دفتر هماهنگی کمکهای بشردوستانه سازمان ملل (اوچا) میگوید تنها در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۷۸ میلیون مهاجر افغان به کشور بازگشتهاند. طبق آمار اوچا، حدود یک میلیون و ۸۸ هزار تن از ایران و نزدیک به ۸۹۹ هزار تن از پاکستان وارد افغانستان شدهاند.
ملل متحد میگوید که این روند در پی اخراجهای اجباری از سوی کشورهای همسایه و تشدید محدودیتهای مهاجرتی شکل گرفته است. در میان این مهاجران، دو میلیون و ۳۰۰ هزار تن فاقد اسناد رسمی و حدود ۴۸۴ هزار تن دارای مدارک معتبر بودهاند.
در اوج روند اخراج مهاجران، طی ماههای جون و جولای، شمار بازگشت روزانه از ایران به ۳۰ تا ۴۰ هزار تن رسید. سازمان ملل میگوید که این بازگشت بیسابقه، مراکز پذیرش مهاجران در سرحدات افغانستان را بهشدت تحت فشار قرار داده و روند ثبت، انتقال و ارائه خدمات اولیه به بازگشتکنندگان را با چالشهای جدی مواجه کرده است.
اوچا میگوید که در هماهنگی با نهادهای بشردوستانه تلاشهای خود را برای ارائه کمکهای اضطراری افزایش دادهاند، اما کمبود شدید بودجه سبب شده که کمکها پاسخگوی تمامی نیازمندان نباشد.
این دفتر میگوید که تامین سرپناه، غذا، حمایت از معیشت و اجرای برنامههای پایدار ادغام مجدد از جمله اولویتهای فوری برای رسیدگی به مهاجران آسیبپذیرند.
این سازمان هشدار داده که کمبود حمایتهای درازمدت، خطر افزایش آسیبپذیری و بیثباتی اجتماعی را تشدید میکند. اوچا میگوید که زنان، دختران و کودکان در میان بازگشتکنندگان از آسیبپذیرترین گروهها به شمار میروند. طبق بررسی این سازمان، نزدیک به یکسوم افراد بازگشته را زنان و دختران تشکیل میدهند.
همچنین کودکان زیر ۱۷ سال، بهویژه کودکان بیسرپرست یا جداشده از خانواده، نیازمند حمایت فوری، کمک به یافتن اعضای خانواده و پشتیبانی روانی–اجتماعی هستند.
سازمان ملل میگوید که بازگشتکنندگان فاقد اسناد رسمی نیز با موانع جدی در دسترسی به خدمات اساسی و فرصتهای معیشتی روبهرو هستند که آنان را در وضعیت آسیبپذیر قرار داده است.
