هنري درملنه؛ په رواني ناروغیو د اخته افغان مېرمنو لپاره ګټوره بلل کېږي

د انډونیزیا د ښکلا ملکې د غوراوي په پروګرام کې د څو تنو برخه اخیستونکو وکیلې د سه شنبې په ورځ (د اګست اتمه) وویل، چې د دې سیالیو څو تنو ګډونوالو پولیسو ته د یاد پروګرام له جوړوونکو د جنسي ځورونې شکایت کړی.

پولیسو هم دا تایید کړې، چې د سیالۍ کوونکو لخوا شکایت شوی او په اړه یې پلټنه روانه ده.

په انډونیزیا کې د ښکلا ملکې غوراوي سیالي د جولای له ۲۹ مې نېټې څخه د اګسټ تر میاشتې په پلازمینه جکارتا کې ترسره شوه.

د دې پروګرام جوړوونکو له ۵ تنو ګدونوالو وغوښتل چې د فزیکي معاینې لپاره دې خپلې جامې وباسي چې په یاده خونه کې نارینه هم وو.

د رویټرز د خبر له مخې، د دوی وکیلې میلیسا انګریني ویلي، چې له پنځو کډونوالو څخه عکسونه هم اخیستل شوي او په دې سیالیو کې داسې پلټنو ته اړتیا نشته.

هغه زیاتوي، چې شپږ تنو کاندیدانو شکایتونه کړي.

په انډونیزیا کې د ښکلا ملکې د غوراوي ادارې د سې شنبې په ورځ ویلي، چې دوی له دې تورونو څخه خبر دي او په اړه به یې جدي پلټنې وکړي.

د ښکلا ملکې د غواراوي ادارې ویلي، چې تر ټولو مهم لومړیتوب یې د میرمنو لپاره د یوه خوندي ځای برابرول دي.

ځینو شکایت کوونکو د دوشنبې په ماښام په یوه خبري غونډه کې ویناوې وکړې، خو سیمه ییزو تلویزیونونو د دوی د هویت پټولو لپاره د هغوی مخونه ونه ښودل.

د انډونیزیا د قانون له مخې د جنسي ځورونې سزا تر ۱۵ کالونو بند دی.

په انډونیزیا کې مذهبي ډلو، چې د نړۍ تر ټولو زیات نفوس لرونکی مسلمان هېواد دی، په تېرو کلونو کې د ښکلا پر سیالیو اعتراض کړی دی.

ښاغلي براون چې د زدکړو په برخه کې د ملګرو ملتونو استازی دی په هغه مقاله کې چې ګار‌‌‌‌‌‌ډین ورځپاڼې یې د سه شنبې په ورځ د (زمري په ۱۷ مه) خپره کړې د نجونو پر زدکړو بندیزونو ته اشاره کړې ده.

نوموړي لیکلي دي، چې د طالبانو له خوا د نجونو پر زدکړو لګیدلو بندیزونو هغوی لا پياوړې کړې چې د هر ‌‌‌‌‌‌ډول ځاني ګواښونو په ګاللو سره لا هم خپلو هلو ځلو ته دوام ورکړي.
طالبانو پر افغانستان له بیا واکمنېدو وروسته له شپږم ټولګي پورته نجونې له زدکړو راوګرځولې او د ۲۰۲۲ کال په ‌‌‌‌‌‌ډېسمبر میاشت کې یې د یو فرمان له مخې په ټولو دولتي او خصوصي پوهنتونونو کې د نجونو پر لوړو زدکړو تر امر ثاني پورې بندیز ولګاوه.

براون د افغان نجونو هغه جرائت ستایلی، چې د ټولو بندیزونو سره، سره لا هم په هغو پټو جوړو شویو ښوونځيو کې خپلو زدکړو ته دوام ورکوي چې د طالبانو له نظره پټ په پټه پرانیستل شوي دي.
د برېټانیا پخواني لومړي وزیر د نجونو پر زدکړو دغه پراخ بندیز ته په اشارې لیکلي: "د منځني ختیځ، او نورو مسلمانو هېوادونو لکه پاکستان، ترکیې، سعودي عربستان، متحده عربي اماراتو او ایران د ملګرو ملتونو د سازمان سره په ګډه د طالبانو دغه کړنه غندلې او دا یې ویلي چې د نجونو پر منځنۍ دورې او پوهنتوني زدکړو بندیزونه هیڅ مذهبي توجیه نه لري."

ښاغلي براون نړیوالې ټولنې ته وړاندیز وکړ، چې د بشري حقونو څخه د طالبانو سرغړونه دې نوره هم وغندي.
گورډن براون د دغې مقالې په یوه بله برخه کې لیکلي جنسیتي ځپنه هم ستر بشري جنایت دی چې له مخې یې طالبان د روم د معاهدې چې افغانستان هم په ۲۰۰۳ کال کې لاسلیک کړې تر قانوني پلټنو لاندې راتلای شي.
له دغه حالت څخه د وتلو لپاره ګور‌‌‌‌‌‌ډن براون دوه وړاندیزونه لري. لومړی دا چې د طالبانو غړي د یوه حقوقي ګام اخیستلو له مخې د جرمونو په نړیواله محکمه کې محاکمه شي.

د هغه په خبره دغه چاره کې دې د جرمونو په نړیواله محکمه کې څارنوالان د نړیوالو سرچېنو په مرسته معلومات راغونډ کړي او همدارنګه حکومتونه هم په انفرادي توګه د خپلو کورنیو قوانینو له مخې پر طالبانو بندیزونه لګولی شي.
ښاغلي براون په دویم ګام کې د افغان نجونو د زدکړو لپاره د تګلارو او له هغو څخه د ملاتړ په اړه څلورو برخو ته اشاره کړې: د نړیوالو له خوا د ان لاین او را‌‌‌‌‌‌ډيویي ټولګیو پراختیا، د یونیسیف له خوا هم په افغانستان او هم بهر کې د نجونو لپاره د زدکړو په برخه کې د سرچینو برابرول.

گور‌‌‌‌‌‌ډن براون دا رنګه وړاندیز کوي، چې نړیواله ټولنه باید ښوونځيو او پوهنتونونو ته د نجونو د بېرته ستنېدو په برخه کې د طالبانو د حکومت بودجې ته غاړه کېږدي.

طالبانو تر اوسه د ګور‌‌‌‌‌‌ډن براون دغو څرګندونو ته غبرګون نه دی ښودلی، خو په تېر کې یې تل ویلي د نجونو پر زدکړو لګیدلي بندیزونه لنډ مهاله دي او د چاپېریال په جوړېدو سره به دا زدکړې بیا له سره پيل شي.

په دې کتنه کې سربیره پر دې؛ چې دواړو خواو د افغانستان په اوسني وضعیت خبرې کړي، پخواني ولسمشر د افغانستان له خلکو سره د ملګرو ملتونو د بنسټ له همکاريو هم مننه کړې ده.

همداراز؛ په دې غونډه کې د نجونو لپاره د ښوونځیو او پوهنتونونو پر بیا پرانیستلو او کار ته د ښځو پر راستنېدو ټینګار شوی او په هېواد کې د تلپاتې سولې او ثبات د تامین لپاره د ملي خبرو پیل اړین ګڼل شوی دی.

له دې وړاندې هم پخواني ولسمشر حامد کرزي له افغان خبریالانو سره په لیدنه کې د یوه ملي ډیالوګ پر جوړېدو ټینګار کړی او ویلي یې دي چې د دایمي سولې او ثبات لپاره ملي ډیالوګ اړین دی.

د انډونیزیا د بهرنیو چارو وزیري رنتو مرسودي پر ټویټر (ایکس) لیکلي، چې ولسمشر ویدودو او ابراهیم طه په افغانستان کې د افغان مېرمنو او نجونو د کار او زده کړو پر حقونو خبرې کړي او ټینګار یې کړی چې جونو ښوونځي باید پرانیستل شي.

نوموړې زیاتوي چې دواړو مشرانو په افغانستان کې د روان بشري وضعیت، د بشري مرستو پر رسولو او څرنګوالي هم خبرې کړي دي.

د انډونیزیا ولسمشر او د اسلامي همکاریو د سازمان سرمنشي دا خبرې په داسې مهال کوي، چې طالبانو په وار – وار ویلي؛ د ښځو د زده کړو او کار مساله د افغانستان داخلي مساله ده او نړۍوال پکې د مداخلې حق نه لري.

د یادونې وړ ده، چې واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته په افغانستان کې د نجونو له شپږم ټولګي پورته زده کړې ځنډولي او په رسمي دفاترو کې د ښځو پر کار بندیز لګېدلی دی.

د دې سرچینې په خبره، د زیتون کورنۍ د هغې مړی د درقد او دشت کلا ولسوالیو روغتیایي مرکزونو ته د معاینې لپاره وړی و، خو ډاکټرانو د دې طالب سرتېري له وېرې د مړي له طبي معاینې ډډه کړې وه.

سرچینې وايي، د زیتون کورنۍ د هغې مړی بیا تخار ولایتي روغتون ته لېږدولی و، خو هلته د روغتون طالب مسوولانو هم عدلي طب ته د مړي د لیږلو اجازه نه وه ور کړې.

وروسته یې کورنۍ چې بې وزله ده، کابل ته مړی لېږدولی نه شو او په درقد کې یې خاورو ته سپارلې ده.

د دې سرچینې په خبره، د زیتون مېړه تر دویمې کوزدې وروسته نوموړ طلاقه کړې هم وه خو د سیمې د خلکو په منځګړتوب یې خپل کور ته بوولې وه، اما وهله به یې.