بازداشت ۱۸ پناهجوی افغان در سه شهر ترکیه

حزب وحدت اسلامی افغانستان به رهبری کریم خلیلی، معاون رئیس‌جمهور در حکومت پیشین یکشنبه، ۲۷ ثور در بیانیه‌ای نوشت برخورد طالبان با این روحانی شیعه را به‌شدت محکوم می‌کند.

این حزب تصریح کرد که آنچه امروز در برابر هزاره‌ها و شیعیان افغانستان جریان دارد، صرفاً یک برخورد موردی یا اختلاف مذهبی نیست، بلکه بخشی از روند خطرناک تبعیض نظام‌مند است که هویت مذهبی، فرهنگی و اجتماعی بخش بزرگی از مردم کشور را تحت فشار، تحقیر و حذف قرار داده است.

در بیانیه این حزب آمدها ست که محدودسازی اجرای احکام فقه جعفری، تحقیر روحانیون شیعه، برخوردهای تبعیض‌آمیز امنیتی و قضایی، و تعرض به کرامت انسانی شهروندان، خلاف اصول اسلامی، ارزش‌های انسانی و تمامی معیارهای پذیرفته‌شده حقوق بشری است.

بربنیاد گزارش‌ها، آمر امر به معروف حوزه ۱۸ طالبان در کابل در ۱۶ ثور حسین‌داد شریفی، روحانی شیعه را به دلیل بستن نکاح یک زوج پیش از برگزاری مراسم عروسی، بازداشت و مورد «لت‌وکوب‌» قرار داده است.

• 

  روحانی برجسته شیعه از طالبان خواست به بازداشت‌ علما و «تحقیر شیعیان» پایان دهد

حسین‌داد شریفی روز شنبه گفت نیروهای امر به معروف وی را احضار کردند، تهدیدش کردند و با خشونت رفتار کردند. او افزود «یک مشت به من زدند و عمامه‌ام از سرم پرید.»

حزب وحدت اسلامی افغانستان تاکید کرد که فقه جعفری و هویت مذهبی و تاریخی شیعیان، بخش جدایی‌ناپذیر تاریخ، فرهنگ و واقعیت اجتماعی افغانستان است و هیچ قدرتی حق ندارد با قرائت انحصارگرایانه از دین و سیاست، این هویت را سرکوب، انکار یا محدود کند.

طالبان در ماه میزان سال گذشته ابتدا دستور داد که اینترنت فایبر نوری خانه‌ها قطع شود و سپس برای چند روز دامنه این محدودیت را به اینترنت بی‌سیم نیز گسترش داد.
مصاحبه‌شوندگان به افغانستان اینترنشنال گفتند قطع اینترنت پرسرعت فایبر نوری و سپس بی‌سیم، نخستین تصمیم طالبان پس از ناامیدی از تطبیق برنامه فیلترینگ در افغانستان بود.
به گفته آنان، در افغانستان تنها چهار ولایت کابل، هرات، بلخ و قندهار به اینترنت فایبر نوری دسترسی داشته‌اند ولی در بیشتر ولایت‌های افغانستان از چند سال به این طرف، اینترنت بی‌سیم در دسترس مردم قرار دارد.

اینترنت بی‌سیم از راه امواج رادیویی و دستگاه‌های گیرنده به خانه‌ها و دفترها می‌رسد و برای وصل شدن به آن، نیاز به کیبل‌کشی مستقیم تا داخل ساختمان نیست. اما اینترنت فایبر نوری از راه کیبل‌های ویژه منتقل می‌شود و معمولاً سرعت و ثبات بیشتری دارد.

اکنون با آن‌که در کل افغانستان تنها چهار ولایت به زیرساخت اینترنت فایبر نوری وصل هستند، اما این خدمات تنها در کابل استفاده می‌شود و طالبان فایبر نوری خانگی را در سه ولایت هرات، قندهار و بلخ قطع کرده است.

قندهار
مسئول یکی از شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت و سه تن از شهروندان در قندهار تایید کردند که طالبان چندین ماه است که اینترنت فایبر نوری و وای‌فای را در مناطق مسکونی قطع کرده است. تنها شماری از شرکت‌های تجارتی، بانک‌ها، صرافی‌ها و نهادهای دولتی در قندهار به اینترنت فایبر نوری و بی‌سیم دسترسی دارند و شهروندان عادی تنها از اینترنت تلفن همراه استفاده می‌کنند.

یکی از باشندگان شهر قندهار گفت پس از قطع شدن شبکه فایبر نوری و وای‌فای، با شرکت مربوطه تماس گرفت، اما این شرکت پاسخ داد که به آن‌ دستور داده شده است تا به منازل اینترنت فایبر نوری و وای‌فای ارائه نکنند.

به گفته ساکنان محلی، اگرچه اکنون از طریق شبکه‌های مخابراتی از اینترنت استفاده می‌کنند، اما این اینترنت بسیار ضعیف‌تر از قبل شده است.

هرات
در هرات اما وضعیت متفاوت است. طالبان در این ولایت سال گذشته ابتدا دسترسی خانه‌ها به اینترنت فایبر نوری و سپس اینترنت بی‌سیم را قطع کرد، اما پس از بالا گرفتن انتقادها، این گروه تنها اینترنت بی‌سیم را دوباره وصل کرد.

از ماه سنبله سال گذشته، هیچ خانه‌ای در هرات به اینترنت فایبر نوری وصل نیست. هرات از معدود شهرهای افغانستان است که پروژه کیبل‌کشی فایبر نوری در آن تا محله‌های مختلف شهر گسترش یافته بود.

بلخ
در بلخ، تا ماه میزان سال گذشته، خدمات فایبر نوری فقط در چند بخش محدود در شهر مزارشریف آماده شده بود. به گفته منابع، تنها نواحی اول و دوم این شهر در مرحله دریافت اینترنت فایبر نوری قرار داشت که دستور طالبان درباره قطع یا محدودسازی دسترسی مردم به اینترنت خانگی صادر شد.

بلخ نخستین ولایتی بود که دستور قطع خدمات اینترنت خانگی در آن تطبیق شد. منابع می‌گویند پروژه گسترش فایبر نوری به نواحی و محله‌های مختلف مزارشریف از همان زمان متوقف مانده است.

کابل
در کابل، پس از دستور طالبان برای محدودسازی اینترنت در ماه میزان سال گذشته، اینترنت فایبر نوری خانگی برای چند روز قطع شد، اما دوباره وصل گردید. کابل اکنون تنها شهر افغانستان است که در آن شهروندان هنوز به اینترنت فایبر نوری خانگی دسترسی دارند.

با این حال، منابع به افغانستان اینترنشنال می‌گویند طالبان قصد دارد دسترسی خانه‌ها به اینترنت فایبر نوری را در کابل نیز قطع کند.

شکست برنامه فیلترینگ در افغانستان
طالبان پس از به قدرت رسیدن، برای کنترول اینترنت به فیلتر کردن روی آورد. یک منبع آگاه از بحث‌ها و تصمیم‌های طالبان در وزارت مخابرات، روز یکشنبه به افغانستان اینترنشنال گفت که اداره طالبان ترجیح می‌دهد که مردم به اینترنت دسترسی نداشته باشند، اما قطع کامل اینترنت در جهان امروز کار دشواری است.

چند تن از مسئولان شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت گفتند که طالبان در آغاز، به دلیل نداشتن آگاهی کافی از روش‌های فیلترینگ و هزینه‌های سنگین آن، از شرکت‌های مخابراتی خواست برخی بازی‌های اینترنتی، شبکه‌های اجتماعی، سایت‌های پورنوگرافی و شماری از سایت‌های سیاسی و خبری را فیلتر کنند، اما با پاسخ منفی شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت روبه‌رو شد.

علت امتناع شرکت‌های مذکور، هزینه‌های بسیار بالای فیلتر کردن حجم گسترده‌ای از برنامه‌ها و وب‌سایت‌ها بود، چرا که برای این کار نیاز به دستگاه‌های قدرتمند، سیستم بازرسی عمیق بسته‌های اینترنتی، سرورهای کمکی، لایسنس‌های گران‌قیمت، پشتیبانی فنی و نیروی متخصص است.

به گفته این افراد، مسؤولان طالبان بعداً پذیرفتند که این کار در توان شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت نیست و به همین دلیل تصمیم گرفتند که روش محدودسازی دسترسی به اینترنت پرسرعت را جایگزین فیلترینگ کنند.

اکنون تنها برخی از شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت توانسته‌اند بر اثر تاکید طالبان و از طریق روش‌های ارزان، شماری از سایت‌های پورنوگرافی و چند سایت خبری را فیلتر کنند.

مبنای این تصمیم چیست؟
طالبان همواره قطع اینترنت فایبر نوری را با دلایلی مانند جلوگیری از «منکرات» و «فعالیت‌های غیراخلاقی» توجیه کرده است. مسئولان شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت در افغانستان می‌گویند طالبان هر بار که دستور محدودسازی اینترنت را صادر کرده، هیچ مکتوب رسمی به شرکت‌ها نفرستاده اند.

به گفته آنان، طالبان از درز مکتوب‌های رسمی به رسانه‌ها هراس دارند و معمولاً تصمیم‌های تازه را از راه تماس تلفنی به مسئولان شرکت‌ها می‌گویند یا آنان را به نشست‌های حضوری فرامی‌خوانند.

در این مکتوب آمده است که این نیروها به‌دلیل حضور در عملیات‌ «سخت، حساس و پیچیده» مسئولیت‌های سنگین‌تری نسبت به سایر نیروهای امنیتی طالبان دارند.

در بخشی از این مکتوب آمده است که با وجود تمرینات دشوار و آموزش‌های سنگین، امتیازات نیروهای ویژه طالبان «بسیار اندک» است و این موضوع می‌تواند بر روند جذب و استخدام نیروها تاثیر منفی بگذارد.

او در پیشنهاد خود خواستار پرداخت ماهانه ۷ هزار افغانی به‌عنوان امتیاز ویژه برای تشویق و تقویت توانایی جسمی این نیروها شده بود.

100%

براساس این مکتوب، ملاحسن آخند این پیشنهاد را تایید کرده و دستور داده است که این مبلغ از بودجه سال مالی ۱۴۰۵ وزارت دفاع طالبان به هر سرباز این قطعات پرداخت شود.

این سند نشان می‌دهد که پیشنهاد یادشده حدود ۱۰ روز پیش تصویب شده است.

طالبان تاکنون شمار دقیق نیروهای قطعات ویژه خود را اعلام نکرده‌اند.

حاجی زید، سخنگوی والی طالبان در بلخ، روز یکشنبه در شبکه اجتماعی اکس نوشت که در این نشست والیان، فرماندهان امنیه، رئیس ارکان قول‌اردوی ۲۰۹ الفتح ارتش و مسؤولان استخبارات ولایت‌های حوزه شمال حضور داشتند.

محمدیوسف وفا، والی طالبان از مردم خواسته است که اگر مشکل و شکایتی دارند، «باید مشکل خود را به طور مستقیم با مسئولان در میان بگذارند.» وفا گفته است که حاضر است به مشکلات و شکایات مردم از ادارات طالبان گوش دهد.

طالبان پس از بازگشت به قدرت، انتقاد از مسئولان و اداره خود را منع کرده است. هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، در ماه جدی پارسال در یک فرمان، انتقاد از افراد زیر دست خود را از سوی مردم و رسانه‌ها ممنوع اعلام کرد.

رهبر طالبان در این فرمان گفته است اتهام وارد کردن بی‌اساس به مسئولان، جواز شرعی نداشته، سبب نفرت بین مردم می‌شود و مجازات خواهد داشت.

سازمان حمایت از رسانه‌های افغانستان (امسو) می‌گوید که طالبان جلو نشر گزارش‌ها و خبرهای انتقادی در رسانه‌های داخل افغانستان را می‌گیرد. بر بنیاد گزارش این نهاد، تمام خبرها و گزارش‌ها باید در هماهنگی با این گروه نشر شوند.

استخبارات طالبان بارها خبرنگاران را به خاطر اطلاع‌رسانی بازداشت کرده و فعالیت رسانه‌های محلی را متوقف کرده است.

وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان روز سه‌شنبه، ۲۲ ثور بازداشت منصور نیازی و عمران دانش، خبرنگاران طلوع‌نیوز را تایید کرد. این وزارت در خبرنامه‌ای اعلام کرد که پرونده این دو فرد در حال بررسی است و محکمه تاکنون تصمیمی نگرفته است.

طالبان دلیل بازداشت خبرنگاران را مشخص نکرده است.

پیش از این دادگاه نظامی طالبان در اوایل ۱۴۰۱، در هرات خالد قادری، شاعر و خبرنگار رادیو نوروز را محاکمه و به یک سال زندان محکوم کرده بود.

این شبکه در گزارش تازه‌ای نوشته است که دسترسی زنان، به‌ویژه زنان روستایی، به خدمات صحی در سال‌های اخیر دشوارتر شده و بسته‌شدن کلینیک‌ها، کمبود داکتران و قابله‌های زن و فشار اقتصادی بر خانواده‌ها باعث شده است که بسیاری از زنان نتوانند حتا هزینه رفتن به نزدیک‌ترین مرکز صحی را پرداخت کنند.

شبکه تحلیلگران افغانستان نوشته است که این تصمیم، آینده صحت زنان در افغانستان را با تهدید جدی‌تری روبه‌رو کرده است، زیرا با بسته‌شدن مکاتب متوسطه و دانشگاه‌ها به روی دختران، نسل تازه داکتران، قابله‌ها و کارمندان زن صحی دیگر تربیت نمی‌شود.

در گزارش آمده است که از اوایل ۲۰۲۵، امریکا که در سال ۲۰۲۴ حدود ۴۰ درصد کمک‌ها به افغانستان را تامین می‌کرد، کمک‌های خود را به‌گونه ناگهانی قطع کرد.

شبکه تحلیلگران افغانستان به نقل از بولتن صحی سازمان جهانی صحت در جولای ۲۰۲۵ نوشته است که در نتیجه این قطع کمک‌ها، ۴۲۲ مرکز صحی در افغانستان بسته شدند.

این شبکه نوشته است که شماری از کمک‌کنندگان دیگر نیز کمک‌های خود را کاهش داده‌اند. هم‌زمان، طالبان بخش بزرگی از بودجه خود را به نهادهای امنیتی اختصاص داده است.

بر بنیاد گزارش، بانک جهانی در گزارش اقتصادی مارچ ۲۰۲۶ خود نوشته است که وزارت داخله طالبان، وزارت دفاع طالبان و ریاست استخبارات طالبان در سال مالی ۲۰۲۵، ۴۸ درصد بودجه طالبان را دریافت کرده‌اند، در حالی که سهم صحت عامه تنها ۲.۶ درصد بوده است.

شبکه تحلیلگران افغانستان همچنان می‌گوید محدودیت‌های طالبان بر سفر زنان و الزام همراهی محرم در برخی مناطق برای ورود زنان به مراکز صحی دولتی، دسترسی زنان به درمان را دشوارتر کرده است.

با این حال، گزارش می‌گوید اگر مکاتب متوسطه دختران و آموزش زنان در بخش صحت دوباره باز نشود، آینده سلامت زنان افغانستان رو به افول خواهد رفت.