امریکا هڅه کوي، چې د ایران له لوري د تیلو ټانکرونو د لېږد مخه ونیسي

جان اګلینډ نن دوشنبه پر خپل ټویټر لیکلي چې افغانستان لسګونه کاله هغه ستراتیژیک اهمیت لاره؛ کوم چې د ناټول لپاره په اوس وخت کې اوکراین لري. اګلینډ د ناټو غړیو هېوادونو ته په اشارې وايي؛ له دې سره – سره چې ناټو په افغانستان کې پر پوځي عملیاتو میلیاردونه ډالره لګولي مګر د هغه وږو ماشومانو لپاره چې دوی په ۲۰۲۱ل کې پرېښي د خوراک مرسته نه کوي.

نوموړی دا څرګندونې په داسې مهال کوي چې د خوراک نړۍوالې ادارې د خپلې کلنۍ بودیجې د کمښت اعلان کړی او ویلي یې دي چې سږکال به له لوږې سره مخ افغانانو سره په کافي اندازه مرستې ونه شي.

له دې وړاندې د برېتانیا د کارګر ګوند استازې او د برېتانيا د استازو جرګې د نړۍوالې پرمختيايي کمېټې مشرې سارا چیمپیون د افغانستان لپاره د برېتانیا په بودیجه کې د ۷۶ سلنه کموالی بې باوره بللی او زیاته کړې یې ده چې دا کمښت به د بې وزلو خلکو لپاره مرګونی تمام شي.

نوموړې دا څرګندونې د برېتانیا د بهرنیو مرستو په بودیجه کې د پام وړ کمښت په غبرګون کړي دي.

د شېراز ښاروالۍ د اطفایې رییس هادي اعتمادپور رسنیو ته ویلي چې دغو څلورو افغان کارګرو په یوې سېپټیک څاه کې کار کاوه چې زهرجنو ګازو نیولي وو.

نوموړی زیاتوي: “لومړی یو تن زهرجنو ګازو نیولی و، درېیو نورو یې د ژغورلو هڅه کړې وه چې دوی هم ګازو نیولي او په څاه کې مړه شوي دي”.

د اعتماد پور په خبره چې په دې پېښه کې یو بل تن هم ګازو نیولی و خو د ژغورنې د ډلې له خوا ژغورل شوی او اوس په روغتون کې تر درملنې لاندې دی.

د یادونې وړ ده چې له دې وړاندې د روان کال د وري په میاشت کې په شېراز کې دوه افغان کاګر په یوې څاه کې د زهرجنو ګازو له امله مسموم شوي وو خو د ژغورنې د ډلې له خوا ژغورل شوي وو.

د امریکا د خزانې وزارت چارواکي وايي؛ چې د افغانستان بانک باید د کنګل شویو شتمنیو له خلاصون وړاندې وښيي چې په مکمل ډول له سیاسي نفوذ او لاسوهنې پاک دی.

له دې وړاندې د امریکا د استازو جرګې د (NDA) طرحه تصویب کړې وه چې له مخې به یې د کانګرس له اجازې پرته پر طالبانو د بندیزونو کمول منع وي. په دې موضوع اوس د امریکا په سنا مجلس کې هم بحثونه روان دي.

د یادونې وړ ده چې د جمهوري دولت له سقوط وروسته د افغانستان نېږدې لس ملیارده ډالره شتمني د امریکا له خوا کنګل شوې چې افغانان ورته لاسرسی نه لري.

البته، دا تاوان د انرژۍ شرکتونو لپاره لنډمهاله وو. ځکه چې د نړۍ د انرژۍ د بیو په لوړېدو سره دغو شرکتونو د روسي شرکتونو د ونډو په بازار کې، لیدلی زیان بېرته جبران کړی.

فایننشل ټایمز د ۶۰۰ اروپايي ډلو مالي راپورونو او د هغو اروپايي شرکتونو مالي حسابونو ته چې په روسیه کې فعالیت کوي، کتنه کړې.

د هغه راپور له مخې چې د یکشنبې په ورځ خپور شو، په روسیه کې له بهرنیو اسعارو سره تړلې سوداګري او د پلور و پېر بازار د راکمېدو یا تړل کېدو په پایله کې ۱۷۶ اروپایي شرکتونه د پانګو له راکمولو او یا تړل کېدو سره مخ دي.

په داسې حال کې چې د کیف د اقتصاد پوهنځي لخوا راټول شوي معلومات ښيي، چې د ۱۸۷۱ اروپایي شرکتونو څخه ۵۰ سلنه يې په ځانګړې توګه اتریش، برېټانوي، اېټالوي او سویسي شرکتونه لاهم په روسیه کې فعال دي.

خو شنوونکي خبرداری ورکوي، چې په روسیه کې د اقتصادي فعالیتونو لپاره لا زیاتې ستونزې په مخ کې پرتې دي او هغه شرکتونه چې هلته پاتې دي، ډېر زیانونه به وګوري.

دوی وايي هغه شرکتونه چې اوس هم په روسیه کې فعال دي یو "بایللی قمار" يې وهلی.

د اروپایی شرکتونو له منځه چې په روسیه کې فعالیت کوي، د المان کیمیاوي او موټرو صنعت تر ټولو ډېر زیان لیدلی.

په دې وروستیو کې الماني شرکتونو اعلان وکړ، چې د روسیې د انرژۍ په سکټور کې یې خپله ونډه ۶،۵ میلیارده یورو راکمه کړې ده.

پر دې سربېره ویل کېږي، چې د مسکو له خوا د لگول شویو بندیزونو له کبله شاوخوا ۴۵ لویدیځ بانکونه له روسیې وتلي دي.

دې سازمان ویلي چې دا پنځه هېوادونه "د دې ولایت د ټول صادراتو د بازار 50 سلنه برخه جوړوي."

دغه سازمان افغانستان ته د تهران د صادراتو دقیق ارقام ورنه کړل، خو د ایسنا په حواله یې وویل چې د تېر کال په لومړیو درېیو میاشتو کې دغو هېوادونو ته د صادر شویو توکو ارزښت له دوه میلیاردو ډالرو ډېر و.

یاد سازمان همداراز زیاتوي چې د تهران اصلي صادرات د صنایعو او کانونو په برخه کې دي او له اماراتو، چین، ترکیې او المان څخه د تهران په وارداتي وسایلو کې تجهیزات او صنعتي خام مواد شامل دي.

افغانستان په داسې حال کې د تهران د پنځو صادراتي بازارونو په ډله کې شمېرل کېږي؛ چې په دې وروستیو کې یوه ایراني چارواکي افغانستان ته د صادراتو په کچه کې د زیاتوالي خبره کړې او زیاته کړې یې وه، چې د روان کال په لومړیو څلورو میاشتو کې شاوخوا ۶۰۰ میلیونه ډالره صادرات شوي دي.

د ایران د سرحدي ښارګوټي تابیاد یوه چارواکي ویلي چې افغانستان ته په صادراتي توکو کې خوراکي توکي، نفتي مواد او بېلابېل ساختماني توکي شامل دي.