د پاکستان د جمعيت علمای اسلام ګوند مشر مولانا فضل الرحمان ويلي، افغانستان ثبات ته او پاکستان يو باثباته ګاونډي ته اړتيا لري. هغه د امریکا او ايران ترمنځ د پخلاينې په ترڅ کې د افغانستان سره هم د سولې د خبرو غوښتنه کړې ده.
د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق د برېتانیا له یوه پلاوي سره په کتنه کې د افغانستان د بشري وضعیت په تړاو خبرې کړې دي. دغه لیدنه په داسې حال کې ده، چې پر افغانستان د پاکستان د تېرې اونۍ په بریدونو کې د یوناما په وینا، ۱۳ ملکيان وژل شوي او ۱۰ نور ټپيان شوي دي.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونېسف) ویلي، چې په افغانستان کې د څښاک پاکو اوبو ته د لاسرسي د پراخولو پروژې د ماشومانو او کورنیو پر ژوند مثبت بدلون راوستی دی.
د هرات لپاره د طالبانو والي نوراحمد اسلامجار په دغه ولایت کې د وړمې شنبې په ورځ د حجاب په پلمه د ښځو د نیول کېدو بهیر له پیلېدو یوه اونۍ وروسته (د تېرې شنبې په ورځ) کابل ته تللی او له ۳ ورځو راهیسې لا هم کابل کې دی. هغه له سلام حنفي سره د کتنې ترڅنګ له ملا حسن اخوند سره کتلي دي.
د خيبرپښتونخوا ايالت په قبايلي ولسوالۍ کرمه کې په يوه کور د ډرون بريد په پېښه کې لږ تر لږه څلور کسان وژل شوي او ۸ نور ټپيان شوي دي. د پښتونخوا اعلی وزیر سهیل اپریدي پر دغه کور د بارودي ګولې غورځېدو غمجنه پېښه په کلکه غندلې ده.
د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په نوې مسوده کې، طالبانو ته د ډیفاکټو یا بالفعل چارواکو پر ځای، د «اړوندو چارواکو» اصطلاح کارول شوې ده. د افغانستان د ولسي جرګې پخوانۍ غړې فوزیې کوفي له «بالفعل چارواکو» «اړوندو چارواکو» ته د طالبانو د موقف د راټيټېدو په تړاو خوښي څرګنده کړې ده.
پاکستان کې یو شمېر د بشري حقونو فعالو مېرمنو په هرات کې د طالبانو له لوري د ښځو ځپلو ته سخت غبرګون ښودلی. د دغه هېواد په کراچۍ ښار کې د ښځو لاريون بنسټ مشره شيما کرماني افغان مېرمنو ته په خطاب کې ویلي، مونږ درسره یو «يوه ورځ به ازادي ترلاسه کړئ خپلې مبارزې ته دوام ورکړئ».
د بشري حقونو پښتنه فعاله بشرا ګوهر وایي، په افغانستان او پر ځانګړې ډول هرات ولايت کې د ښځو پر ضد د طالبانو لخوا د ځپنې عملیاتو غنده کوي او د افغانستان مېرمنو سره اوږه په اوږه ولاړه ده. هغې زیاته کړې چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان د ښځو لپاره په یوه سر خلاصي زندان بدل شوی دی.
د نوبل د سولې جایزې ګټونکې ملاله یوسفزۍ ویلي، بروکسل ته د طالبانو د استازو بلنه او له دې ډلې سره د کډوالۍ د هوکړې په اړه خبرې یو ګواښونکی پیغام لېږدوي؛ داسې پیغام چې یو رژیم کولای شي افغان ښځې او نجونې په سیستماتیک ډول وځپي، خو بیا هم د یوه ډیپلوماټیک شریک په توګه منل کېږي.
د طالبانو د زندانونو چارو د سمون اداره وايي، د ایران دولت د حسن نیت پر بنسټ پر حبس محکوم د ۳ ښځو په ګډون ۱۶۴ افغان بندیان د هغوی په خوښه د نیمروز د ورېښمو پله لارې تېره ورځ افغانستان ته راولېږدول شول. خو په تهران کې د طالبانو سفارت بیا د دغو رالېږدول شویو بندیانو شمېر ۱۶۲ بولي.
د خوړو نړیوال پروګرام (ډبلیو ایف پي) خبرداری ورکړی، چې نړیوالو مرسته کوونکو او تمویلونکو هېوادونو له افغانستان سره خپلې مرستې کمې کړې دي او د دې وضعیت تر ټولو دروند اغېز او بار پر افغان مېرمنو او ماشومانو پرېوځي.
د طالبانو د عامې روغتیا وزارت یو پلاوی هېواد ته د واردېدونکو درملو د ارزونې په موخه ازبکستان ته تللی او موخه یې هم باکیفیته درملو ته د هېوادوالو د لاسرسي تأمینول دي. له شاوخوا ۸ میاشتو راهیسې له پاکستان سره د سوداګرۍ له بندېدو وروسته اوس افغانستان تر ډېره پر منځنۍ اسیا تکیه دی.
د طالبانو تر واک لاندې اریانا افغان هوايي شرکت چارواکو د اردن د هوايي شرکت له مسوولانو سره د یوې بوينګ ۲۰۰-۷۶۷ ډوله چارتر الوتکې د تړون پر څرنګوالي خبرې کړې دي. دغه الوتکه په هره الوتنه کې د ۲۹۰ تنو مسافرو او ۲۵ ټنه سوداګریز توکو د لېږد ظرفيت لري.
د رویټرز د راپور له مخې، امریکایي چارواکو ویلي چې له ایران سره یې د نږدې څلور میاشتنۍ شخړې د پای ته رسولو د تفاهم یو یادښت لاسلیک کړی او د هرمز تنګي له لارې د سمندري تګ راتګ کچه به په تدریجي ډول لوړه شي. پر هوکړه د امریکا مرستیال ولسمشر او د ایران د پارلمان رییس لاسلیکونه کړي.
د یوناما د ماموریت د تمدید په اړه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په غونډه کې د امریکا متحده ایالاتو استازې له طالبانو وغوښتل چې خپلې نړیوالې او ترهګرۍ ضد ژمنې عملي کړي او «د برمته نیونې ډیپلوماسي» او د ښځو او نجونو د حقونو نقض کول پای ته ورسوي.
په داسې حال کې چې د سیمې هېوادونه د افغانستان په خاوره کې د ترهګرو ډلو د حضور او فعالیت په اړه جدي اندېښنې لري، تازه راپورونه او د ملګرو ملتونو د امنیت شورا اسناد ښيي چې د طالبانو تر ادارې لاندې افغانستان کې شاوخوا ۲۳ تر ۲۵ ترهګرې ډلې فعالې دي.
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان استازي نصیر احمد فایق د یوناما د ماموریت د یو کلن تمدید هرکلی وکړ او ویې ویل چې دغه پرېکړه لیک په داسې وخت کې تصویبېږي چې په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت د خرابېدو پر لور روان دی.
د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په غونډه کې د پاکستان استازي یوځل بیا طالبانو نیوکې وکړې او ویې ویل، چې ددې ډلې په دننه کې «ځینې برخې له ترهګرو ډلو سره اړیکې او تعامل لري او د هغوی ملاتړ کوي».
په ملگرو ملتونو کې د ډنمارک استازي وویل چې هېواد یې یو ځل بیا د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړي استازي د سملاسي ټاکلو پر اړتیا ټینګار کوي، څو ددې په وینا، د سیاسي تعامل بهیر پیاوړی شي.
په امنیت شورا کې د روسیې استازې وایي، دغه هېواد د یوناما د ماموریت تمدیدولو پرېکړهلیک ته مثبته رایه ورکړې او باور لري چې له طالبانو سره له واقعبینانه چلند او دوامداره خبرو پرته د افغانستان د مسالې حل شونی نه دی.
په امنیت شورا کې د چین استازي د یوناما د ماموریت د تمدید د پرېکړه لیک د تصویب هرکلی وکړ او د ښځو پر کار د طالبانو د بندیزونو د لغوه کولو غوښتنه یې وکړه. هغه وویل چې د یوناما د کار تمدید د کړکېچ د مدیریت، په ځانګړي ډول د زرګونو کډوالو د راستنېدو لپاره هڅې جاري ساتي.