براساس آمارهای سازمان ملل، در سال ۲۰۲۵ بیش از ۲.۸ میلیون نفر از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشتهاند.
مجموع بازگشتکنندگان افغان از سپتامبر ۲۰۲۳ تاکنون به بیش از سه میلیون نفر میرسد.
سازمان ملل پیشبینی کرده است که اگر این روند در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته باشد حدود دو میلیون نفر دیگر بازگردانده خواهد شد.
این موج بازگشت باعث افزایش بیش از ۱۰ درصدی جمعیت افغانستان شده است؛ افزایشی که به گفته استفانی لوس، حتی برای کشورهایی با سطح توسعه بالاتر نیز چالشبرانگیز خواهد بود.
آوارگان داخلی
مدیر برنامه کشوری دفتر اسکان بشر سازمان ملل گفته است که بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ بیش از سه میلیون و ۶۰ هزار نفر در افغانستان بهعنوان آواره داخلی ثبت شدهاند که حدود شش درصد جمعیت کشور را تشکیل میدهند.
او تأکید کرد که از سال ۲۰۲۱ به این سو، عامل اصلی جابهجایی دیگر درگیری نیست، بلکه تغییرات اقلیمی است، چرا که افغانستان در میان ۱۰ کشور نخست آسیبپذیر در برابر تغییرات اقلیمی قرار دارد.
استفانی لوس درباره وضعیت بازگشتکنندگان گفت که بسیاری از افرادی که بازمیگردند، تنها با هر آنچه میتوانند با خود بیاورند وارد کشور میشوند و در شرایط بسیار آسیبپذیر قرار دارند.
او افزود: «در ابتدا بسیاری به مناطقی میروند که پیوندهای خانوادگی دارند، اما چون برخی سالها خارج از کشور بودهاند، این ارتباطات ضعیف شده است.»
سازمان ملل میگوید این وضعیت باعث شده که در مرحله بعد، بسیاری به شهرها مهاجرت کنند تا به خدمات و فرصتهای شغلی دسترسی پیدا کنند روندی که به رشد سریع سکونتگاههای غیررسمی در مناطق شهری منجر شده است.
ملل متحد برآورد کرده که تا ۷۰ درصد مناطق شهری افغانستان غیررسمی و برنامهریزینشده باشند.
مشاهدات سازمان ملل نشان میدهد که باشندگان مناطق غیر رسمی با کمبود شدید مسکن مناسب و دسترسی محدود به آب، بهداشت، آموزش و خدمات درمانی مواجهاند.
این مقام سازمان ملل در افغانستان تأکید کرد که چالش اصلی، ادغام پایدار این افراد است.
او افزود نیازهای اصلی آنها شامل مسکن، حق دسترسی به زمین، آب و بهداشت، آموزش، خدمات درمانی و مهمتر از همه فرصتهای معیشتی است.
