڅه وکړه، چې چرګوړي د هوا له لارې افغانستان ته ولېږدوي؛ خو په هوايي ډګر کې له بېلابېلو ستونزو سره مخ شوي او د چرګوړو یوه لویه برخه په لاره کې له‌منځه تللې ده.

سوداګر عظیم وویل، د لارې تر تړل کېدو مخکې به یې هره میاشت شاوخوا ۸۰زره چرګوړي افغانستان ته صادرول؛ خو د ځمکنۍ لارې له بندښت وروسته دغه کاروبار نږدې په بشپړه توګه په ټپه درېدلی دی، د لارې تر بندښت وروسته شاوخوا ۸۰زره چرګوړي له‌منځه تللي چې له امله یې سوداګرو ته دروند مالي زیان واوښت.

د چرګانو فارم لرونکي هم له ستونزو سره مخ دي

که څه هم د ډیورنډ کرښې د تړل کېدو له امله په پاکستان کې د چرګانو غوښه اوس د پخوا پرتله په ټیټه بیه پلورل کېږي؛ خو د چرګانو فارم لرونکي او د دغه صنعت نور کارکوونکي له اوسني وضعیت ناخوښه دي.

د پېښور د چرګانو د یوه فارم مالک محمد سلیم افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، چې افغانستان ته د چرګوړو د لېږد بندېدو د چرګانو د تولید ټوله لړۍ اغېزمنه کړې ده. د چرګوړو د غوښتنې کمېدو له امله ګڼ کاروباریان اړ شوي چې خپل تولید کم یا په ځینو مواردو کې په بشپړه توګه ودروي.

د نوموړي په وینا، مخکې به د دوی تولید د پاکستان او افغانستان په دوو بېلابېلو بازارونو کې وېشل کېده؛ خو اوس چې چرګوړي افغانستان ته نه ځي د تولید ډېره برخه یوازې په پاکستاني بازار کې پاتې کېږي او کورنی بازار دومره تقاضا نه‌لري.

محمد سلیم وویل، د دغه صنعت له ستونزو یوازې سوداګر نه‌دي اغېزمن شوي؛ بلکې فارم لرونکي، د دوی کارکوونکي، موټر چلوونکي، هټۍوال او زرګونه نور کسان هم له دغه کاروبار سره تړلي دي.

هغه له حکومته وغوښتل، چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ سوداګریزې لارې بېرته پرانیستل شي؛ څو د چرګانو په ګډون د نورو توکو سوداګري هم عادي حالت ته وګرځي.

د چرګانو ټېټې بیې

د پېښور د چرګانو یو پلورونکي احسان افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د سوداګریزو لارو تړل کېدو له امله په پاکستان کې د چرګانو عرضه زیاته شوې او په پایله کې یې بیې د پام وړ ټیټې شوې دي.

هغه وویل، اوس‌مهال په پېښور کې د یو کیلو چرګ بیه شاوخوا ۳۰۰ پاکستانۍ کلدارې ده؛ په داسې حال کې چې پخوا یې بیه شاوخوا ۴۵۰ تر ۵۰۰ کلدارو ته رسېدله.

د دغه صنعت فعالان وايي، که څه هم د چرګانو د بیو له کمښت څخه عامه خلکو ته ګټه رسېږي؛ خو د اوږدې مودې لپاره ټیټې بیې د فارم لرونکو او سوداګرو لپاره د زیان لامل ګرځي، ځکه چې د چرګانو د خوراک، درملو، برېښنا، کارګرو او نورو تولیدي لګښتونو کچه لا هم لوړه ده.

دوی ټینګار کوي، چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د سوداګریزو لارو پرانیستل به نه یوازې د دغه صنعت ستونزې راکمې کړي؛ بلکې له دغه صنعت سره د تړلو زرګونه کسانو کاروبارونه او روزګارونه به هم بېرته فعال کړي.

بلوچستان کې د افغانانو د وژنو لړۍ؛ روان کال کې د پخوانیو نظامیانو په ګډون ۱۳کسان وژل شوي

۸ وږی ۱۴۰۵ - ۳۰ اګست ۲۰۲۶، ۰۵:۴۲ GMT+۱
100%

د افغانستان انټرنشنل پښتو د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۶کال له پیل راهیسې د پاکستان د بلوچستان ایالت په بېلابېلو سیمو کې لږترلږه ۱۳ افغانان د ناپېژاندو وسله‌والو له‌خوا وژل شوي او ۱۷ نور ټپیان شوي دي؛ خو د دغه پېښو عاملان لاتراوسه نه‌دي نیول شوي او د پلټنو پایلې هم نه‌دي اعلان شوې.

تازه پېښه (د اګسټ ۲۸مه) د کوټې ښار اړوند د کچلاغ سیمې د ډي اېچ اې په شاوخوا کې شوې ده. پولیس وايي، یو افغان وګړی د ناپېژاندو وسله‌والو په ډزو وژل شوی دی. پولیسو د پېښې پخلی کړی؛ خو د وژل شوي کس هویت یې نه‌دی څرګند کړی او یوازې یې ویلي چې نوموړی د افغانستان د هلمند ولایت اوسېدونکی و.
تر دې وړاندې (د اګسټ ۲۳مه) د کوټې ـ مستونګ پر لویه لار د شیخ زاید روغتون ته څېرمه دوه پخواني افغان نظامیان احمد چې په «لومړي بریدمن» مشهور و او ادیبار د ناپېژاندو وسله‌والو له‌خوا وژل شوي دي.
په همدې سیمه کې د سونا خان څلورلارې ته څېرمه هم (د اګست ۱۸مه) پر افغان وګړو د ناپېژاندو وسله‌والو د ډزو په یوه بله پېښه کې درې افغانان وژل شوي او یو بل ټپي شوی دی. د پېښې ټپي شوي کس پولیسو ته ویلي و، چې دوی د مزدورۍ لپاره د عبدالله کلا ولسوالۍ د ګلستان سیمې ته روان وو.
تر دې وړاندې (د اګسټ ۱۵مه) حضرت الله چې په «ورور اڅکزي» مشهور و، په کوټه کې په ډزو وژل شوی و. نوموړی د افغانستان د پخواني حکومت د پولیسو غړی و او د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته په کوټه کې اوسېده.
همداراز (د اګسټ ۱۴مه) د کوټې په هزارګنجي سیمه کې په یوه وسله‌وال برید کې یو افغان وژل شوی او اووه نور ټپیان شوي وو. د سرچینو په وینا، دغه پېښه د پخوانیو افغان نظامیانو ترمنځ د شخړې له امله رامنځته شوې وه.
د روان کال په فبرورۍ کې د پنجګور ولسوالۍ د پروم په سیمه کې د پاکستان د امنیتي ځواکونو په ډزو کې دوه افغانې ښځې وژل شوې او درې نور افغانان ټپیان شوي وو. پولیسو هغه مهال ویلي وو، چې یاد کسان په ناقانونه ډول ایران ته روان وو.
په یوه جلا پېښه کې د عبدالله کلا ولسوالۍ د ګلستان په سیمه کې (د اپرل ۲۶مه) دوه افغان وګړي هم په ډزو وژل شوي وو. د راپورونو له مخې، دغه کسان د مزدورۍ لپاره سیمې ته تللي وو.
(د جون پر ۲۰مه) د کیچ ولسوالۍ په هوت‌اباد سیمه کې امنیتي ځواکونو پر یوه موټر ډزې کړې وې. د راپورونو له مخې، په موټر کې سپاره کسان ایران ته روان وو. په دغه پېښه کې یو افغان وژل شوی او درې نور ټپیان شوي وو.
همداراز د جون پر ۳۰مه د پښین ولسوالۍ په یوه سیمه کې د طالبانو له‌خوا د ادعا شوي ډرون برید له امله درې افغانان ټپیان شوي وو.
د ګڼو پېښو عاملان لا نه‌دي نیول شوي
په بلوچستان کې د افغانانو د وژنې او ټپي کېدو په ډېرو پېښو کې تراوسه د بریدونو عاملان نه‌دي نیول شوي او نه هم د پلټنو پایلې له خلکو سره شریکې شوې دي.
افغانستان انټرنشنل پښتو د دغه پېښو په اړه د بلوچستان حکومت د کورنیو چارو له سلاکار بابر یوسفزي څخه هم د نظر غوښتنه کړې او د واټس‌اپ له لارې یې ورته پوښتنې استولې دي؛ خو د راپور تر خپرېدو پورې د بلوچستان حکومت رسمي ځواب نه‌دی ترلاسه شوی.
په پاکستان کې مېشت یو پخواني افغان پوځي او «په جلاوطنۍ کې د افغانستان د خلکو عالي شورا» د رهبرۍ غړي افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې اوس‌مهال یوشمېر پخواني افغان نظامیان په پاکستان کې هم مېشت دي.
د نوموړي په وینا، له یادې شورا سره تر ۲۰۲۲کال وروسته شاوخوا ۱۵۰۰ پخواني افغان نظامیان ثبت شوي چې نږدې ۵۰ یې ښځې دي. نوموړي د ۲۰۲۵کال د بلوچستان یوه پېښه هم یاده کړه، چې شپږ پخواني افغان نظامیان په‌کې د ناپېژاندو وسله‌والو له‌خوا وژل شوي وو.
د سرچینو په وینا، په بلوچستان کې د افغان وګړو پر وړاندې د ورته پېښو دوام په ځانګړي ډول د پخوانیو افغان نظامیانو په اړه د هغوی د امنیت او خوندیتوب په تړاو اندېښنې زیاتې کړې دي.

خلیج څخه د ۲۱ زره پاکستانیانو ویستل؛ د پاکستان د بهرنیو کارګرو پر اقتصاد اندېښنې زیاتې شوي

۷ وږی ۱۴۰۵ - ۲۹ اګست ۲۰۲۶، ۰۹:۳۷ GMT+۱
100%

د اېکسپرېس ټریبیون د یوه راپور له مخې، د ۲۰۲۶ کال د مارچ له لومړۍ نېټې څخه د جولای تر ۱۳مې پورې د خلیجي هېوادونو له لوري د ۲۱ زره او ۹۵۱ پاکستانیانو اخراج یو ځل بیا د پاکستان اقتصاد پر بهرنیو کاري بازارونو او د کارګرانو پر رالېږل شویو پیسو د تکیې موضوع را برسېره کړې ده.

د راپور له مخې، په اخراج شویو کسانو کې تر ټولو ډېره برخه له سعودي عربستانه ایستل شوې، چې شمېر یې ۱۵ زره او ۴۹۵ کسانو ته رسېږي. متحده عربي اماراتو ۳۸۰۳ او عمان ۱۶۰۶ پاکستانیان ایستلي دي.

اقتصادپوهان وايي، د دغو جبري ستنولو مستقیم مالي اغېز ښايي محدود وي، خو دا پېښه د پاکستان د اقتصاد یوه اساسي ستونزه ښيي، یعنې میلیونونه کورنۍ د هغو کارونو او عوایدو پر بنسټ ژوند کوي چې د پاکستان له کنټرول څخه بهر دي.

د دوامدارې پراختیا د پالیسۍ انسټېټیوټ اقتصادپوه ډاکټر عابد قیوم سلېري ویلي، د اخراج شویو کارګرو کلنۍ لېږدول شوې پیسې شاوخوا ۴۲ میلیونه ډالره اټکل کېږي، چې د پاکستان د ټولو حوالو له ۰.۱ سلنې څخه هم کمه برخه جوړوي.

خو نوموړي خبرداری ورکړی چې پاکستان د صادراتو د کمزورتیا او د پانګونې د ټیټې کچې د جبران لپاره پر بهرنیو حوالو تکیه کوي، په داسې حال کې چې د دغو عوایدو سرچینه د نورو هېوادونو د پالیسیو تر اغېز لاندې ده.

د راپور له مخې، پاکستان ته په ۲۰۲۶ مالي کال کې د بهر مېشتو پاکستانیانو حوالې ۴۱،۶ میلیارده ډالرو ته رسېدلې، په داسې حال کې چې د توکو صادرات ۳۰،۸۴ میلیارده او د توکو او خدماتو ټول صادرات ۴۰،۸۸ میلیارده ډالر وو.

د پاکستان د پراختیايي اقتصاد انسټېټیوټ اقتصادپوه ډاکټر ناصر اقبال ویلي، بې‌کاري او د حقیقي معاشونو کمښت هغه مهم عوامل دي چې ځوانان د کار لپاره خلیجي هېوادونو ته تګ ته اړ باسي.

هغه ویلي: «په پاکستان کې د ځوانانو بې‌کاري لوړه ده او اقتصادي وده کمه شوې ده، له همدې امله ډېر کسان د کار په لټه کې بهرنیو هېوادونو ته ځي.»

بلخوا، اقتصادپوه ډاکټر شجاعت فاروق په یوه جلا راپور کې خبرداری ورکړی چې د منځني ختیځ له کاري بازارونو سره د پاکستان ډېره تکیه د اوږدمهال لپاره لوی خطر دی.

د هغه د راپور له مخې، هر کال د ۷۰۰ زرو څخه تر ۸۰۰ زرو پاکستانیان منځني ختیځ ته د کار لپاره ځي او شاوخوا شپږ میلیونه پاکستانیان اوس هم په دغو هېوادونو کې کار کوي.

راپور زیاتوي چې د پاکستان شاوخوا ۵۴ سلنه حوالې له همدې سیمې څخه راځي.

د راپور له مخې، که په منځني ختیځ کې ناامنۍ یا اقتصادي ستونزې زیاتې شي، ښايي په ۲۰۲۶ کال کې شاوخوا نیم میلیون پاکستانیان د کار لپاره دغې سیمې ته ولاړ نشي او له نیم میلیون څخه ډېر نور بېرته پاکستان ته ستانه شي.

اقتصادپوهان وايي، دا وضعیت به په ځانګړي ډول په پنجاب او خیبر پښتونخوا کې پر کاري بازار فشار زیات کړي او د حوالو په کمېدو سره به د پاکستان پر اقتصاد منفي اغېز وکړي.

راپور د ساجد په نوم د یوه کارګر کیسه هم رااخلي چې په دوبۍ کې یې د یخچالونو د تخنیکر په توګه کار کاوه، خو د دندې له لاسه ورکولو وروسته وویستل شو او اوس په کراچۍ کې د کار په لټه کې دی.

په مقابل کې، یو بل پاکستانی عبدالله له متحده عربي اماراتو څخه یوه کوچنۍ صنعتي وسیله هېواد ته راوړه او پر بنسټ یې خپله سوداګري پیل کړه.

راپور وايي، د دغو دوو کسانو تجربې ښيي چې بهرنی کار هم فرصت او هم خطر لري، خو د پاکستان اقتصاد لا هم د میلیونونو کارګرو پر عوایدو ولاړ دی چې راتلونکی یې د نورو هېوادونو له پالیسیو سره تړلی دی.

د اسلام‌اباد د عالي محکمې قاضي ویلي «افغانستان دښمن هېواد دی»

۶ وږی ۱۴۰۵ - ۲۸ اګست ۲۰۲۶، ۱۹:۳۷ GMT+۱
100%

د پاکستان د پلازمېنې اسلام اباد د عالي محکمې يوه قاضي د افغان محصلينو د تحصيلي ويزو د تمدېدو د څرنګوالي د قضيې په اورېدنه کې ويلي، « موږ دا مهال له افغانستان سره د جګړې په حالت کې یو او افغانستان دښمن هېواد دی».

د سه شنبې په ورځ ۸۷ افغان محصلينو (هلکانو او نجونو) په اسلام اباد کې په عالي محکمې کې د ویزو د تمدیدو په تړاو خپله قضيه ثبت کړې وه. د محصلينو مدافع وکیل ايمل خان مندوخېل افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وويل، د جمعې په ورځ (د وږي ۶مه) په همدې تړاو استعماعیه غونډه وشوه.

د اورېدنې پر مهال د یادو محصلینو وکيل او د عالي محکمې ترمنځ شوې مکالمه ايمل خان مندوخېل له افغانستان انټرنشنل- پښتو سره شريکه کړې، چې په‌کې د یادې محکمې یوه قاضي خادم حسین سومرو د افغان محصلينو پر غوښتنليک قانوني پوښتنې راولاړې کړې.

قاضي خادم حسین سومرو: «وکیل صیب موږ دا مهال له افغانستان سره د جګړې په حالت کې یو او افغانستان دښمن هېواد دی».

د محصلينو وکیل: «زما د معلوماتو له مخې د پاکستان حکومت داسې کوم اعلان نه‌دی کړی».

قاضي خادم حسین سومرو: «که د هند محصلین راشي، ایا تاسو به هغوی ته هم د راتلو اجازه ورکړئ»؟

د محصلينو وکیل: «افغان محصلینو ته یو کال مخکې کورنیو چارو وزارت ویزې ورکړې وې، هغه وخت زموږ ملي پالیسي بل ډول وه».

قاضي خادم حسین سومرو: «تاسو یو اییني غوښتنلیک وړاندې کړی، ایا زموږ اساسي قانون افغانانو ته د داسې غوښتنلیکونو د دایرولو حق ورکوي»؟

د محصلينو وکیل: «هو بالکل، د اساسي قانون ۱۹۹ ماده افغانانو ته د غوښتنلیکونو د دایرولو حق ورکوي».

قاضي خادم حسین سومرو: «وکیل صیب ایا تاسو د قانون له مخې له دغو ۸۷ افغان محصلینو څخه د استازولۍ واک اخیستی دی»؟

د محصلينو وکیل: «هو بالکل، زه د وکیل په توګه د دې ټولو محصلینو استازیتوب کوم».

قاضي خادم حسین سومرو: «تاسو باید د افغانستان (طالبانو) سفارت ته لاړ شئ هلته به ستاسو خبره واورېدل شي، افغان سفارت به د پاکستان له سفارت سره اړیکه ونیسي».

د محصلينو وکیل: «هو بالکل موږ افغان سفارت ته لاړو او افغان سفارت د پاکستان حکومت ته رسمي لیکونه هم لیکلي دي چې د دغې دوسیې برخه ده، خو بیا هم د محصلینو ویزې نه غځول کېږي».

نوموړي وکيل محمکې ته ويلي، چې دوی به په دې اړه محکمې ته نور اسناد هم وړاندې کړي، خو محکمې بیا د قضیې نوره اورېدنه ځنډولې ده.

دا په داسې حال کې ده، چې پاکستان په دې وروستیو کې د افغان کډوالو د نیونې او اېستنې بهیر پراخ او چټک کړی او ان همدا ۶ ورځې مخکې د پاکستان په پلازمېنې اسلام‌اباد کې ۲ افغان محصلینې د پولیسو له‌خوا په خپل کور کې ونیول شوې. دغو دوو خویندو محصلینو د خپلو ویزو د تمديد لپاره پر وخت غوښتنلیکونه سپارلي، خو تر اوسه ویزې نه‌دي ورکړل شوي.

د یادونې وړ ده، چې د پاکستان حکومت له تېر یوه کال راهیسې د افغانانو د هر ډول ویزو د تمدیدولو چارې له کوم دلیل پرته درولي دي.