مارکو روبیو: کنترل تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی را نخواهیم پذیرفت

براساس اطلاعات موجود، پس از دیدار وزیر خارجه طالبان با مقام‌های هندی از جمله با جایشنکار، وزیر خارجه حکومت مودی، چندین مقام ارشد اداره طالبان نیز به هند سفر کرده‌اند.

در نوامبر ۲۰۲۵، نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت طالبان در رأس یک هیئت وارد دهلی‌نو شد و با مقامات هند درباره گسترش تجارت، سرمایه‌گذاری در معادن افغانستان و استفاده از بندر چابهار گفت‌وگو کرد.

به گفته طالبان، حجم مبادلات تجاری میان دو طرف اکنون از یک میلیارد دالر فراتر رفته است. این رقم در تاریخ روابط افغانستان و هند کم‌سابقه است. حتی در دوره جمهوریت که روابط کابل و دهلی‌نو نزدیک و استراتژیک بود، مناسبات اقتصادی دو کشور به این سطح نرسیده بود.

بخش عمده این روابط از طریق دهلیز هوایی و بندر چابهار انجام می‌شد. با این حال، در سه ماه اخیر به دلیل تحریم‌های امریکا و جنگ ایران، استفاده از بندر چابهار نیز با مشکلات جدی روبه‌رو شده است.

در چنین وضعیتی تنها دهلیز هوایی باقی می‌ماند. هند از طریق خاک پاکستان به افغانستان متصل است، اما بسته بودن مرزهای پاکستان به روی هند و افغانستان عملاً امکان استفاده از مسیرهای زمینی را از میان برده است.

در دیسامبر ۲۰۲۵ نیز نور جلال جلالی، وزیر صحت عامه طالبان در سفری رسمی به هند با مقام‌های این کشور دیدار کرد. دو طرف درباره همکاری در بخش بهداشت، دارو و ویزای درمانی گفت‌وگو کردند.

این سفرها نشان می‌دهد که دو طرف بر همکاری‌های عملی در حوزه تجارت، بهداشت و کمک‌های بشردوستانه تمرکز کرده‌اند. پس از این دیدار، مقام‌های دو طرف از «آغاز فصل تازه‌ای» در همکاری‌های صحی سخن گفتند.

این سفر در حالی انجام شد که به دستور عبدالغنی برادر، واردات دارو از پاکستان متوقف شده بود. افغانستان سال‌ها به واردات دارو از پاکستان وابسته بود، اما طالبان در واکنش به بسته شدن گذرگاه‌های مرزی از سوی اسلام‌آباد، واردات دارو از این کشور را ممنوع کرد.

پس از توقف واردات دارو از پاکستان، قیمت دارو در بازار افغانستان افزایش یافت. با این حال، طالبان تلاش کردند با امضای قراردادهایی با شرکت‌های هندی و ایرانی از کمبود دارو جلوگیری کنند.

هند نیز به طالبان اطمینان داد که بازار افغانستان با کمبود دارو روبه‌رو نخواهد شد. بازرگانان هندی در دیدار با وزیر صحت عامه طالبان در دهلی‌نو وعده سرمایه‌گذاری در بخش تولید دارو در داخل افغانستان را مطرح کردند. هند همچنین در زمینه واکسیناسیون و حمایت از برخی شفاخانه‌های افغانستان با طالبان همکاری کرده است.

ارتقای سطح روابط دیپلوماتیک

هند زیر فشار، سفارت‌ و قنسلگری‌های افغانستان را از دیپلومات‌های حکومت پیشین گرفت و به طالبان سپرد. پس از سفر امیرخان متقی، هند خدمات قنسولی خود در کابل را نیز به سطح سفارت ارتقا داد و فعالیت دیپلوماتیک خود را گسترش داد.

در مقابل، طالبان نیز در جنوری ۲۰۲۶، نور احمد نور را به عنوان ژارژدافیر به سفارت افغانستان در دهلی‌نو معرفی کردند. این نخستین انتصاب بلندپایه دیپلوماتیک طالبان در هند پس از بازگشت دوباره این گروه به قدرت در سال ۲۰۲۱ به شمار می‌رود.

سفر متقی به دهلی‌نو و استقبال مقام‌های هندی از او، از جمله حضورش در مدرسه دیوبند، نقطه عطفی در روابط طالبان و هند بود. البته این سفر بدون حاشیه نبود. طالبان از حضور خبرنگاران زن هندی در نشست خبری متقی جلوگیری کردند. این اقدام حکومت مودی را در معرض انتقاد قرار داد.

هند از نخستین کشورهایی بود که پس از سقوط کابل به دست طالبان در اگست ۲۰۲۱، سفارت خود را در افغانستان بست. در نخستین سال حاکمیت طالبان، روابط دو طرف به پایین‌ترین سطح رسید. اما با سردشدن روابط طالبان و پاکستان، مناسبات این گروه با دهلی‌نو به تدریج گسترش یافت.

هند ابتدا نمایندگی خود را به صورت محدود در کابل بازگشایی کرد، اما پس از دیدار معاون وزیر خارجه هند با امیرخان متقی در دبی، دو طرف تصمیم گرفتند سطح روابط دیپلوماتیک را ارتقا دهند.

گسترش این روابط با توجه به پیشینه مناسبات هند و طالبان، تحول قابل توجهی به شمار می‌رود. دهلی‌نو از زمان شکل‌گیری طالبان، این گروه را «نیروی نیابتی» وابسته به پاکستان می‌دانست. هند همچنین لشکر طیبه و سایر گروه‌های رادیکال پاکستانی را به همکاری با طالبان در آسیب رساندن به منافع خود متهم می‌کرد.

طالبان نیز طی سال‌ها با جریان‌های رادیکال ضد هندی در پاکستان روابط نزدیکی داشت. با این حال، به نظر می‌رسد در دور دوم حاکمیت طالبان، بسیاری از محاسبات هند درباره این گروه تغییر کرده است.

تأثیر تنش با پاکستان

طالبان در اقدامی کم‌سابقه، حمله به گردشگران در کشمیر را «تروریستی» خواند و با هند ابراز همدردی کرد. این موضع نشانه روشنی از تغییر در روابط دو طرف بود.

پس از حملات هوایی پاکستان به خاک افغانستان در اکتبر ۲۰۲۵ و تشدید درگیری‌ها در فبروری ۲۰۲۶، هند به طور علنی از «حاکمیت و تمامیت ارضی افغانستان» حمایت کرد و اقدامات پاکستان را محکوم کرد. این موضع‌گیری دهلی‌نو با استقبال طالبان روبه‌رو شد و به تقویت بیشتر روابط دو طرف انجامید.

پاکستان بارها مدعی شده است که طالبان به سمت هند متمایل شده‌اند و حتی آنان را «وابسته به هند» توصیف کرده است. طالبان اما این اتهام‌ها را رد کرده و بر استقلال تصمیم‌گیری خود تأکید دارد.

رویکردی واقع‌گرایانه

هند همچنان اداره طالبان را به رسمیت نمی‌شناسد، اما همکاری عملی با این گروه را در حوزه‌های اقتصادی، بشردوستانه و امنیتی دنبال می‌کند. یکی از مهم‌ترین محورهای این همکاری، جلوگیری از استفاده از خاک افغانستان علیه منافع هند است.

در مقابل، مقام‌های طالبان نیز هند را «دوست نزدیک» توصیف کرده‌اند و بر توسعه روابط اقتصادی، به ویژه در بخش معادن، صادرات خشکبار و اتصال منطقه‌ای تأکید دارند.

تحلیلگران این روند را بخشی از بازی ژئوپلیتیک منطقه می‌دانند. در این بازی، هر دو طرف تلاش می‌کنند در برابر نفوذ پاکستان نوعی موازنه ایجاد کنند. با وجود ادامه تنش‌های مرزی میان طالبان و پاکستان، دیدارها و ارتقای سطح روابط دیپلوماتیک میان طالبان و هند همچنان ادامه یافته است. این روند نشان می‌دهد که روابط عملی میان دو طرف به صورت تدریجی در حال گسترش است.

در واقع، طالبان که زمانی از سوی هند به عنوان «نیروی نیابتی پاکستان» شناخته می‌شد، اکنون به یکی از شرکای مهم و متحد دهلی‌نو تبدیل شده است.

در اطلاعیه فدراسیون موی‌تای آمده است: «با خوشحالی اعلام می‌کنیم که نخستین دوره مسابقات بین‌المللی موی‌تای (WBC) در افغانستان در حال آماده‌سازی و برگزاری است.»

فدراسیون همچنان از همکاری و حمایت مسئولان و افرادی که در روند برگزاری این مسابقات نقش داشته‌اند، قدردانی کرده و افزوده است که بدون این همکاری‌ها، برگزاری چنین رویدادی ممکن نبود.

بر اساس این اطلاعیه، افزون بر ورزشکاران افغانستان، نمایندگانی از کشورهای ترکمنستان، قزاقستان، هندوستان، پاکستان، قرغیزستان، روسیه، ترکیه، آذربایجان، ایران، تاجیکستان و اوزبیکستان نیز در این رقابت‌ها حضور خواهند داشت.

فرشته خانی درباره این مسابقه در صفحه فیسبوک خود نوشته است: «ماه‌ها فداکاری، درد، نظم، انضباط و سخت‌کوشی مرا به این مسابقه رسانده است.»

او افزوده است: «این تنها یک مبارزه نیست؛ بلکه نبردی برای غرور، اشتیاق و رویایی است که هر روز آن را دنبال کرده‌ام.»

خانی همچنین گفته است: «من با قلب، شجاعت و ذهنیت یک مبارز وارد رینگ می‌شوم؛ بدون ترس، بدون بهانه، فقط با تمرکز، ایمان و عزم راسخ.»

فرشته خانی چندی پیش نیز در مسابقات ملی بوکس پاکستان در وزن ۵۰ کیلوگرام، که در شهر حیدرآباد ایالت سند برگزار شده بود، موفق به کسب مدال طلا و عنوان قهرمانی شد. او تاکنون در رقابت‌های مختلف داخلی و بین‌المللی درخشیده است.

حضور و موفقیت ورزشکارانی چون فرشته خانی، نشان‌دهنده اراده و توانایی زنانی است که با وجود محدودیت‌ها و دشواری‌های فراوان، همچنان در میدان‌های ورزشی برای افتخارآفرینی تلاش می‌کنند. موفقیت این ورزشکاران، افزون بر ارزش ورزشی، می‌تواند الهام‌بخش نسل جوان و نمادی از امید، استقامت و باور به توانایی زنان افغانستان باشد.

100%

مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، گفت که قرار است جمعه ۱۸ ثور پاسخ جمهوری اسلامی به طرح پیشنهادی صلح به واشنگتن ارائه شود.

او ابراز امیدواری کرد این پاسخ «جدی» باشد و بتواند مسیر ورود به یک فرآیند مذاکراتی واقعی را باز کند.

روبیو همچنین به دیدار خود با پاپ لئو در ۱۷ ثور اشاره کرد و گفت این دیدار «بسیار مثبت» بوده است.

وزیر خارجه امریکا در ادامه تاکید کرد که حملات ۱۷ ثور ارتباطی با عملیات «خشم حماسی» نداشته است.

یک سال پس از عملیات «سندور» هند و پاسخ پاکستان تحت عنوان عملیات «معرکه حق»، آتش‌بس شکننده همچنان میان این دو کشور برقرار است. اما روابط دهلی و اسلام‌آباد در پایین‌ترین سطح تاریخی خود قرار دارد. مرزها بسته مانده‌اند، تجارت و روابط سیاسی تقریباً متوقف شده و هر دو طرف کماکان خود را پیروز این نبرد می‌دانند.

تحلیلگران وضعیت کنونی را «درگیری یخ‌زده» توصیف می‌کنند؛ بحرانی که هر لحظه ممکن است دوباره شعله‌ور شود.

درگیری ماه می ۲۰۲۵ با حمله مرگبار پهلگام در کشمیر تحت کنترول هند آغاز شد. در این حمله ۲۶ غیرنظامی، عمدتاً گردشگران هندو، کشته شدند. هند گروه‌های مستقر در پاکستان را مسئول دانست، اما اسلام‌آباد این اتهام را رد کرد.

چند هفته بعد، هند عملیات «سندور» را علیه اهدافی در کشمیر تحت کنترول پاکستان و ایالت پنجاب آغاز کرد. پاکستان نیز با عملیات «معرکه حق» پاسخ داد. این درگیری چهارروزه به نخستین نبرد گسترده هوایی و پهپادی میان دو قدرت هسته‌ای تبدیل شد و نگرانی‌های بین‌المللی را برانگیخت.

یک سال پس از این جنگ، هر دو کشور مشغول بازسازی و مدرن‌سازی توان نظامی خود هستند.

نیروی هوایی پاکستان روز پنجشنبه اعلام کرد که علاوه بر خرید احتمالی جنگنده جی-۳۵، جنگنده‌های بیشتری از نوع جی-۱۰سی از چین دریافت خواهد کرد و جنگنده‌های مشترک جی‌اف-۱۷ نیز ارتقا می‌یابند.

مقام‌های پاکستانی تأکید دارند که این برنامه بخشی از طرح جامع مدرن‌سازی ارتش پس از جنگ سال گذشته است.

در مقابل، هند عملیات «سندور» را نشانه «برتری هوایی» و «اراده ملی» خود می‌داند و می‌گوید پاکستان تحت فشار نظامی مجبور به پذیرش آتش‌بس شده است. پاکستان اما روایت دیگری دارد. ارتش این کشور اعلام کرده که حملات هند را به خوبی مهار کرده و با بهره‌گیری از تجهیزات مدرن چینی، پاسخ مؤثری داده است.

مقام‌های نظامی پاکستان هشدار داده‌اند که هرگونه حمله آینده با پاسخی «فراتر از تصور» مواجه خواهد شد.

در این میان، جنگنده جی-۳۵ وارد این رقابت شده است. این جنگنده رادارگریز یکی از پیشرفته‌ترین پروژه‌های نظامی چین به شمار می‌رود. جی-۳۵ برای عملیات پنهانکارانه و نبردهای فراتر از دید رادار طراحی شده و به عنوان پاسخ بیجینگ به جنگنده‌های اف-۳۵ امریکا و سو-۵۷ روسیه شناخته می‌شود.

اهمیت این موضوع از آنجا بیشتر می‌شود که هند هنوز هیچ جنگنده عملیاتی نسل پنجم در اختیار ندارد. با وجود خرید جنگنده‌های رافال فرانسوی و ناوگان بزرگ سوخوهای روسی، پروژه بومی نسل پنجم هند موسوم به آمکا هنوز در مراحل توسعه اولیه قرار دارد.

تحلیلگران نظامی معتقدند حتی ورود دو یا سه اسکادران جی-۳۵ می‌تواند معادلات هوایی منطقه را تغییر دهد.

جنگنده‌های رادارگریز به سختی توسط رادارهای زمینی شناسایی می‌شوند و این مسئله هند را وادار خواهد کرد بخش قابل توجهی از نیروی هوایی خود را به عملیات شناسایی و رهگیری اختصاص دهد.

این توافق همچنین نشانه تعمیق هرچه بیشتر همکاری نظامی چین و پاکستان است. بیجینگ پیش از این جنگنده‌های جی-۱۰سی، زیردریایی‌های کلاس هانگور و سامانه‌های موشکی پیشرفته را در اختیار پاکستان قرار داده بود.

پاکستان همزمان برنامه موشکی و پهپادی خود را نیز گسترش داده است. آزمایش موشک‌های کروز فاتح-۴ و بابُر-۳ بخشی از تلاش اسلام‌آباد برای به‌کارگیری درس‌های جنگ ۲۰۲۵ ارزیابی می‌شود؛ جنگی که نقش پهپادها، موشک‌های دقیق و جنگ الکترونیک را برجسته کرد.

در هند نیز نگرانی‌ها نسبت به شکاف فناوری رو به افزایش است. برخی تحلیلگران هشدار داده‌اند که ورود جی-۳۵ ممکن است دهلی‌نو را به خرید سریع‌تر جنگنده‌های نسل پنجم خارجی، از جمله سو-۵۷ روسیه، سوق دهد.

با وجود ادامه آتش‌بس، تنش‌ها همچنان پابرجاست. پروازهای رزمی، آماده‌باش نظامی، اختلاف بر سر کشمیر و مناقشه بر سر منابع آب، روابط دو کشور را بسیار شکننده نگه داشته است. گفت‌وگوهای رسمی نیز عملاً متوقف شده‌اند.

کارشناسان هشدار می‌دهند که خطر اصلی نه جنگ تمام‌عیار، بلکه محاسبه اشتباه در فضای رقابت تسلیحاتی نوین است؛ فضایی که در آن پهپادها، موشک‌های دقیق و جنگنده‌های رادارگریز زمان تصمیم‌گیری را به شدت کاهش می‌دهند و مدیریت بحران میان دو قدرت هسته‌ای را دشوارتر می‌کنند.

در چنین شرایطی، ورود احتمالی جی-۳۵ به ناوگان پاکستان فقط یک معامله تسلیحاتی نیست؛ بلکه آغاز فصل تازه‌ای از رقابت راهبردی میان هند و پاکستان است؛ رقابتی که یک سال پس از جنگ چهارروزه هنوز پایان نیافته و ممکن است در آینده خطرناک‌تر شود.