جارچیگری یکی از شیوههای قدیمی انتقال خبر در افغانستان و شماری از کشورهای منطقه بوده است. پیش از گسترش رسانههای جمعی، جارچیها با حضور در بازارها، محلهها و مکانهای عمومی، خبرها، فرمانها، اعلامیههای رسمی، پیامهای اجتماعی و آگهیها را برای مردم اعلام میکردند.
این حرفه در گذشته نقش مهمی در رساندن اطلاعات به مردم داشت، اما با توسعه رادیو، تلویزیون و رسانههای دیجیتال، به تدریج کمرنگ شد.
براساس روایتهای باشندگان بامیان، جمعهخان در دهه ۶۰ هجری خورشیدی، زمانی که هنوز رسانهای در این ولایت فعالیت نداشت، کار خود را بهعنوان جارچی آغاز کرد. او در دوران خدمت سربازی، خواندن و نوشتن آموخت و پس از پایان خدمت، جارچیگری را به حرفه خود تبدیل کرد.
جمعهخان سالها با بلندگوی دستی اش در بازارهای بامیان حضور مییافت و اخبار افغانستان و جهان، اعلامیههای مردمی، اطلاعیههای رسمی و آگهیهای بازرگانی را برای مردم میخواند. صدای او برای بسیاری از باشندگان این ولایت به بخشی از فضای روزمره شهر تبدیل شده بود.
میراث یک جارچی و آرزوهای ناتمام
برای مردم بامیان، جمعهخان تنها یک اطلاعرسان نبود؛ او یکی از چهرههای پیوندخورده با خاطرات جمعی این ولایت به شمار میرفت. حضور او در بازارها برای سالها، یادآور دورهای از اطلاعرسانی بود که پیش از گسترش رسانههای نوین، نقش مهمی در زندگی اجتماعی مردم داشت.
جمعهخان دو آرزوی مهم داشت؛ نخست اینکه پسرش راه او را ادامه دهد و حرفه جارچیگری را زنده نگه دارد. دوم اینکه آریانا سعید، خواننده معروف افغان، روزی در بامیان کنسرت برگزار کند و او بتواند در آن برنامه حضور یابد.
با درگذشت جمعهخان، یکی از آخرین چهرههای شناختهشده جارچیگری در بامیان از میان رفت. باشندگان این ولایت میگویند با خاموش شدن صدای او، بخشی از یک سنت قدیمی اطلاعرسانی نیز کمرنگتر شده است؛ سنتی که سالها پیش از رسانههای مدرن، راه ارتباط میان مردم و خبرها بود.