هند میگوید تجارت با افغانستان از طریق دهلیز هوایی ادامه دارد
وزارت امور خارجه هند روز سه شنبه اعلام کرد که دهلیز هوایی کابل-دهلی همچنان فعال است و انتقال کالاهای تجاری میان دو کشور بدون وقفه ادامه دارد.
رندیر جیسوال، سخنگوی وزارت خارجه هند، روز ۲۳ سرطان در نشست هفتگی خبری خود گفت که عطاالله عمری، وزیر زراعت و آبیاری طالبان، در جریان سفر یکهفتهای خود به هند با مقامهای دولتی و نمایندگان بخش خصوصی این کشور درباره گسترش همکاریهای تجاری و زراعتی گفتوگو کرده است.
به گفته جیسوال، عمری در این سفر با وزیر زراعت هند، وزیر صنایع تولید مواد غذایی و معاون وزارت امور خارجه این کشور دیدار کرده است. او همچنین با فدراسیون اتاقهای تجارت و صنایع هند، اتاقهای بازرگانی و شماری از نهادهای فعال در بخش زراعت نشستهایی برگزار کرده است.
پیش از تشدید تنشها میان طالبان و پاکستان، بخش بزرگی از تجارت هند با افغانستان از مسیر زمینی و از طریق خاک پاکستان انجام میشد. اما با افزایش اختلافات میان اسلامآباد و طالبان و اعمال محدودیتهای مرزی، این مسیر عملاً با اختلال روبهرو شده است.
در همین حال، بندر چابهار در ایران که هند آن را بهعنوان مسیر جایگزین برای دسترسی به افغانستان توسعه داده بود، نیز در پی افزایش تنشهای منطقهای و جنگ اخیر میان امریکا و ایران با چالشهایی مواجه شده و استفاده از آن کاهش یافته است.
هند در ماههای اخیر تماسها و همکاریهای اقتصادی خود با طالبان را گسترش داده و تلاش کرده است با استفاده از مسیرهای جایگزین، روابط تجاری با افغانستان را حفظ کند. با این حال، دهلی نو تاکنون حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته است.
مقامهای پاکستانی اعلام کردند که سه کمپ مهاجران افغان در ولسوالی بنو در ایالت خیبرپختونخوا بهطور کامل تخلیه شده و ۵۲۵ خانواده افغان به افغانستان بازگردانده شدهاند.
یک مقام محلی در بنو روز سهشنبه گفت روند بازگرداندن مهاجران تنها به ساکنان این کمپها محدود نیست و افغانهای ساکن مناطق شهری و روستاها را نیز در بر میگیرد.
معاون ولسوال بنو روز سهشنبه به روزنامه «دان» گفت که اکنون تمرکز آنها بر شناسایی و بازگرداندن شهروندان افغانی است که در خانههای کرایی یا منازل شخصی در شهر بنو و روستاهای اطراف آن زندگی میکنند.
او افزود که اطلاعات این افراد در اختیار حوزههای پولیس قرار گرفته و اقدامات برای بازگرداندن آنان ادامه دارد.
روند اخراج مهاجران افغان از پاکستان در هفتههای اخیر شتاب گرفته است. حکومت پاکستان دستور بازداشت و اخراج شهروندان افغانی را که بدون ویزای معتبر در این کشور اقامت دارند، صادر کرده است.
پیشتر مقامهای حکومت پاکستان و ایالت پنجاب اعلام کردند که از آغاز کارزار اخراج مهاجران افغان در سال ۲۰۲۳، حدود دو میلیون و ۵۹۰ هزار افغان را به کشورشان بازگردانده است. این کشور تاکید کرده است که روند اخراج مهاجران همچنان ادامه خواهد یافت.
مقامهای پاکستانی به روزنامه دان» گفتهاند که شمار افغانهایی که روزانه از طریق مرز تورخم به افغانستان بازگردانده میشوند، از ۱۰ هزار نفر فراتر رفته است. این روند پس از آن شدت گرفت که پاکستان از همه شهروندان افغان خواست تا پیش از ۱۰ جولای خاک این کشور را ترک کنند.
در همین حال، کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان نسبت به روند «بازگرداندن اجباری» شهروندان افغان از پاکستان ابراز نگرانی کرده و خواستار رعایت اصول بینالمللی در قبال پناهجویان شده است.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، در واکنش به بیانیه پایانی نشست وزیران زن سازمان همکاری اسلامی گفت اداره این گروه «فرمایش» سازمانهایی را که به گفته او تحت تأثیر ارزشهای غربی قرار دارند، نمیپذیرد.
مجاهد در گفتوگو با تلویزیون ملی تحت کنترول طالبان گفت: «حقوق زنان در افغانستان تأمین است. این سازمان نام اسلامی را با خود دارد و باید بداند تمام حقوقی که در شریعت برای زنان پیشبینی شده، به آنان داده شده است.»
او افزود طالبان حقوقی را که به گفته او «برآمده از فرهنگ غرب» باشد و «مشکل شرعی» داشته باشد، برای زنان قابل پذیرش نمیداند.
سخنگوی طالبان همچنین گفت اعضای این گروه را عالمان دینی تشکیل میدهند و آنان «بهتر از دیگران» از حقوق اسلامی زنان آگاهی دارند.
این اظهارات پس از آن مطرح شد که سازمان همکاری اسلامی در بیانیه پایانی نهمین کنفرانس وزیران زن، ممنوعیت آموزش دختران و اشتغال زنان در افغانستان را مغایر با ارزشهای اسلامی دانست.
این کنفرانس با شعار «توانمندسازی اجتماعی، اقتصادی و سیاسی زنان» روزهای ۲۰ و ۲۱ سرطان در اسلامآباد برگزار شد.
شرکتکنندگان با استناد به منشور سازمان همکاری اسلامی، برنامه اقدام این سازمان برای پیشرفت زنان و دیگر اسناد مرتبط، بر تضمین حقوق زنان و گسترش مشارکت آنان در همه عرصههای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی تأکید کردند.
در بیانیه پایانی آمده است که آموزهها و ارزشهای اسلام از کرامت، حقوق، مشارکت و پیشرفت زنان و دختران حمایت میکند و نقش آنان را در خانواده و جامعه به رسمیت میشناسد.
وزیران و روسای هیئتهای شرکتکننده با ابراز «نگرانی عمیق» اعلام کردند: «ادامه محدودیتها بر آموزش دختران و اشتغال زنان در افغانستان با ارزشهای اسلامی که پاسدار کرامت، حقوق و پیشرفت زنان و دختران است، ناسازگار است.»
در این بیانیه همچنین تأکید شده است که زنان نزدیک به نیمی از جمعیت کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی را تشکیل میدهند و مشارکت کامل و موثر آنان برای توسعه پایدار، رشد اقتصادی، انسجام اجتماعی و صلح ضروری است.
افغانستان تنها کشور در میان اعضای سازمان همکاری اسلامی است که زنان و دختران از حق آموزش و کار محروم هستند. کشورهای اسلامی بارها از طالبان خواستهاند ممنوعیت آموزش و کار زنان را لغو کند، اما طالبان این درخواستها را «مغایر شریعت» میداند.
ذکیه محقق، دختر محمد محقق از رهبران سیاسی میگوید که با گذشت نزدیک به پنج سال از حاکمیت طالبان، وضعیت حقوق زنان در افغانستان پیوسته وخیمتر شده و کشورهای اسلامی باید بهجای سکوت، اقدامات عملی و راهحلهای مشخص ارائه کنند.
او در مصاحبه با افغانستان اینترنشنال افزود که این کشورها تاکنون اقدام موثری انجام ندادهاند و طالبان نیز از مواضع خود عقبنشینی نکرده است.
دختر رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان، روز سهشنبه ۲۳ سرطان، درباره نشست زنان سازمان همکاری اسلامی در اسلامآباد توضیح داد.
ذکیه محقق تاکید کرد که اقدامات طالبان در قبال زنان، اقلیتها، اقوام و مذاهب هیچ ارتباطی با دین اسلام ندارد و این گروه از نام اسلام سوءاستفاده میکند. او همچنین بر تشکیل یک حکومت مردمسالار در افغانستان تاکید کرد.
او با اشاره به محرومیت پنجساله زنان افغان از تمامی حقوقشان افزود که بزرگترین قربانی شرایط کنونی در افغانستان زنان هستند و جبران این آسیبها برای جامعه طی سالهای آینده ممکن نخواهد بود.
خانم محقق به پیامدهای ادامه سیاستهای طالبان اشاره کرد و گفت که در افغانستان سیستمی وجود ندارد که از زنان به عنوان انسان صاحب کرامت حفاظت کند. به باور او با تداوم این وضعیت، جامعه با سقوط به پایینترین سطح ممکن مواجه خواهد شد.
ذکیه محقق با اشاره به برگزاری نشست زنان کشورهای اسلامی تاکید کرد که زنان افغان باید در این نشست حضور میداشتند تا گامهایی در جهت ارتباط با این کشورها و بلند کردن صدای دختران افغان بردارند.
دختر محمد محقق با بیان اینکه در حال حاضر هیچ کشوری حاضر به اقدام عملی نیست، خواستار آن شد که در آینده نزدیک اجماع بزرگتری شکل گیرد و کشورهای اسلامی، غربی و معتقد به حقوق بشر به کمک مردم افغانستان بشتابند.
سازمان همکاری اسلامی متشکل از ۵۷ کشور مسلمان در تازهترین نشست خود، محدودیتهای طالبان بر آموزش و اشتغال زنان را مغایر با فرهنگ اسلامی دانسته و هشدار داده که این رویکرد به چهره اسلام آسیب میزند.
عبدالحکیم همت آخندزاده، رئیس مطبوعات وزارت داخله طالبان در نشستی در پکتیا گفت که پاکستان آبادی، صلح و امنیت را در افغانستان نمیخواهد. او اظهار داشت که «دشمن منحوس» در همسایگی ما، افغانستانِ متحد، آباد و عاری از جنگ را برنمیتابد.
او در این نشست بدون نام بردن از پاکستان، گفت: «در کنار ما دشمن منحوسی قرار دارد که در نزدیکی پکتیا است.»
این مقام طالبان خطاب به حاضران گفت: «اگر از شما بپرسم که دشمنی این مردم و کشور با ما چیست؟ ما دشمنی دینی نداریم، دشمنی بر سر سرزمین و ملت نداریم، دشمنی زبانی هم نداریم؛ آنها فقط یک افغانستان متحد، آباد، روی پای خود ایستاده، عاری از جنگ و در صلح را تحمل کرده نمیتوانند.»
او بر آگاهی عامه و تنویر افکار عمومی در برابر این کشور تاکید ورزید.
این اظهارات در حالی ابراز میشود که پاکستان نیز طالبان را متهم میکند که در همدستی با هند، به ناامنی و بحران در این کشور دامن میزند. اسلامآباد همچنین طالبان را متهم به حمایت و پشتیبانی از تحریک طالبان پاکستانی و جداییطلبان بلوچ میکند.
مقامات پاکستانی میگویند که با برگشت طالبان به قدرت، سطح حملات و ناامنی در این کشور چند برابر افزایش یافته است. در حال حاضر روابط دو طرف به شدت بحرانی است، مذاکرات بینتیجه بوده و چشمانداز روابط تیره است.
همسر «سابق» شاپور حسنزوی، نماینده پیشین پارلمان افغانستان که او را به خشونت خانگی متهم میکند، اسناد پزشکی و عکسهایی از جراحات خود را به افغانستان اینترنشنال ارائه کرد. اما آقای حسنزوی این اتهام را رد میکند و میگوید همسر و دو فرزند او «با توطئه طالبان ربوده شدهاند.»
درباره سرنوشت این خانواده دو روایت کاملاً متفاوت وجود دارد: یکی روایت زنی که میگوید از خشونت خانگی به خانه پدرش پناه برده است و دیگری ادعای مردی که میگوید همسر و فرزندانش «ربوده» شدهاند و نهادهای طالبان در این «اختطاف» دست دارند.
بررسی مجموعهای از اسناد پزشکی، تصاویر جراحات، اسناد اقامت و گفتوگو با افراد مرتبط با این پرونده، نشان میدهد که این اختلاف خانوادگی اکنون به یک پرونده جنجالی با ابعاد سیاسی تبدیل شده است.
تصاویر جراحات و ادعای خشونت خانگی
اسناد پزشکی و تصاویری که افغانستان اینترنشنال بررسی کرده، نشان میدهد که همسر سابق شاپور حسنزوی دچار جراحات جدی شده است.
در این تصاویر، آثار کبودی در بخشهایی از بدن او، از جمله رانها، شکم و ناحیه کتف دیده میشود. همچنین تصاویر رادیولوژی (اکسری) که در اختیار افغانستان اینترنشنال قرار گرفته، شکستگی استخوان ترقوه راست او را نشان میدهد.
شکستگی استخوان ترقوه راست
این زن که نخواست نام کاملش منتشر شود، میگوید پس از تحمل خشونت شدید خانگی، کابل را ترک کرده و به خانه پدرش در تهران پناه برده است.
او میگوید اکنون حدود هشت ماه است که در تهران زندگی میکند و تحت درمان در بیمارستان پارسا قرار دارد.
واکنش وزارت داخله طالبان
رحیمالله بریال، معاون روابط عامه این وزارت، در پیامی در شبکه اجتماعی اکس نوشت که شاپور حسنزوی چهار همسر دارد و یکی از همسرانش از او شکایت کرده است.
به گفته این مقام طالبان، شکایت مطرحشده درباره «رفتار بسیار ظالمانه» آقای حسنزوی با همسرش بوده است. او ادعا کرده که آقای حسنزوی همسرش را از طبقه سوم ساختمان پایین انداخته و او پس از برخورد با سقف یک موتر، توسط همسایهها به شفاخانه منتقل شده است.
سند منتشر شده از سوی وزارت امور داخله طالبان
معاون روابط عامه وزارت داخله طالبان میگوید که همسایههای محل شاهد این رویداد بودهاند.
بر اساس روایت وزارت داخله طالبان، آقای حسنزوی پس از این حادثه به پاکستان رفت و پس از بازگشت به افغانستان، چهار ماه بعد بازداشت و به دادگاه معرفی شد.
این وزارت همچنین گفته است که همسر آقای حسنزوی در همین مدت، «با رضایت و تصمیم شخصی خود» همراه با فرزندان و برادرش از کشور خارج شده و اعلام کرده که دیگر حاضر به ادامه زندگی با او نیست.
ادعای «آدمربایی»
شاپور حسنزوی روایت وزارت امور داخله طالبان را رد میکند.
او در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال، ادعاهای خشونت خانگی را «بیاساس» خوانده و گفته است که دادگاه طالبان پس از بررسی پرونده، او را تبرئه کرده است.
آقای حسنزوی میگوید حدود یکونیم ماه در زندان طالبان بوده و سپس آزاد شده است.
او مدعی است که مدارکی در اختیار دارد که حکم برائت او را نشان میدهد. او تا زمان تهیه این گزارش این اسناد را ارائه نکرده است.
شاپور حسنزوی میگوید همسر و فرزندانش ربوده شدهاند و خروج آنان از افغانستان «بدون اجازه» او انجام شده است.
به گفته او، پاسپورتهای اعضای خانوادهاش در اختیار خودش بوده، اما برای آنان اسناد سفر جدید صادر شده تا بتوانند کشور را ترک کنند.
او وزارت داخله طالبان را متهم میکند که در این ماجرا همکاری کرده و میگوید این پرونده برای بدنام کردن چهرههای حکومت پیشین افغانستان ساخته شده است.
خانواده زن چه میگویند؟
افغانستان اینترنشنال پس از تماس تصویری با همسر سابق آقای حسنزوی و دو دختر خردسال او، توانست حضور آنان را در خانه پدر کلانشان در تهران تأیید کند.
پدر این زن که نخواست نامش منتشر شود، میگوید دختر او با رضایت کامل به ایران آمده است.
او اسناد رسمی اقامت دو کودک را نیز ارائه کرد که نشان میدهد هر دو در تهران اقامت قانونی دارند.
پدرکلان کودکان میگوید برای دریافت مدارک اقامت هر یک از آنها حدود ۱۵۰۰ دالر هزینه کرده است.
او میگوید اگر داماد سابقش خواهان نگهداری از فرزندان خود است، میتواند برای دیدن آنان به تهران سفر کند، اما دخترش به دلیل آنچه «خشونتهای شدید» میخواند، حاضر نیست به کابل بازگردد.
پرونده خانوادگی که سیاسی شده است
اسناد بررسیشده نشان میدهد که خانواده همسر شاپور حسنزوی در دوم سرطان ۱۴۰۴ شکایتی علیه او در حوزه سوم امنیتی طالبان ثبت کرده است.
اما مشخص نیست که روند کامل رسیدگی قضایی این پرونده چگونه پیش رفته و آیا دادگاه طالبان درباره همه ادعاهای مطرحشده حکم نهایی صادر کرده است یا نه.
این پرونده در شرایطی شکل گرفته که آقای حسنزوی یکی از چهرههای سیاسی دوره جمهوری افغانستان بود.
او نماینده مردم ولایت لوگر در مجلس نمایندگان افغانستان بود. پس از سقوط حکومت جمهوری در سال ۱۴۰۰، او افغانستان را ترک کرد، اما بعدتر از طریق کمیسیون تماس طالبان با شخصیتهای افغان، به کشورش بازگشت.
آقای حسنزوی پیشتر گفته بود که به وعدههای طالبان برای بازگشت اعتماد کرده، اما بعدها از تصمیم خود ابراز پشیمانی کرده و گفته بود که طالبان به تعهدات خود عمل نکردهاند.
پرسشهای بیپاسخ
در حال حاضر دو روایت متضاد درباره این پرونده وجود دارد:
از یک سو، اسناد پزشکی و اظهارات همسر سابق شاپور حسنزوی و خانواده او، روایت خشونت خانگی و پناهبردن به ایران را برجسته میکند.
از سوی دیگر، آقای حسنزوی ادعا میکند که قربانی یک توطئه سیاسی و ربایش خانوادگی شده است.
روشن است که همسر و فرزندان این نماینده پیشین پارلمان افغانستان اکنون در تهران اند. همسر سابق او میگوید که قبلا در جریان خشونت خانگی، آقای حسنزوی او را «طلاق» داده است و بنابراین این ازدواج پایان یافته است.
این زن در تهران از حمایت پدر خود برخوردار است، اما سوال مهم دیگر این است که دیگر زنان قربانی خشونت خانگی در افغانستان -که محیط خانوادگی برای شان ناامن است- به کجا منتقل میشوند.
پیش از اسد ۱۴۰۰ زنان قربانی خشونت خانگی به خانههای امن تحت مدیریت وزارت امور زنان منتقل میشدند. طالبان پس از تسلط بر کابل حدود پنج سال قبل وزارت امور زنان و کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان را لغو کرد.
نمایندگی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) در گزارشی در ماه قوس ۱۴۰۲ نوشته بود قضات طالبان زنان قربانی خشونت را «برای حفاظت» آنها به زندانهای زنانه فرستادهاند. افغانستان اینترنشنال از سخنگوی طالبان پرسید زمانی که ادارات دولتی این گروه تشخیص میدهد که محیط خانواده برای یک زن ناامن است، او را به کجا منتقل میکند اما تاکنون پاسخی دریافت نکرده است.
خشونت خانگی یکی از گستردهترین اشکال خشونت علیه زنان در افغانستان است؛ اما به دلیل ترس از پیامدهای اجتماعی، وابستگی اقتصادی، فشارهای خانوادگی و ضعف دسترسی به نظام حمایتی و قضایی، بخش بزرگی از این موارد هرگز گزارش نمیشود. به همین دلیل، آمارهای موجود احتمالاً تنها بخشی از واقعیت را نشان میدهد.
