مستندات گزارش سازمان جهانی مبارزه با شکنجه نشان میدهد که استخبارات طالبان در بازداشتگاهها از خشونت جنسی، شکنجه فیزیکی و آزار روانی علیه زندانیان استفاده میکند. طبق این گزارش، بازداشتها در افغانستان بدون دادرسی عادلانه انجام میشود و شمار زندانیان زن نیز افزایش یافته است.
سازمان جهانی مبارزه با شکنجه، روز پنجشنبه گزارش خود تحت عنوان شاخص جهانی شکنجه ۲۰۲۶ را منتشر کرد.
براساس مستندات این گزارش، آزادی شهروندان در افغانستان با تصمیمهای خودسرانه و بدون طی روند دادرسی عادلانه سلب میشود.
سازمان جهانی مبارزه با شکنجه با اشاره به «نقش مرکزی ریاست عمومی استخبارات طالبان» در دوسیههای بازداشت خودسرانه و شکنجه، خواستار ایجاد مکانیسمهای نظارتی مستقل و فوری بر عملکرد این نهاد امنیتی شده است.
ماه گذشته، شورای امنیت سازمان ملل گزارش داد که مقامات و نیروهای طالبان، مرتکب خشونت جنسی علیه زنان شدهاند. در این گزارش آمده که نمایندگی سازمان ملل در افغانستان، ۲۱ مورد خشونت جنسی از جمله تجاوز جنسی گروهی علیه ۱۵ زن و ۶ دختر را در سال ۲۰۲۵ مستند کرده است.
افزایش بازداشت زنان
سازمان جهانی مبارزه با شکنجه از افزایش شمار زندانیان زن در زندانهای طالبان خبر داد و گفت که تعداد آنان از ۸۴۰ نفر در سال ۲۰۲۱ به ۱۸۲۵ نفر در سال ۲۰۲۵ رسیده است.
در گزارش همچنین تاکید شده است که نگهبانان طالبان در اداره استخبارات به ابزارهای شکنجه مانند کیبل، شوک الکتریکی و وسایل القای حس غرقشدگی دسترسی دارند.
این گزارش میافزاید که اصولنامه جزایی طالبان، برخی تضمینهای دادرسی عادلانه از جمله دسترسی به وکیل مدافع را تضعیف کرده و امکان محکومیت بر اساس اعتراف و شهادت را فراهم میکند.
شاخص جهانی شکنجه ۲۰۲۶ دومین گزارش سازمان جهانی مبارزه با شکنجه است که روز پنجشنبه رونمایی شد. در این گزارش خطر شکنجه و بدرفتاری در ۳۹ کشور جهان ارزیابی شده است.
گزارشگر حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان میگوید دفتر او مواردی از خشونت جنسی منتسب به مقامات طالبان را عمدتاً در بازداشتگاهها تایید کرده است. ریچارد بنت پیشتر به افغانستان اینترنشنال گفت که قربانیان خشونت جنسی که با آنها مصاحبه شده است شامل زنان و دختران، مردان و پسران بودهاند.
طبق گزارش، طالبان متهمان را در جریان بازجوییها و بازداشتهای خودسرانه به طور گسترده شکنجه و با آنها بدرفتاری میکنند.
گزارش شاخص جهانی شکنجه که روز پنجشنبه، چهارم سرطان منتشر شد، به مواردی چون قانونیشدن مجازات بدنی، تنبیه علنی، بازداشتهای خودسرانه و بدرفتاری در بازداشتگاهها، فروپاشی نظام قضایی، تبعیض و کوچ اجباری اقلیتهای قومی و مذهبی، ممنوعیت ورود گزارشگر ویژه سازمان ملل و محدودیتهای گسترده بر آزادی بیان و تجمع پرداخته است.
در این گزارش آمده است که شکنجه و بدرفتاری در برخورد با بازداشتشدگان بهصورت گسترده در عملکرد روزمره نیروهای طالبان دیده میشود و به دلیل نبود سازوکارهای پاسخگویی، این موارد غالبا بدون پیگرد باقی میماند.
شاخص جهانی شکنجه ۲۰۲۶ دومین گزارش سازمان جهانی مبارزه با شکنجه است که روز پنجشنبه رونمایی شد.
سازمان جهانی مبارزه با شکنجه، در این گزارش خطر شکنجه و بدرفتاری را در ۳۹ کشور جهان ارزیابی کرده است.
این شاخص برای نخستین بار در ۲۵ جون پارسال راهاندازی شد و در آن ۲۷ کشور مورد ارزیابی قرار گرفتند.
در گزارش شاخص جهانی شکنجه ۲۰۲۶ درباره افغانستان تحت کنترول طالبان، تاکید شده که بازداشتهای بدون حکم قضایی ادامه دارد و افراد به دلایلی مانند نوع پوشش مورد نظر طالبان، نداشتن ریش برای مردان یا نداشتن محرم برای زنان بازداشت میشوند.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که آزار جسمی، لتوکوب و ناپدیدسازی اجباری بهطور گسترده رخ میدهد و برخی بازداشتشدگان برای چندین روز ناپدید میشوند یا در مواردی جسد آنان به خانوادهها تحویل داده میشود.
این گزارش همچنین میگوید نیروهای طالبان در ولایتهای مختلف بهطور منظم اقدام به بازرسی و تفتیش، از جمله جستوجوی خانهها، میکنند.
گزارشهای متعددی از شکنجه و بدرفتاری در زندانهای طالبان منتشر شده است.
شورای امنیت سازمان ملل ماه گذشته از افزایش خشونت جنسی، تجاوز گروهی، شکنجه و برهنگی اجباری زنان و دختران توسط افراد و مقامهای طالبان پرده برداشت. به گفته ملل متحد، سیاستهای سرکوبگرانه طالبان و فضای معافیت از مجازات، افغانستان را به یکی از خطرناکترین نقاط جهان برای زنان تبدیل کرده است.
در ۱۲ جوزا ۱۴۰۵ دستکم چهار منبع از زندانیان سابق طالبان یا نزدیکان آنها به افغانستان اینترنشنال گفتند که در بازداشتگاههای طالبان، زندانیان مورد شکنجه و بدرفتاری قرار میگیرند و از آنان اعتراف اجباری گرفته میشود. به گفته آنها این وضعیت در زندانهای طالبان همچنان ادامه دارد.
کوین کورنول، امدادگر بریتانیایی و زندانی سابق در افغانستان، اخیرا در گفتوگو با روزنامه سن تجربه خود را از ۲۷۲ روز حبس در زندان طالبان روایت کرد.
کورنول گفته است که دوبار توسط طالبان لتوکوب شد، چشمبسته به یک قفس زیرزمینی در سلول انفرادی برده شد و ۱۱ روز در آنجا نگهداری شد.
او میگوید بهجز یک بار رفتن روزانه به تشناب، تنها تماسش با دیگران زمانی بود که نگهبانان برای شلاقزدن، لتوکوب یا تهدید با چاقو وارد سلول میشدند.
ظریفه یعقوبی، زندانی سابق طالبان اخیرا گفت که او و همکارانش انواع مختلف شکنجه و اعتراف اجباری را در زندان استخبارات طالبان تجربه کردهاند. خانم یعقوبی گفت که هنوز برای بهبود وضعیت روحی روانی ناشی از تجربههای زندان طالبان مبارزه میکند.
مدارعلی کریمی در تاسوعا، روز نهم محرم، در سخنرانی در مسجدی در غرب کابل، گفت که درباره بدرفتاری نیروهای طالبان با شیعیان با ملا حسن آخند صحبت کرده است و رئیسوزرا به مقامات طالبان دستور داده است به این مسائل رسیدگی شود.
آقای کریمی اما گفت که دستورات ملا حسن آخند اثری نداشته است. او گفت «من با بسیاری از بزرگان ابراز ناراحتی کردم که چرا حرف صدراعظم و سخن رئیسوزرا شنیده نمیشود.»
معین وزارت شهرسازی طالبان پنجشبنه، چهارم سرطان، از عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان انتقاد کرد و همچنین گفت که اخیرا اشخاص و افرادی خلاف پالیسی اداره طالبان اقداماتی علیه شیعیان انجام دادهاند. او از پیامدهای این اقدامات ابراز نگرانی کرد.
وزیر عدلیه طالبان در روزهای اخیر شماری از شیعیان را به خاطر برافراشتن پرچمهای محرم بازداشت و در زندان شخصی خود نگهداری کرد.
منابع روز گذشته به افغانستان اینترنشنال گفتند که پس از دستور رئیسوزرا و وزیر داخله طالبان، عبدالحکیم شرعی، پس از سه روز شیعیان را از زندان شخصی خود آزاد کرد.
وزیر عدلیه طالبان همچنین روز سهشنبه شماری از بزرگان شیعه را پس از احضار به مقر این وزارتخانه، توقیف کرد. به گفته منابع، وزیر طالبان از آنها تعهد گرفته است تا پرچمهای محرم را هرچه زودتر از مساجد و حسینیهها پایین بیاورند.
انتقاد از وزیر عدلیه طالبان
مدارعلی کریمی هشدار داد که مردم هزار و شیعیان را «بهتنگ نیاورید» تا از روی مجبوری تصمیمی خلاف خواست خود را بگیرند.
کریمی از برخوردهای اخیر عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان با شیعیان ابراز تاسف کرد.
او گفت که اقدامات عبدالحکیم شرعی علیه شیعیان خلاف لایحه وظایف اوست. او میگوید که وظایف وزیر عدلیه مشخص است و باید به مکلفیتهای خود بپردازد و نباید به مسائل فرهنگی و مذهبی دخالت کند.
عبدالحکیم شرعی از معدود وزرای قدرتمند کابینه طالبان است که زندان شخصی دارد. او در جریان سالهای گذشته شماری افراد را از جمله به خاطر موضوع زمین در زندان شخصی خود زندانی کرده است.
مدار علی کریمی از محدود هزارههای است که با اداره طالبان کار میکند. انتقادهای او از برخورد طالبان با هزارهها و شیعیان بیسابقه است.
مدارعلی کریمی همچنین در سخنرانی خود از مردم هزاره، به ویژه جوانان خواست در برخورد با این اقدامات احساساتی عمل نکنند. او تاکید کرد که شیعیان طرفدار خشونت، درگیری و جنگهای داخلی نیستند.
این روحانی شیعه گفت در بیش از چهار سال کار خود در اداره طالبان همواره بر همدلی و اتحاد میان مردم افغانستان تاکید کرده است.
دیدار با ملا حسن آخند
آقای کریمی میگوید در دیدار با مقامات بلندرتبه طالبان از جمله رئیسوزرای طالبان گفته است اگر در مناطق هزارهها و شیعیان صدای اعتراض یا تفنگی علیه طالبان بلند شد او پاسخگو است.
او مدعی شد که مردم شیعه و هزاره را میشناسد. مدارعلی کریمی همچنین افزود که در نشست با رئیس استخبارات طالبان نیز گفته است «اگر قرار باشد سکوت مردم ما را حمل بر ضعف و ترس بکنید، اشتباه کردهاید.»
معین شهرسازی طالبان خاطرنشان کرد که هزاره امروز با هزاره دیروز «زمین تا آسمان» تفاوت دارد. او گفت: «مردم ما دانشآموخته است. ملتی که دانش و تحصیل دارد از وضعیت تحلیل دارد و مطابق تحلیل خود از وضعیت تصمیم عقلانی میگیرد.»
آقای کریمی گفت در جریان جنگهای داخلی واقعیت اقوام افغانستان به همدیگر روشن شده و همه یکدیگر را بهدرستی میشناسند. او گفت که هزارهها نمیخواهند تجارب تلخ تاریخی تکرار شود.
