د امریکا رای ورکوونکي به د سېشنبې په ورځ (د لړم ۱۲مه) په منځمهاله ټاکنو کې د کانګرس د استازو جرګې او سنا د کنټرول په اړه پرېکړه وکړي؛ دغه ټاکنې د ډونالډ ټرمپ د ولسمشرۍ د پاتې دوو کلونو لپاره د هغه د سیاسي واک د کچې او د دواړو ګوندونو د راتلونکي دریځ په ټاکلو کې مهمې بلل کېږي.
د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، په دغه ټاکنو کې به د استازو جرګې ټولې ۴۳۵ څوکۍ او د سنا ۳۵ څوکۍ د سیالۍ ډګر وي. جمهوريپال اوسمهال د کانګرس په دواړو جرګو کې اکثریت لري؛ خو دیموکراتان هڅه کوي د څوکیو په ګټلو سره د ټرمپ ادارې پر وړاندې د کانګرس په کچه د څار او کنټرول واک ترلاسه کړي.
د راپور له مخې، د استازو په جرګه کې جمهوريپال ۲۱۸ او دیموکراتان ۲۱۴ څوکۍ لري؛ په داسې حال کې چې په سنا کې د جمهوريپالو څوکۍ ۵۳ او د دیموکراتانو ۴۷ دي. د دواړو جرګو د کنټرول د بدلولو لپاره دیموکراتان باید په هره جرګه کې لږ تر لږه څلور څوکۍ زیاتې وګټي.
اقتصاد او د ژوند لګښتونه
د رای ورکوونکو د ژوند لګښتونه او اقتصادي ستونزې د ټاکنیز کمپاین له مهمو موضوعاتو څخه دي. د راپور له مخې، د امریکا په مشرۍ له ایران سره روانه جګړه او د توکو د بیو لوړوالی هم د خلکو پر سیاسي دریځونو اغېز کړی دی.
رویټرز وايي، د ټاکنو پایلې به څرګنده کړي چې رای ورکوونکي د ټرمپ د واک محدودولو لپاره د کانګرس د یوې یا دواړو جرګو کنټرول دیموکراتانو ته سپاري، که له اقتصادي اندېښنو سره سره د اوسني سیاسي وضعیت د دوام ملاتړ کوي.
د ټاکنو د بهیر په اړه اندېښنې
د راپور له مخې، د ټاکنو چارواکو خبرداری ورکړی چې په نږدې سیالیو کې د رای ورکوونکو د شرایطو، د رایو د شمېرلو او د پایلو د تایید پر سر شخړې رامنځته کېدای شي. اوږده کتارونه، د رای اچونې د ماشینونو تخنیکي ستونزې او د ګوندي څارونکو اعتراضونه هم د قانوني لانجو او د پایلو د ځنډ لامل کېدای شي.
د ټرمپ ادارې د عدلیې وزارت پلان لري، چې د ټاکنو په ورځ په ټول هېواد کې شاوخوا زر څارونکي وګوماري؛ دغه شمېر د تېرو منځمهاله ټاکنو پرتله نږدې درې برابره دی. ځايي چارواکي اندېښنه لري، چې د څارونکو حضور ښايي رای ورکوونکي تر فشار لاندې راولي؛ خو د عدلیې وزارت دغه اندېښنې بېبنسټه بللې دي.
د ټرمپ غبرګون او د ۲۰۲۸کال ټاکنې
رویټرز لیکلي، د ټاکنو له پایلو سره د ټرمپ چلند په ځانګړي ډول که جمهوريپال د کانګرس کنټرول له لاسه ورکړي، د ټاکنو د شپې له مهمو موضوعاتو څخه کېدای شي.
ټرمپ د ۲۰۲۰کال په ټاکنو کې د رایو د شمېرلو له بشپړېدو مخکې د بریا اعلان کړی و او د رایو د شمېرلو د درولو غوښتنه یې کړې وه؛ خو په پای کې یې دیموکرات نوماند جو بایډن ته ټاکنې وبایللې. هغه تراوسه هم په ناسم ډول ادعا کوي، چې د ۲۰۲۰کال ټاکنې ترې غلا شوې وې.
د راپور له مخې، د دغه ټاکنو پایلې به د دواړو ګوندونو پر راتلونکو سیاسي تګلارو او د ۲۰۲۸کال د ولسمشرۍ ټاکنو لپاره د نوماندانو پر سیالۍ هم اغېز ولري.
رویټرز زیاتوي، چې د جمهوريپالو د کمپاینونو لپاره د مالي لګښتونو کچه هم د دغه ټاکنو یوه مهمه موضوع ده. د امریکا د فدرالي ټاکنو کمېسیون د معلوماتو له مخې، ټرمپ د جمهوريپالو نوماندانو د ملاتړ لپاره تر ۲۷۷ مېلیون ډالرو ډېر لګښت کړی او د ټېسلا شرکت اجرایوي مشر ایلان ماسک هم د منځمهاله ټاکنو په بهیر کې د جمهوريپالو د ملاتړ لپاره شاوخوا ۳۶۶ مېلیونه ډالر لګولي دي.
د امریکا سترې محکمې د منځمهاله ټاکنو په درشل کې د ډونالډ ټرمپ هغه بېړنۍ غوښتنه رد کړې، چې له مخې یې غوښتل د کالیفورنیا ایالت چارواکي د هغو رایو شمېرل وځنډوي چې د غیرامریکايي وګړو لهخوا د ورکړل کېدو شک پرې شوی دی.
د سياېناېن د راپور له مخې، محکمې د دوشنبې په ورځ د ټرمپ د ادارې غوښتنه تر ثبتېدو څو ساعته وروسته رد کړه. حکومت غوښتل هغه رایې له نورو جلا وساتل شي، چې د عدلیې وزارت په وینا ښايي د هغو کسانو لهخوا ورکړل شوې وي چې د امریکا تابعیت نهلري.
د امریکا د سترې محکمې پرېکړه په یوه لنډ حکم کې اعلان شوې؛ خو قاضیانو یې د ردولو لامل نه دی څرګند کړی. هېڅ یوه قاضي هم له یادې پرېکړې سره مخالفت نه دی ثبت کړی.
د ټرمپ ادارې سترې محکمې ته ویلي و، چې د دوی د ارزونو له مخې په کالېفورنیا کې تر ۲۰زرو ډېر کسان د رایې ورکولو لپاره ثبت شوي؛ خو د حکومت په باور ښايي امریکایي وګړي نه وي. د امریکا لوی څارنوال ډي جان ساور له محکمې غوښتي و، چې د دغه کسانو رایې دې د تورونو تر څېړنې پورې له نورو جلا وساتل شي.
خو کالېفورنیا ایالت او د رایې ورکولو د حقونو ملاتړو ډلو ویلي وو، چې د حکومت ادعاوې پر مبهمو معلوماتو ولاړې دي او د منلو وړ شواهد نهلري. هغوی خبرداری ورکړی و، چې د دغه رایو جلا کول ښايي د قانوني رای ورکوونکو د رایې ورکونې حق تر پښو لاندې کړي.
د امریکا د نهمې استیناف محکمې هم د جمعې په ورځ د ټرمپ د ادارې غوښتنه رد کړې وه او ویلي یې و، چې فدرالي حکومت واک نهلري ایالتونو ته وټاکي چې ټاکنې څنګه اداره کړي.
د استیناف محکمې په پرېکړه کې راغلي: «که د امریکا حکومت باور لري، چې د پوستې له لارې د رایې ورکولو لپاره بېلابېلو کړنلارو ته اړتیا ده؛ نو دغه وړاندیز باید کانګرس ته وړاندې کړي، نه محکمو ته».
د یادې محکمې قاضیانو زیاته کړې وه، چې د غیرامریکايي وګړو لهخوا د رایې ورکولو ګواښ، تر ټولو ښه حالت کې هم ناروښانه دی؛ خو د حکومت د غوښتنې منل د قانوني رای ورکوونکو د رایې له حق څخه د محرومېدو جدي ګواښ رامنځته کوي.
د ټرمپ ادارې پر وړاندې د قضیې د مدافع حقوقي ډلې استازي اوزوما نکونتا د سترې محکمې له پرېکړې وروسته ویلي: «هرې محکمې چې دا قضیه څېړلې، د عدلیې وزارت هغه هڅه یې رد کړې چې د ټاکنو په درشل کې د وړو رای ورکوونکو پر رایو د شک سیوری غوړوي».
دا په ټاکنیزو قضیو کې د امریکا په ستره محکمه کې د ټرمپ د ادارې بله ماتې ده. محکمې د روان کال په سپټمبر کې هم د پوستې له لارې د رایو د لېږلو او ساتلو په اړه د ټرمپ یوه طرحه رد کړې وه.
د راپور له مخې، په ټوله امریکا کې لسګونه مېلیونه کسانو لا له وړاندې د منځمهاله ټاکنو لپاره خپلې رایې کارولې دي.
رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی، چې سپینه ماڼۍ د کانګرس په منځمهاله ټاکنو کې د ډیموکراتانو د بریا سناریو ارزوي او د هغه اقداماتو په اړه غور کوي چې ټرمپ یې د کانګرس له ملاتړ پرته هم ترسره کولای شي.
د رویټرز د راپور له مخې، د ټرمپ د ولسمشرۍ مرستیال سټیفن مېلر، د بودجې دفتر مشر رسل ووټ او د سپینې ماڼۍ حقوقي سلاکارانو له اپرېل میاشتې راهیسې پر هغه اجرایي پرېکړو کار کړی چې ولسمشر یې د کانګرس له اجازې پرته عملي کولای شي.
په دې کې د مهمو منرالونو او بادي برېښنا د توربینونو پر وارداتو د نوو تعرفو لګول، د نړۍوالو محصلانو او لنډمهاله بهرنیو کارکوونکو لپاره د ویزو شرایطو سختول او د کورونو او ودانیو د لګښتونو د کمولو اقدامات شامل دي.
د راپور له مخې، د سپینې ماڼۍ چارواکي دا هم ارزوي چې د کانګرس له نوې بودجې پرته د مخکې منظور شویو مالي سرچینو په کارولو سره د حکومت کوم لومړیتوبونه پر مخ وړل کېدای شي. د بودجې دفتر مشر رسل ووټ غواړي د دولتي مرستو د وېش اصول هم بدل کړي؛ څو په دې برخه کې د ولسمشر سیاسي ټاکل شوي چارواکي پراخ واک ولري.
رویټرز د سپینې ماڼۍ د یوه چارواکي او دوو نورو سرچینو په حواله لیکلي، چې ټرمپ له دغه پلانونو خبر شوی او په بحثونو کې یې هم برخه اخیستې ده. یوې سرچینې ویلي، ولسمشر د ډیموکراتانو تر کنټرول لاندې کانګرس سره د اجرایي واکونو له لارې د حکومتولۍ په اړه «ډېر هوسا» دی.
خو که ډیموکراتان د کانګرس کنټرول ترلاسه کړي، د ټرمپ د ادارې پر وړاندې به د څېړنو او سیاسي څار پراخ واکونه هم ولري. دوی کولای شي د استماعیه غونډو، احضاریو او د اسنادو د غوښتلو له لارې وڅېړي، چې ایا ټرمپ له خپل واک څخه د ځان، خپلو متحدانو یا مالي ملاتړ کوونکو د ګټې لپاره کار اخیستی که نه.
د سپینې ماڼۍ حقوقي سلاکارانو هم د کانګرس د احتمالي پوښتنو او احضاریو په اړه د ادارې چارواکو ته لارښوونې پیل کړې دي. د رویټرز د سرچینو په وینا، دوی د عدلیې وزارت له نظره هم د دې امکان ارزوي چې ټرمپ وکولای شي د اجرایي امتیاز په استناد له خپلو خصوصي سلاکارانو سره د اړیکو اسناد د کانګرس له څېړنو پټ وساتي.
سره له دې، د ډیموکراتانو تر کنټرول لاندې کانګرس کولای شي د ټرمپ د نوماندانو تایید وځنډوي یا یې رد کړي او د هغه د ملاتړ وړ قوانینو د تصویب مخه ونیسي. خو ټرمپ هم د کانګرس لهخوا د تصویب شویو قوانینو د ویټو کولو واک لري.
د امریکا د منځمهاله ټاکنو پایلې به د نومبر په درېیمه د رایو له اچولو وروسته د کانګرس د دواړو مجلسونو د کنټرول برخلیک روښانه کړي. د رویټرز د راپور له مخې، د استازو په مجلس کې د اکثریت ترلاسه کولو لپاره ډیموکراتان څلورو اضافي څوکیو ته اړتیا لري؛ خو په سنا کې د دواړو ګوندونو سیالي نږدې برابره ده.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د یکشنبې په ورځ یو ځل بیا ټاکنیز کمپاین پیلوي او په ایوا او کانزاس ایالتونو کې غونډې کوي. دا دواړه هغه ایالتونه دي چې په دودیز ډول جمهوريغوښتونکي پکې پیاوړي دي، خو د ټرمپ ګوند هڅه کوي په منځمهالو ټاکنو کې د مشرانو جرګې څوکۍ وساتي.
د امریکا د کانګرس منځمهالې ټاکنې د سېشنبې په ورځ کېږي او پر کانګرس د کنټرول برخلیک به ټاکي.
ټرمپ، چې په څو ایالتونو کې له څو اونیو کمپاین وروسته یې د شنبې ورځ په فلوریډا کې په خپل مارالاګو کلب کې تېره کړه، په ۲۰۲۴ کال کې ایوا ایالت په پراخ توپیر ګټلی و. خو نظرپوښتنې ښيي چې ددغه ایالت په ډېرو ټاکنیزو سیالیو کې دیموکراتان له جمهوريپالو سره برابر او یا تر هغوی مخکې دي.
د رویټرز او ایپسوس د نظرپوښتنې له مخې، د کلیوالو امریکایانو ترمنځ د ټرمپ ملاتړ کچه په اکتوبر میاشت کې ۴۵ سلنې ته ټیټه شوې، چې تر ټولو ټیټه کچه ده.
کانزاس هم، چې وروستی ځل یې په ۱۹۳۲ کال کې یو دیموکرات سناتور ټاکلی و، له یوې ناڅاپي نږدې ټاکنیزې سیالۍ سره مخ دی.
د سېشنبې په ورځ د کانګرس د مشرانو جرګې ۳۵ او د ولسي جرګې ټولې ۴۳۵ څوکۍ د ټاکنو لپاره وړاندې کېږي.
جمهوريپال په مشرانو جرګه کې ۵۳ پر ۴۷ او په استازو جرګه کم توپیره برلاسی لري. که د کانګرس له دواړو جرګو څخه یوه هم له لاسه ورکړي، دیموکراتان به د ټرمپ د اجنډا د پلي کېدو مخه ونیولی شي.
د فلوریډا پوهنتون د ټاکنو د څېړنیز مرکز د معلوماتو له مخې، تر اوسه له ۵۲ میلیونو څخه ډېرو امریکایانو حضوري یا د پوستې له لارې خپلې رایې کارولې دي. دا د منځنیو ټاکنو لپاره یو ریکارډ دی او په ۲۰۲۲ کال کې د ټاکنو تر ورځې مخکې د رایهورکوونکو له نږدې ۴۶ میلیونو شمېر څخه لوړ دی.
حقوقي شخړې
په داسې حال کې چې ټرمپ ټاکنیز کمپاین کوي، د ټرمپ اداره د الاسکا ایالت د مشرانو جرګې په یوه مهمه ټاکنیزه سیالۍ کې د پلټنو قضیې د پرمخ وړلو هڅه کوي.
د ټرمپ ادارې د شنبې په ورځ وویل، چې ښايي د کالیفورنیا ایالت د زرګونو پوستي رایو د شمېرلو پر سر قضیه د امریکا سترې محکمې ته یوسي.
د عدلیې وزارت سرپرست مرستیال ټرېنټ مککوټر له فاکس نیوز سره په خبرو کې وویل: «زه د وروستي ځواب له ورکولو ډډه کوم، خو فکر کوم ښايي بل ګام ستره محکمه وي».
نوموړي زیاته کړه، چې دا غوښتنه به د سېشنبې تر ټاکنو مخکې وړاندې شي.
د امریکا د فدرالي محکمې یوه قاضي د روانې اونۍ په پیل کې د عدلیې وزارت هغه غوښتنه رد کړه چې د کالیفورنیا ایالت له ۲۰ زرو د زیاتو ثبت شویو رایهورکوونکو پوستي رایې ونه شمېرل شي.
دغه وزارت ادعا کړې وه چې ښايي دا کسان د امریکا وګړي نه وي. تر دې وړاندې هم فدرالي استیناف محکمې د بېړنۍ غوښتنې له منلو ډډه کړې وه. کالیفورنیا ویلي، چې د ناامریکايي وګړو د رایې ورکولو د مخنیوي لپاره یې قوي تدابیر نیولي دي، ځکه د بهرنیو وګړو رایه ورکول غیرقانوني دي.
په الاسکا کې فدرالي څارنوالان څېړي چې ایا د دیموکراتې نوماندې مري پلتولا همکارانو له یوه متقاعد ښوونکي ډانیل جي. سلیوان جونیر سره مرسته کړې چې د جمهوريپالې ډلې د اوسني سناتور ډان اېس. سلیوان له نوم سره د ورته والي له امله په ټاکنو کې نوماند شي.
نیویارک ټایمز د چارشنبې په ورځ راپور ورکړی و چې د پلتولا همکارانو د دیموکراتانو د مشرانو جرګې د ټاکنیزې کمېټې له کارکوونکو سره همکاري کړې ده.
پلتولا او د هغې ټاکنیز کمېټي په دې موضوع کې خپل لاس لرل رد کړي دي. سلیوان جونیر هم ویلي چې د پلتولا له ټاکنیز کمپاین سره یې همغږي نه ده کړې.
د امریکا عدلیې وزارت له یوې فدرالي محکمې غوښتي چې که اوسنی سناتور په لږ توپیر ټاکنې وبایلي، د الاسکا د ټاکنو د پایلو د رسمي تایید مخه ونیسي.
په الاسکا کې د انکوریج اوسېدونکو چې د شنبې په ورځ یې له رویټرز سره خبرې کولې، د دې څېړنې او حقوقي شخړو په اړه بېلابېل نظرونه لرل.
۲۴کلن ایمز ټونیسن وویل: «زه اندېښمن یم چې هر څومره د رایو شمېرل وځنډېږي، هومره به د درغلیو او لاسوهنو فرصتونه ډېر شي، په ځانګړي ډول په داسې حال کې چې زموږ اوسنی ولسمشر د روانو ټاکنو او ثبتېدونکو رایو د باطلولو په اړه څرګندونې کوي».
خو ۵۲ کلن ارټ پاول د احتمالي کړکېچ په اړه چندان اندېښمن نه و.
هغه وویل: «په دې قضیه کې، که سیالي نږدې وي یا څېړنه روانه وي، زه یې درک کوم. دا د بهیر یوه برخه ده. انسان باید صبر وکړي. زه غواړم بهیر چټک وي، خو پوهېږم چې ولې وخت نیسي».
په میشیګان کې د دیموکراتانو اختلاف
په میشیګان ایالت کې دیموکرات عبدل السید له جمهوريپال مایک راجرز سره د مشرانو جرګې د څوکۍ لپاره په یوه بله مهمه سیالۍ کې مخامخ دی. لا څرګنده نه ده چې د دغه ایالت د دیموکراتانو استازې هېلي سټیونز به د یکشنبې په ورځ په ډیټرایټ ښار کې له هغه سره په یوه غونډه کې ګډون وکړي او که نه.
سټیونز په لومړنیو ټاکنو کې د السید سیاله وه، خو هغه یې مات کړ. د یکشنبې غونډه د ګوند د یووالي د ښودلو لپاره پلان شوې وه.
السید تر دې مخکې سټیونز تورنه کړې وه چې د دیموکراتانو د لومړنیو ټاکنو پایلې بیا تر بحث لاندې راولي.
نوموړي د شنبې په ورځ هم په سټرلینګ هایټس کې د خپل کمپاین په یوه غونډه کې د لومړنیو ټاکنو پایلو ته اشاره وکړه. دا غونډه د هغه د ۴۲مې کلیزې په تړاو جوړه شوې وه.
السید خبریالانو ته وویل: «زه پوهېږم چې ځینې کسان له پایلې خوښ نه دي، خو زه دلته د مایک راجرز د ماتولو هڅه کوم».
د السید ټاکنیز کمپاین له سټیونز څخه غوښتي چې د ټاکنو تر ورځې پورې د هغه په غونډو کې ګډون ونه کړي، څو د کمپاین له اصلي موضوعاتو څخه د خلکو پام بله خوا وانه وړي. یوه کس چې له دې موضوع خبر دی، رویټرز ته ویلي چې دا غوښتنه شوې ده.
سټیونز له السید څخه غوښتنه کړې چې د یوې بهرنۍ ډلې هغه اعلان وغندي چې د هغې په وینا، د خوراکي توکو د لوړو بیو پړه پر اسراییل اچوي.
د میشیګان ایالت پوهنتون سیاسي څېړونکي مټ ګروسمان ویلي: «د ټاکنو له ورځې لږ مخکې د ګوند دننه د اختلافاتو دوام او په ښکاره ډول د هغو څرګندېدل، د السید ټاکنیز کمپاین ته زیان رسوي».
نظرپوښتنې ښيي چې السید د دیموکراتانو د ملاتړ ډېره برخه تر لاسه کړې ده.
د امریکا منځمهالو ټاکنو ته تر یوې اوونۍ په کم وخت کې، تر ۴۳ میلیونو ډېرو امریکایانو مخکې له وخته خپلې رایې کارولې. د شمېرو له مخې، له وخت مخکې د رایې ورکولو په بهیر کې د ګډون کچه د تېرو ټاکنو په پرتله په څرګند ډول لوړه شوې، ټکساس ایالت پکې د زیاتوالي تر ټولو لوړه کچه ثبت کړې ده.
بيبيسي نیوز د فلوریډا پوهنتون د شمېرو له مخې راپور ورکړی، چې هره ورځ د څلورو او پنځو میلیونو ترمنځ امریکایان له وخت مخکې د رایې ورکولو په بهیر کې ګډون کوي. دا کچه د ډېرو تېرو ټاکنو په پرتله د پام وړ لوړه بلل شوې ده.
د فلوریډا پوهنتون استاد مایک مکډونالډ ویلي، چې د ټکساس ایالت له وخت مخکې د رایې ورکولو په بهیر کې د ګډون کچه د نورو ایالتونو په پرتله ډېره لوړه شوې ده. د هغه په وینا، د لاتینيالاصله رایهورکوونکو ګډون هم د تېرو ټاکنو په پرتله په څرګند ډول زیات شوی دی.
شمېرې ښيي، چې د روان کال په ټاکنو کې د رایهورکوونکو ګډون ښايي د ۲۰۲۰ کال د ولسمشرۍ ټاکنو او ان د ۲۰۱۸ کال د منځمهاله ټاکنو له کچې هم واوړي. د ۲۰۱۸ کال ټاکنو د امریکا د منځمهاله ټاکنو د ګډون هغه ریکارډ مات کړی و، چې له ۱۹۱۴ کال راهیسې یې دوام درلود.
ټکساس د جمهوريپالو او دیموکراتانو د سیالۍ مهم ډګر
په ټکساس ایالت کې تر اوسه له ۵،۸ میلیونو ډېرو کسانو رایه ورکړې ده. دا شمېر د ۲۰۲۲ کال د ټاکنو د ورته مودې په پرتله شاوخوا یو میلیون او ۷۵۰ زره کسان زیات ښيي.
ټکساس د جمهوريپال او دیموکرات ګوندونو ترمنځ د سیالۍ پر یوه مهم ډګر بدل شوی دی. په دغه ایالت کې د سنا د څوکۍ لپاره د ټاکنو پایله د دې په ټاکلو کې مهم رول لرلای شي، چې د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د پاتې دوه کلنې دورې پر مهال به په سنا کې اکثریت د کوم ګوند په لاس کې وي.
د هغو ایالتونو شمېرې، چې د رایهورکوونکو د نوملیکنې پر مهال یې ګوندي تړاو هم ثبتېږي، ښيي چئ له وخت مخکې د رایې ورکولو په بهیر کې د دیموکراتانو ګډون زیات شوی، خو د جمهوريپالو رایهورکوونکو شمېر په ټوله کې د ۲۰۲۲ کال د ټاکنو د ورته مودې کچې ته نږدې پاتې دی.
د بيبيسي نیوز د پنجشنبې ورځې د شمېرو له مخې، د وختي رایو ۴۴ سلنه د نوملیکنې له مخې د دیموکرات ګوند د پلویانو او ۳۱،۲ سلنه د جمهوريپال ګوند د پلویانو وې. خپلواکو رایهورکوونکو او هغو کسانو، چې له کوم ګوند سره تړاو نه لري، د ټولو ثبت شویو وختي رایو ۲۴،۷سلنه برخه اخیستې ده.
خو دا شمېرې یوازې هغه ایالتونه رانغاړي، چې د رایهورکوونکو ګوندي تړاو ثبتوي؛ له همدې امله نه ښيي چې هر رایهورکوونکي کوم نوماند ته رایه ورکړې ده.
د تورپوستو او لاتینيالاصله رایهورکوونکو ګډون زیات شوی
په شمالي کارولاینا، جورجیا او فلوریډا ایالتونو کې، چې د رایهورکوونکو نژادي معلومات هم ثبتېږي، د تورپوستو او لاتینيالاصله وګړو ګډون زیات شوی دی. په مقابل کې، د سپینپوستو رایهورکوونکو ګډون د ۲۰۲۲ کال د ټاکنو د ورته مودې له کچې سره نږدې برابر پاتې دی.
په ټکساس کې هم د مکسیکو پولې ته نږدې په ځینو هغو سیمو کې د رایهورکوونکو ګډون په څرګند ډول زیات شوی، چې د نفوس تر ۹۰ سلنې ډېره برخه یې لاتینيالاصله وګړي جوړوي.
په امریکا کې له وخت مخکې د رایې ورکولو بهیر د کرونا وبا له خپرېدو راهیسې پراخ شوی دی. د ۲۰۲۰ کال د ولسمشرۍ ټاکنو پر مهال، تر دوو برخو ډېرې رایې د ټاکنو له اصلي ورځې مخکې کارول شوې وې، چې نیمایي یې د پوست له لارې لېږل شوې وې.
خو د فلوریډا پوهنتون استاد مایک مکډونالډ وايي، چې اوس ډېر رایهورکوونکي د پوست له لارې د رایې ورکولو پر ځای په حضوري ډول د رایې ورکولو مرکزونو ته ورځي. هغه احتمال ورکړی، چې د پوست له لارې د رایې ورکولو د تېروتنو یا ستونزو په اړه اندېښنو ښايي په دغه بدلون کې رول لرلی وي؛ خو ټینګار یې کړی، چې د دې بدلون د لامل په اړه د کره پایلې لپاره کافي معلومات نشته.
په همدې حال کې، د مینیاپولیس ښار چارواکو د پنجشنبې په ورځ اعلان کړی، چې په دغه ښار کې د غیرولسمشرۍ ټاکنو لپاره د وختي رایې ورکولو پخوانی ریکارډ مات شوی دی.
د امریکا د کانګرس منځمهاله ټاکنې د لړم په ۱۲مه، د سېشنبې په ورځ ترسره کېږي. د دغو ټاکنو پایله به څرګنده کړي، چې جمهوريپال که دیموکراتان به د راتلونکو دوو کلونو لپاره د استازو جرګې او سنا کنټرول په لاس کې ولري.
ولسمشر ټرمپ د پنجشنبې په ورځ په جنوبي کارولینا کې په دوو اونیو کې د دویم ځل لپاره د ټاکنیز کمپاین غونډه کوي. نوې نظرپوښتنې ښيي، چې د دغه ایالت د مشرانو جرګې څوکۍ لپاره د جمهوري غوښتونکو د نوماندې ډارلین ګراهام او ډیموکراټې نوماندې اېني اېنډروز ترمنځ نږدې سیالي روانه ده.
د کانګرس د کنټرول پر سر د سې شنبې ورځې د منځمهاله ټاکنو په درشل کې د جمهوري غوښتونکو ګوند ځینې غړي اندېښنه لري چې د دوی دودیزه پیاوړې سیمه، جنوبي کارولینا، د سیالۍ په ډګر بدله شوې ده.
دا سیالي د هغې عمومي لړۍ یوه برخه ده چې ښيي د جمهوري غوښتونکو په ګټه پېژندل شوي ایالتونه د ټاکنیز کمپاین په وروستیو ورځو کې د ډیموکراټانو په لور متمایل کېږي. د دې بدلون یو لامل په نظرپوښتنو کې د ټرمپ د محبوبیت ټیټه کچه بلل کېږي.
جمهوري غوښتونکي هڅه کوي چې په الاسکا، ایوا، کانزاس، ټکساس، اوهایو، شمالي کارولینا او مېن ایالتونو کې د مشرانو جرګې خپلې څوکۍ وساتي، څو په دې جرګه کې خپل شپږ کسیز اکثریت خوندي کړي. نظرپوښتنې ښيي چې په دغو ټولو ایالتونو کې ډیموکراټان مخکې دي.
نظرپوښتنې او خپلواک سیاسي شنونکي اټکل کوي چې ډیموکراټان به د استازو جرګې کنټرول بېرته ترلاسه کړي، خو د مشرانو جرګې د کنټرول سیالي دومره نږدې ده چې د پایلې وړاندوینه یې ستونزمنه ده.
که ډیموکراټان بریالي شي، نو د ټرمپ پر واک به ځینې محدودیتونه ولګول شي او په کانګرس کې به د هغه د ادارې په اړه څېړنې پیل شي.
جنوبي کارولینا له ۱۹۶۶ کال راهیسې، چې فریټز هالېنګز د لومړي ځل لپاره د سنا جرګې ته وټاکل شو، تر ۲۰۰۵ کال پورې د ډیموکراټانو استازی سنا ته لېږلی و، له هغه وروسته یې بیا کوم ډیموکراټ سناتور نه دی ټاکلی.
ټرمپ په وروستیو ورځو کې د مېسیسيپي ایالت په ټاکنیزو غونډو کې هم ګډون کړی دی. هلته د جمهوري غوښتونکو د اوسنۍ سناتورې سېنډي هایډ سمېت او د ډیموکراټانو د نوماند سکاټ کولم ترمنځ سیالي هم سخته شوې ده.
که کولم بریالی شي، نو له بیارغونې دورې راهیسې به د مېسیسيپي ایالت لومړنی تورپوستی سناتور وي. د بیارغونې دوره د نولسمې پېړۍ هغه حساس پړاو و چې د امریکا د کورنۍ جګړې له پای ته رسېدو سملاسي وروسته پیل شو.
د جمهوري غوښتونکو سیاسي فعالان د نېبراسکا ایالت د سنا جرګې د څوکۍ په اړه هم اندېښمن شوي دي. هلته د جمهوري غوښتونکو سناتور پیټ ریکټس له خپلواک نوماند ډان اوسبورن سره سیالي کوي.
په جنوبي کارولینا کې اېني اېنډروز او ډارلین ګراهام د هغې څوکۍ لپاره سیالي کوي چې پخوا د ګراهام د ورور سناتور لېنډسي ګراهام په واک کې وه. لېنډسي ګراهام د ټرمپ له مهمو جمهوري غوښتونکو متحدانو څخه و او د جولای په میاشت کې ناڅاپه ومړ.
لېنډسي ګراهام په کانګرس کې د بهرني سیاست په برخه کې مهم غږ و او د مشرانو جرګې د جمهوري غوښتونکو د مشرتابه او سپینې ماڼۍ ترمنځ یې د اړیکو په ټینګولو کې رول درلود.
هغه له اوږدې مودې راهیسې خپله خور د خپلې تر ټولو مهمې سیاسي سلاکارې په توګه ګڼله. خو نظرپوښتنې ښيي چې د ټاکنیز کمپاین پر مهال د هغې ځینې کمزورې څرګندونې او تېروتنې ښايي د هغې د ملاتړ کچه راټیټه کړې وي.
د جنوبي کارولینا یو شمېر پخوانیو ټاکل شویو چارواکو هم په وروستیو ورځو کې د اېني اېنډروز ملاتړ کړی دی.
د دغه ایالت دوو پخوانیو واليانو جمهوري غوښتونکي ډېوېډ بیزلي او ډیموکراټ جېم هوجز په یوه ټلوېزیوني اعلان کې د اېنډروز ملاتړ اعلان کړی دی.
د جنوبي کارولینا پخوانۍ والي نیکي هېلي، چې د ټرمپ د ولسمشرۍ په لومړۍ دوره کې یې په اداره کې دنده ترسره کړې وه او په ۲۰۲۴ کال کې یې د ولسمشرۍ لپاره له هغه سره سیالي کړې وه، تر اوسه د دواړو نوماندانو له ډلې د هېڅ یوه ملاتړ نه دی اعلان کړی.
د خپل ټاکنیز کمپاین د کمزوري تنظیم او غیرمسلکي بڼې په اړه د نیوکو په ځواب کې، ډارلین ګراهام ویلي چې هغه د مسلک په توګه سیاست نه کوي او د هغې په وینا، «د سیاستوالو په ژبه خبرې نه کوي».
د ګراهام ټاکنیز کمپاین وايي چې د سیاسي څېرو ملاتړ د رایه ورکوونکو او ټرمپ د ملاتړ په پرتله لږ اهمیت لري.
د ټاکنیزو کمپاینونو چارواکي وايي، په جنوبي کارولینا او نورو دودیزو محافظهکارو ایالتونو کې د ټرمپ او جمهوري غوښتونکو پر هڅو تمرکز د دغو ایالتونو له پولو هاخوا هم اغېزې لري.
جمهوري غوښتونکو په منځمهاله ټاکنو کې په میشیګان او جورجیا ایالتونو کې د ډیموکراټانو د ماتولو فرصتونه درلودل. دوی همدارنګه هیله لرله چې په مېنېسوټا ایالت کې هم د مشرانو جرګې یوه بله څوکۍ ترلاسه کړي.
خو په جنوبي ایالتونو کې د خپلو څوکیو د ساتلو اړتیا جمهوري غوښتونکي اړ کړي چې له دغو سیالیو څخه مهمې مالي او بشري سرچینې راواړوي او د خپلو اوسنیو څوکیو د دفاع لپاره یې ولګوي.
دې وضعیت ټرمپ هم اړ کړی چې په ټول هېواد کې په چټک او پرلهپسې ډول ټاکنیز سفرونه وکړي. نوموړي د اکتوبر میاشتې له پیل راهیسې په ۱۹ ایالتونو کې د ټاکنیزو کمپاینونو په غونډو کې ګډون کړی دی.
ټرمپ پلان لري چې د سې شنبې ورځې د رایې اچونې تر مخه په وروستیو ورځو کې په فلوریډا، کانزاس او ایوا ایالتونو کې هم ټاکنیزې غونډې جوړې کړي.