منابع آگاه می‌گویند یک جوان ۲۱ ساله به نام حسن خدایی در روستای کیان ولسوالی خدیر دایکندی به‌دست افراد مسلح کشته شده است. به گفته منابع، این جوان حدود شش ماه پیش از ایران اخراج شده بود. برادر او از نظامیان حکومت پیشین بود که اکنون در امریکا به سر می‌برد.
منابع آگاه در دایکندی به افغانستان اینترنشنال گفتند این جوان حوالی ساعت ۳:۳۰ بامداد جمعه، دوم عقرب در خانه‌اش در روستای کیان ولسوالی خدیر کشته شده است.
بربنیاد اطلاعات، این جوان هنگام وقوع حادثه در اتاقی بود که دروازه‌ای به سمت کوچه دارد. فرد یا افراد مسلح به این اتاق از سمت کوچه در زده و به محض باز شدن دروازه به او شلیک شده است.
منابع گفتند دست‌کم یک گلوله به بالای سینه و نزدیک گردن این جوان برخود کرده و او را از پای درآرورده است.
نزدیکان این جوان به افغانستان اینترنشنال گفتند با هیچ کس دشمنی شخصی ندارند. به گفته آنها، برادر این جوان از ماموران پولیس دایکندی در حکومت پیشین بوده است. بربنیاد اطلاعات، برخی اعضای دیگر خانواده او نیز از نظامیان حکومت پیشین‌اند.
یک منبع مطلع گفت طالبان نخست اجازه نداده بود خانواده جسد این جوان را دفن کند. به گفته او، مقامات محلی طالبان سپس فشار آورده‌اند که خانواده این جوان رویداد را خودکشی اعلام کنند.
طالبان تاکنون درباره این رویداد به‌طور رسمی ابرازنظر نکرده و معلوم نیست این جوان از سوی چه کسی و به چه دلیلی کشته شده است. بربنیاد اطلاعات، طالبان سرانجام از خانواده این جوان خواسته سرنخی بدهند تا این رویداد را بررسی کنند.
نزدیکان این جوان گفتند مادر و پدر کهن‌سال این جون در پی این حادثه شوک دیده‌اند و از سخن گفتن باز مانده‌اند. به آنها، این جوان پس از زخمی شدن در آغوش پدر و مادرش جان باخته است.
این بار نخست نیست که یک مهاجر بازگشته از ایران یا فردی با پیشینه نظامی خانوادگی در افغانستان تحت تسلط طالبان به‌طور مرموز کشته می‌شود.
گزارش تحقیقی افغانستان اینترنشنال در قوس سال گذشته نشان داد که ده‌ها مهاجر افغان به ویژه نظامیان حکومت پیشن پس از بازگشت از ایران در افغانستان به‌طور مرموز کشته شده‌اند یا مورد بازداشت و شکنجه قرار گرفته‌اند. بسیاری از این رویدادها بدون پیگیری از سوی اداره طالبان باقی مانده‌اند.
منابع محلی گفتند مراسم تجلیل از روز ملی زبان اوزبیکی قرار بود جمعه، اول عقرب در هوتل بام دنیا در فیض‌آباد برگزار شود. به گفته منابع، رحمت‌الله نجیب، والی طالبان در بدخشان پنجشنبه‌شب به برگزارکنندگان پیام فرستاده و تهدید کرده که در صورت برگزاری مورد پیگرد قرار می‌گیرند.
بربنیاد اطلاعات، والی طالبان در بدخشان برای ممانعت از برگزاری این مراسم دلیل خاصی نیاورده است.
یک منبع مطلع گفت ریاست اطلاعات و فرهنگ طالبان در بدخشان قبلا به‌طور رسمی اجازه داده بود این مراسم برگزار شود، اما والی طالبان بعدا با آن مخالفت کرد.
حکومت پیشین افغانستان ۲۹ میزان را روز ملی زبان اوزبیکی نام‌گذاری کرده بود. پیش از بازگشت طالبان از این روز در مقر ریاست‌جمهوری، شماری از نهادهای دولتی، خصوصی و ولایات افغانستان تجلیل می‌شد.
گرامی‌داشت از روز ملی زبان اوزبیکی در بدخشان قرار بود از سوی شماری از فعالان فرهنگی در این ولایت برگزار شود. قرار بود شماری از مهمانان از ولایت‌های همجوار نیز در این مراسم شرکت کنند.
یک فعال فرهنگی اوزبیک از تخار که در این نشست دعوت شده بود به افغانستان اینترنشنال گفت: «یک شب قبل از مراسم به ما خبر دادند که برنامه برگزار نمی‌شود.» او افزود که سفرش به بدخشان را در آخرین لحظات لغو کرده است.
طالبان در پنج سال سلطه بر افغانستان بارها مانع برگزاری مراسم، فرهنگی، مذهبی و تجلیل از مناسبت‌های سنتی و فرهنگی بسیاری از گروه‌های قومی، مذهبی و زبانی شده است. این گروه بارها مانع برگزاری مراسم عزاداری شیعیان در ماه محرم شده و تابلوهای شماری از نهادهای دولتی به زبان فارسی و اوزبیکی را حذف کرده است.
فعالان افغان در پی این اقدامات، طالبان را به دامن زدن به تبعیض قومی و زبانی متهم کرده‌اند.
عبدالباری جهانی، وزیر اطلاعات و فرهنگ سابق و شاعر شناخته‌شده زبان پشتو در ۲۹ ثور با انتقاد شدید از اقدامات طالبان علیه شیعیان و نحوه حکومتداری این گروه گفت مخالفت برخی گروه‌های قومی و مذهبی، به ویژه شیعیان با طالبان اکنون «به نفرت» تبدیل شده است.
از سویی هم، نصیر فایق، سرپرست نمایندگی افغانستان در سازمان ملل در ۲۹ میزان در نشست کمیته سوم جمع سازمان ملل درباره حقوق فرهنگی طالبان را به سرکوب نظام‌مند فرهنگی متهم کرد. او گفت هیچ «رژیم نامشروعی» حق ندارد تنوع فرهنگی افغانستان را نابود کند یا عقاید خود را بر همه شهروندان تحمیل کند.
این نخستین بار نیست که طالبان با زبان اوزبیکی آشکارا مخالفت می‌کند. این گروه قبل از این زبان اوزبیکی را از تابلوهای دانشگاه‌های جوزجان و سمنگان حذف کرده بود. طالبان همچنین در ماه‌های گذشته در فاریاب به فارغان رشته‌های اوزبیکی و ترکمنی اجازهٔ شرکت در آزمون استخدام بست‌های دولتی را نداد.
حذف زبان اوزبیکی از تابلوی دانشگاه سمنگان و تخریب تندیس علی‌شیر نوایی در مزارشریف در اسد سال گذشته با واکنش تند وزارت خارجه اوزبیکستان مواجه شد. طالبان پس از تماس مقامات اوزبیکستان زبان اوزبیکی را به تابلوی دانشگاه بازگرداند و درباره تندیس علی‌شیرنوایی هم متعهد شد که در آن محل یک مجتمع فرهنگی می‌سازد. اما با گذشت یک سال تاکنون طالبان اقدامی برای ساخت این مجتمع نکرده است.
