په خیبر پښتونخوا کې د پولیو ضد واکسین د کمپاین ډله یوځلې بیا په نښه شوه

دغه خبری آژانس د ایران او طالبانو ترمنځ د کړکېچ په اړه په یوه تفصیلي راپور کې لیکلي چې له ډېپلوماتیکو اړیکو سربېره طالبان د ایران سره د جنګ لپاره چمتو دي.

د تېرې می میاشتې په لومړیو کې د ایران ولسمشر ابراهیم رییسي طالبانو ته خبرداری ورکړی و، چې د هلمند سیند له اوبو د ګډې استفادې په اړه پنځوس کلن تړون ته غاړه کېږدي او د سیستان او بلوچستان د خلکو د اوبو حق دې ورکړي؛ که داسې ونه شي نو "بیا ګیله ونه کړئ چې موږ ته نه وو ویل شوي".

دغه خبرې د طالبانو له توند غبرګون سره مخ شوي او د طالبانو ویاند د دواړو هېوادونو د اړیکو لپاره زیان پېښونکې بللې وې.

د بلومبرګ په راپور کې د نورو مسالو تر څنګ د ایران ولسمشر ته د طالبانو د یوه غړي د مسخره کوونکي ځواب یادونه هم شوې، چې رییسي ته یې په یوې ژېړې بوشکې کې د اوبو د ورکړې وړاندیز کړی و او ویلي یې وو: "موږ مه ویروئ".

ژېړه بوشکه د طالبانو د بمي چاودنو او ځانمرګو بریدونه نښه ده.

بلومبرګ لیکلي چې د اوبو پر سر کړکېچ د سرحدي شخړې لامل شوی و. دا نښته د ایران د ولسمشر له ګواښ یوه اونۍ وروسته د نیمروز ولایت او د سیستان - بلوچستان ولایت پر پوله رامنځته شوه چې په پایله کې یې دوه ایراني پوله ساتونکي او یو طالب وژل شوي دي.

له دې وروسته د اوبو پر سر د رامنځته شوي کړکېچ د حل لپاره ډېپلوماتیکې هلې ځلې پیل شوې او دواړو خواوو اعلان وکړ چې دوی غواړي یاده ستونزه په ښه نیت حل کړي. خو د بلومبرګ په وینا له ډېپلوماتیکو اړیکو او خبرو سره – سره بیا هم طالبان د جګړې لپاره چمتو دي.

یاد خبری اژانس د خپلو سرچینو په حواله لیکلي دي؛ چې طالبانو د سلګونو ځانمرګو بریدګرو په ګډون زرګونه وسلوال چې په امریکايي وسلو او تجهیزاتو سمبال دي د ایران پولې ته څېرمه انتقال کړي دي.

بلومبرګ د امنیتي دلایلو له امله د خپلو سرچینو نوم نه دی اخیستی، خو لیکلي یې دي؛ دا معلومات چې طالبان له ایران سره جګړې ته اماده دي، کره دي.

د انډونیزیا د بهرنیو چارو وزیري رنتو مرسودي پر ټویټر (ایکس) لیکلي، چې ولسمشر ویدودو او ابراهیم طه په افغانستان کې د افغان مېرمنو او نجونو د کار او زده کړو پر حقونو خبرې کړي او ټینګار یې کړی چې جونو ښوونځي باید پرانیستل شي.

نوموړې زیاتوي چې دواړو مشرانو په افغانستان کې د روان بشري وضعیت، د بشري مرستو پر رسولو او څرنګوالي هم خبرې کړي دي.

د انډونیزیا ولسمشر او د اسلامي همکاریو د سازمان سرمنشي دا خبرې په داسې مهال کوي، چې طالبانو په وار – وار ویلي؛ د ښځو د زده کړو او کار مساله د افغانستان داخلي مساله ده او نړۍوال پکې د مداخلې حق نه لري.

د یادونې وړ ده، چې واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته په افغانستان کې د نجونو له شپږم ټولګي پورته زده کړې ځنډولي او په رسمي دفاترو کې د ښځو پر کار بندیز لګېدلی دی.

د قطر خبري اژانس د راپور له مخې؛ په دې کتنه کې د قطر دولت او د کډوالۍ د نړۍوال سازمان تر منځ د همکاریو او له هغې څخه د ملاتړ او پراختیا پر لارو چارو بحث شوی.

راپور زیاتوي چې د دواړو لورو تر منځ د افغان کډوالو او د کډوالۍ د ستونزو په اړه هم خبري شوي.

همداراز هغوی په یاده برخه کې د نړۍوال تخصص د رامنځته کولو او شریک هدف د ټاکلو پر لارو چارو هم خبرې کړي دي.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت د نړۍوالو همکاریو په چارو کې د دولت وزیرې د افغان اتباعو د ویستلو په بهیر کې د کډوالۍ د نړۍوال سازمان له کړنو ستاینه کړې ده.

د یادونې وړ ده چې د ۲۰۲۱ ل کال د اګسټ له پنځلسمې نېټې راپه دېخوا قطر له نړۍوالې ټولنې سره د افغانانو په راویستلو کې همکار دولت په توګه پاتې شوی.

په منځني ختیځ کې د مېشتو امریکايي سمندري ځواکونو پنځمې بیړۍ د دوشنبې په ورځ د اګسټ په ۷مه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره اعلان وکړ، چې دغه شمېر امریکايي ځواکونه د یکشنبې په ورځ د سویس کانال څخه له تېرېدو وروسته سره سمندرګي ته د اخل شوي دي.

په دغې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې دغه ځواکونه «یو اېس اېس باټا» او «یو اېس اېس کارټرهال» جنګي بېړیو کې سپاره به په سیمه کې د متحده ایالاتو د سمندري ځواکونو د پنځمې بېړۍ د سمندري ځواکونو وړتیا پیاوړې کړي.

د امریکا د سمندري ځواکونو د پنځمې بېړۍ ویاند ټیم هاکنز د فرانسې خبري اژانس ته وویل، دغه واحدونه د ایران د بې ثباته کوونکو فعالیتونو د مخنیوي او د ایران لخوا د سوداګریزو بېړیو د نېولو لپاره ځای پرځایشوي دي.

څو ورځې وړاندې امریکايي چارواکو رسنیو ته ویلي وو، پنټاګون په پام کې لري، چې د ایران د ګواښونو د مخنیوي په موخه د هرمز تنګي له لارې په سوداګریزو کښتیو کې خپل پوځي ځواکونه ځای پرځای کړي.

بل خوا یوه بل امریکايي چارواکي رویټرز ته ویلي، چې د امریکا پوځ په منځني ختیځ کې د هغو پوځیانو روزنه پیل کړي چې په سوداګریزو کښتیو کې به ځای پر ځای شي.

امریکا په سیمه کې خپل ځواکونه پیاوړي کوي، او د اګسټ میاشتې په لومړیو کې، د ایران د ګواښونو څخه د هرمز په تنګي کې د بیړیو د لارو د ساتنې لپاره د امریکا د اقداماتو په دوام ، د اېف ۳۵ جنګي جېټ الوتکو یوه ډله منځني ختیځ ته ورسېدله، چې په سیمه کې د امریکا د ګزمې له بېړیو سره یوځای شي. او دغه جنګيالي به په سوریه کې د امریکا په عملیاتو کې وکارول شي.

د جولای په ورستیو کې، د پنټاګون یوه لوړ پوړي چارواکي خبریالانو ته وویل، چې امریکا د هرمز په تنګي کې د اېف۱۶ جنګي الوتکو کارول زیاتوي چې د ایران له لوري د کښتیو د لېږلو مخه ونیسي.

د پنټاګون دغه چارواکي په منځني ختیځ کې د ایران، روسیې او سوریې ترمنځ د همکاریو د زیاتېدو په اړه هم اندښنه څرګنډه کړې ده.

د امریکا سمندري ځواکونو د جولای پر ۱۴مه نېټه اعلان وکړ، چې د عمان په سمندرګي کې یې په نړیوالو اوبو کې د ایران د سمندري ځواکونو له لوري د دوو سوداګریزو تیل وړونکو بېړیو د نیولو د اقدام مخنیوی وکړ.

همدارنګه د مې پر ۱۳مه نېټه ایران اعلان وکړ، چې د پانامه تېلو وړونکې بېړۍ د ایران د سپاه پاسداران له لوري په هرمز تنګي کې نیول شوې ده.

تر دې څه کم یوه اونۍ وړاندې د ایران پوځ د عمان په سمندر کې د مارشال ټاپوګانو د بېرغ سره د تیلو یو بار وړونکی ټانکر نیولی و.

د امریکا پوځ وايي، په تېرو دوو کلونو کې یې په سیمه کې د ایران نږدې شل بېړۍ یا تیل وړونکي ټانکرونه نیولي او یا يې هم د نیولو هڅه کړې ده.

جان اګلینډ نن دوشنبه پر خپل ټویټر لیکلي چې افغانستان لسګونه کاله هغه ستراتیژیک اهمیت لاره؛ کوم چې د ناټول لپاره په اوس وخت کې اوکراین لري. اګلینډ د ناټو غړیو هېوادونو ته په اشارې وايي؛ له دې سره – سره چې ناټو په افغانستان کې پر پوځي عملیاتو میلیاردونه ډالره لګولي مګر د هغه وږو ماشومانو لپاره چې دوی په ۲۰۲۱ل کې پرېښي د خوراک مرسته نه کوي.

نوموړی دا څرګندونې په داسې مهال کوي چې د خوراک نړۍوالې ادارې د خپلې کلنۍ بودیجې د کمښت اعلان کړی او ویلي یې دي چې سږکال به له لوږې سره مخ افغانانو سره په کافي اندازه مرستې ونه شي.

له دې وړاندې د برېتانیا د کارګر ګوند استازې او د برېتانيا د استازو جرګې د نړۍوالې پرمختيايي کمېټې مشرې سارا چیمپیون د افغانستان لپاره د برېتانیا په بودیجه کې د ۷۶ سلنه کموالی بې باوره بللی او زیاته کړې یې ده چې دا کمښت به د بې وزلو خلکو لپاره مرګونی تمام شي.

نوموړې دا څرګندونې د برېتانیا د بهرنیو مرستو په بودیجه کې د پام وړ کمښت په غبرګون کړي دي.